Εορτολόγιο 20 Οκτωβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 20 Οκτωβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Αρτεμία, Αρτέμιος, Άρτεμις
• Γεράσιμος, Γερασιμούλα
• Ματρώνα

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Αγιος Μεγαλομάρτυς Αρτέμιος, Οσία Ματρώνα η Χιοπολίτις και Θαυματουργός και Οσιος Θεοφόρος Γεράσιμος ο Νέος

Μεγαλομάρτυς Αρτέμιος

Από τους επιφανέστερους στρατιωτικούς και πολιτικούς αξιωματούχους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά τον 4ο αι., γεννήθηκε από ευγενή οικογένεια και υπήρξε στενός συνεργάτης και έμπιστος στρατηγός του Μ. Κωνσταντίνου, ήταν δε παρών όταν ο αυτοκράτορας είδε το περίφημο όραμα του Σταυρού με την επιγραφή «Εν τούτω νίκα». Ο γιος του Κωνσταντίνου μάλιστα, ο Κωνστάντιος, αναγνωρίζοντας τις ικανότητές του, του απένειμε τον τίτλο του «Πατρικίου» και τον διόρισε Δούκα και Αυγουστάλιο της Αιγύπτου, δηλαδή πολιτικό και στρατιωτικό διοικητή της περιοχής, και του ανέθεσε την αποστολή της εύρεσης και μετακομιδής των ιερών λειψάνων των απ. Ανδρέα, Λουκά και Τιμοθέου στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να κατατεθούν στον Ναό των Αγίων Αποστόλων.

Οταν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης το 361 βρισκόταν στην Αντιόχεια και διέταξε τον άγριο βασανισμό δύο ιερέων, του Ευγενίου και του Μακαρίου, ο Αρτέμιος έτυχε να παρευρίσκεται, παρουσιάστηκε στον αυτοκράτορα και ελέγχοντάς τον δημόσια για την ασέβειά του, τον αποκάλεσε προδότη του Χριστού. Εξοργισμένος τότε ο Ιουλιανός αφαίρεσε αμέσως τα αξιώματα από τον Αρτέμιο και διέταξε τη σύλληψή του, υποβάλλοντάς τον σε μερικά από τα πιο σκληρά βασανιστήρια της εκκλησιαστικής ιστορίας. Τον χτύπησαν αλύπητα με βούνευρα, σκληρά μαστίγια από δέρμα, του έσκισαν τις σάρκες του με σιδερένια νύχια, έκαψαν τις πληγές του με αναμμένες δάδες και τον συνέθλιψαν με τεράστια πέτρα, με αποτέλεσμα να διαλυθούν τα οστά του και να υποστεί σπλαχνόπτωση. Τέλος, διαπιστώνοντας ο Ιουλιανός ότι δεν μπορεί να λυγίσει το φρόνημά του, διέταξε τον αποκεφαλισμό του το 362. Το ιερό λείψανο του μάρτυρα συνέλεξε η ευσεβής Αρίστη και το μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και το έθαψε στον Ναό του Προδρόμου, στην περιοχή των Οξέων. Στην ορθόδοξη παράδοση, ο Αγιος είναι γνωστός για τα θαύματα θεραπείας της κήλης και γενικότερα των παθήσεων των εντέρων, λόγω του τρόπου με τον οποίο μαρτύρησε.

Ο Αγιος Αρτέμιος καθιερώθηκε επίσημα ως Προστάτης Αγιος της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ.) το 2003, με Προεδρικό Διάταγμα (Π.Δ. 265/2003) επί Προεδρίας Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου. Εκτοτε, η 20ή Οκτωβρίου έχει θεσπιστεί ως η επίσημη «Ημέρα της Ελληνικής Αστυνομίας». Η επιλογή του Αγίου δεν ήταν τυχαία, καθώς η ζωή και η δράση του συνδέονται άμεσα με τις αξίες των Σωμάτων Ασφαλείας, την τήρηση του νόμου, της ευταξίας, της δικαιοσύνης και της κοινωνικής ειρήνης, η δε άρνησή του να υποκύψει στις παράνομες και άδικες εντολές του αυτοκράτορα Ιουλιανού, καθώς και η θυσία του για την προστασία των αδικουμένων αποτελούν διαχρονικό πρότυπο γενναιότητας και εκτέλεσης καθήκοντος για τους σύγχρονους αστυνομικούς.

Ψάλλεται επίσημη δοξολογία σε Μητροπολιτικούς Ναούς, παρουσία της πολιτικής και φυσικής ηγεσίας του Σώματος, καθώς και εκπροσώπων των τοπικών αρχών, αναγιγνώσκεται η Ημερήσια Διαταγή του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, η οποία αναφέρεται στην αποστολή του Σώματος και την κοινωνική του προσφορά, και σε πολλές Αστυνομικές Διευθύνσεις πραγματοποιούνται εκθέσεις αστυνομικού εξοπλισμού, ιστορικών κειμηλίων ή εθελοντικές αιμοδοσίες από το προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ. για την ενίσχυση των τραπεζών αίματος.

Η προσευχή του Ελληνα αστυνομικού προς τον Προστάτη του αναγιγνώσκεται συχνά στις επίσημες εκδηλώσεις του Σώματος και αποτελεί μια παράκληση για πνευματική δύναμη, δικαιοσύνη και προστασία κατά την εκτέλεση του επικίνδυνου καθήκοντος: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός ημών, ο κελεύσας ημίν δικαιοσύνην διώκειν και την του πλησίον αγάπην έργω και λόγω πιστούσθαι, Αυτός, διά πρεσβειών του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου, του ενδόξου προστάτου ημών, κατάπεμψον τας πλουσίας Σου δωρεάς επί πάντας ημάς, τους διακονούντας εν τω Σώματι της Ελληνικής Αστυνομίας. Χάρισαι ημίν σύνεσιν και ανδρείαν, πνεύμα δικαιοσύνης, ευθυκρισίας και αγάπης προς τον συνάνθρωπον. Κράτυνον ημάς εν τη επιτελέσει του καθήκοντος, φύλαττε ημάς από παντός κινδύνου, ορατού και αοράτου, και αξίωσον ημάς, τη Ση χάριτι, να διαφυλάττωμεν την ειρήνην, την ευνομίαν και την ασφάλειαν της Πατρίδος ημών. Οτι Σου εστίν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα εις τους αιώνας. Αμήν.»

Οσία Ματρώνα η Χιοπολίτις και Θαυματουργός

Αγαπημένη και θαυματουργή Αγία του Αιγαίου και πολιούχος και προστάτιδα της νήσου Χίου. Γεννήθηκε στα τέλη του 14ου αι. στο χωριό Βολισσός της Χίου με το κοσμικό όνομα Μαρία και ήταν το μικρότερο από τα επτά παιδιά του Λέοντος και της Αννας, μιας πολύ πλούσιας και ευσεβούς οικογένειας. Ενώ οι αδελφές της παντρεύτηκαν, η Μαρία αρνήθηκε τον έγγαμο βίο, καθώς ποθούσε την παρθενία και την αφιέρωση στον Θεό, και για να αποφύγει τις πιέσεις των γονιών της για γάμο κατέφυγε σε ορεινή περιοχή έξω από τη Βολισσό, την Κατάβαση, όπου υπήρχε μικρό γυναικείο μοναστήρι. Ωστόσο, οι γονείς της την εντόπισαν και την έπεισαν να επιστρέψει στο σπίτι μέχρι τον θάνατό τους, κάτι που εκείνη έκανε από σεβασμό, ζώντας όμως με αυστηρή προσευχή και φιλανθρωπία. Μετά τον θάνατό τους, μοίρασε το μερίδιο της μεγάλης πατρικής περιουσίας στους φτωχούς και στους άπορους, επέστρεψε οριστικά στον μοναχισμό, εκάρη μοναχή και έλαβε το όνομα Ματρώνα, όταν δε εκοιμήθη η ηγουμένη, λόγω της αγιότητας, της πνευματικής της ωριμότητας και της αυστηρής ασκητικής της ζωής οι υπόλοιπες μοναχές την εξέλεξαν ομόφωνα ηγουμένη του μοναστηριού.

Επειδή στα γυναικεία μοναστήρια της εποχής συνήθιζαν να αποκαλούν την ηγουμένη «Κυρά», ο λαός της Χίου την ονόμασε Αγία Κυρά, και από αυτό το προσωνύμιο προέρχονται και τα ελληνικά ονόματα Κυρατσώ και Κερασία, τα οποία γιορτάζουν τη μέρα της μνήμης της. Ο Θεός την αξίωσε με το χάρισμα της θαυματουργίας και μαρτυρείται ότι θεράπευε ασθενείς, βοηθούσε τους θλιβομένους και έγινε πνευματικό στήριγμα για όλο το νησί. Οταν η οσία εκοιμήθη ειρηνικά το 1462, οι μοναχές την έθαψαν στον χώρο του μοναστηριού, σύμφωνα με την επιθυμία της, και έχει καταγραφεί ότι για πολλές ημέρες μετά την ταφή της οι μοναχές αλλά και οι κάτοικοι των γύρω περιοχών έβλεπαν ένα έντονο, απόκοσμο φως να βγαίνει από τον τάφο της και να ανεβαίνει προς τον ουρανό. Οταν αργότερα οι μοναχές έκαναν την ανακομιδή των λειψάνων της, μια απερίγραπτη θεία ευωδία πλημμύρισε ολόκληρο το μοναστήρι και το χωριό, επιβεβαιώνοντας την αγιότητά της, με αποτέλεσμα ο τάφος της οσίας να γίνει σύντομα πόλος έλξης για εκατοντάδες ασθενείς από όλο το Αιγαίο. Η παράδοση αναφέρει πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που είχαν χάσει την όρασή τους και, μόλις άγγιζαν τον τάφο ή πλένονταν με το αγίασμα της Μονής, έβρισκαν αμέσως το φως τους, ή για ανθρώπους που δεν μπορούσαν να περπατήσουν και μετά από ολονύκτιες παρακλήσεις μπροστά στα λείψανα της Αγίας σηκώνονταν όρθιοι και επέστρεφαν στα σπίτια τους υγιείς.

Την εποχή εκείνη η Χίος ήταν στην εξουσία των Γενουατών, αλλά βάρβαροι πειρατές και Σαρακηνοί έκαναν επιθέσεις και λεηλασίες. Η παράδοση της Εκκλησίας αναφέρει ότι κάποτε ένας βάρβαρος εισβολέας εισήλθε στη Μονή και επιτέθηκε σε μοναχή, αλλά αμέσως έπεσε κάτω νεκρός. Η οσία τότε λέγεται ότι λυπήθηκε για τη θλιβερή εξέλιξη που είχε ο εισβολέας και παρακάλεσε τον Θεό να τον αναστήσει και να του δοθεί η ευκαιρία να μετανοήσει για την πράξη του. Πράγματι, ο βάρβαρος σηκώθηκε, μετανόησε και βαπτίστηκε και μάλιστα προσηλύτισε και άλλους ομοίους του.

Σήμερα, η κάρα της Αγίας και η δεξιά της χείρα φυλάσσονται στο Αγιον Ορος, στην Ιερά Μονή Ζωγράφου και στη Μονή Διονυσίου αντίστοιχα, ενώ το μοναστήρι της στα Χαλάνδρα της Χίου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και σεβάσμια προσκυνήματα του νησιού.

Οσιος Γεράσιμος ο Νέος Ασκητής

Προστάτης και πολιούχος της Κεφαλονιάς, είναι από τις πιο λαοφιλείς ασκητικές μορφές του ελληνικού χριστιανισμού, γνωστός για τη θαυματουργική του χάρη και τη βοήθειά του σε όσους υποφέρουν από ψυχικές ασθένειες και ακάθαρτα πνεύματα. Η μνήμη του τιμάται στις 16 Αυγούστου, ημέρα της κοιμήσεώς του, και στις 20 Οκτωβρίου, ημέρα της ανακομιδής του άφθαρτου λειψάνου του, ενώ η αγιοκατάταξή του έγινε το 1622.

Γεννήθηκε το 1506 στα Τρίκαλα Κορινθίας και ανήκε στη σπουδαία βυζαντινή οικογένεια των Νοταράδων, καθώς παππούς του ήταν ο Λουκάς Νοταράς, ο τελευταίος Μέγας Δούκας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ελαβε εξαιρετική παιδεία και από μικρός έδειξε κλίση προς την πνευματική ζωή, θέλοντας όμως να γνωρίσει τα ορθόδοξα προσκυνήματα, εγκατέλειψε νωρίς την πατρίδα του και μετέβη αρχικά στη Ζάκυνθο, αργότερα στην Κωνσταντινούπολη και κατέληξε στο Αγιον Ορος, όπου εκάρη μοναχός ζώντας με αυστηρή άσκηση. Στη συνέχεια ταξίδεψε για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, όπου παρέμεινε για 12 χρόνια και χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος από τον πατριάρχη Ιεροσολύμων Γερμανό Γ΄ και υπηρέτησε ως κανδηλανάπτης στον Πανάγιο Τάφο.

Ποθώντας, όμως, περισσότερη απομόνωση, ασκήτευσε επίσης στην έρημο του Ιορδάνη, στο όρος των Ελαιών και στο όρος Σινά, ενώ το 1548 επέστρεψε στα Επτάνησα και εγκαταστάθηκε αρχικά στη Ζάκυνθο για 5 χρόνια, σε σπηλιά στην περιοχή του Αγίου Λαζάρου, και το 1555 πήγε στην Κεφαλονιά, ασκητεύοντας σε σπήλαιο στην περιοχή της Λάσσης. Το 1560 μετακινήθηκε στα Ομαλά, στην κοιλάδα των Βαλσαμάτων, όπου αναστήλωσε ένα παλιό εκκλησάκι και ίδρυσε γυναικείο μοναστήρι που ονόμασε «Νέα Ιερουσαλήμ», γενόμενος έτσι ο πνευματικός πατέρας των κατοίκων του νησιού, τους οποίους στήριζε πνευματικά απέναντι στις πιέσεις των Ενετών κατακτητών και τους βοηθούσε σε κάθε τους ανάγκη. Εζησε με ακραία νηστεία και προσευχή, με χαρακτηριστικό του να είναι το στενό και υγρό ασκητήριο, ένα υπόγειο μικρό σπήλαιο μέσα στον ναό, όπου κατέβαινε για να προσευχηθεί και διατηρείται ακόμη με πρόσβαση στους προσκυνητές. Προγνωρίζοντας το τέλος του, κάλεσε τις μοναχές, τις ευλόγησε και κοιμήθηκε οσίως στις 16 Αυγούστου 1579 σε ηλικία 73 ετών.

Το ιστορικό της αφθαρσίας του λειψάνου του είναι στενά συνδεδεμένο με την αμφισβήτηση των Ενετών κατακτητών του νησιού, οι οποίοι αρχικά αρνούνταν να αποδεχθούν το θαύμα. Η πρώτη ανακομιδή συνέβη το 1581, δύο χρόνια και δύο μήνες μετά την κοίμησή του, όπου, προς έκπληξη όλων, το σώμα βρέθηκε ακέραιο, εύκαμπτο και ευωδιάζον, χωρίς κανένα σημάδι σήψης. Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα και προκάλεσε την αντίδραση των καθολικών αρχών, διότι θεώρησαν ότι οι Ορθόδοξοι τους εξαπατούσαν, και διέταξαν να ξαναθαφτεί ισχυριζόμενοι ότι δεν είχε περάσει αρκετός χρόνος για τη φυσική αποσύνθεση. Η δεύτερη ανακομιδή διενεργήθη έναν χρόνο αργότερα, παρουσία των Ενετών αρχόντων και καθολικών ιερέων, με το αποτέλεσμα να είναι το ίδιο. Το λείψανο παρέμενε άφθαρτο, έχοντας σκούρο καφέ χρώμα και με τα μέλη να παραμένουν εύκαμπτα, καθώς κατά τις λιτανείες, το σώμα τοποθετείται όρθιο μέσα στη λάρνακα χωρίς να σπάει ή να αλλοιώνεται.

Καθώς ο Αγιος είναι πανορθοδόξως γνωστός ως ο ιατρός των δαιμονισμένων και των ανθρώπων με ψυχικές ασθένειες, στο μοναστήρι στα Ομαλά είναι συχνό το φαινόμενο άνθρωποι που υποφέρουν από αυτά να βρίσκουν τη θεραπεία τους. Κατά τη διάρκεια της λιτανείας την ημέρα της εορτής του, το σκήνωμα μεταφέρεται όρθιο μέσα σε κρυστάλλινη λάρνακα, από το μοναστήρι μέχρι τον μεγάλο πλάτανο που φύτεψε ο ίδιος, και περνάει πάνω από τα σώματα των πιστών που είναι ξαπλωμένοι στο έδαφος, σε μια σειρά που φτάνει τα εκατοντάδες μέτρα, ενώ καθημερινά πιστοί κατεβαίνουν για ευλογία στο στενό ασκητήριο του Αγίου μέσα από μια μικρή οπή. Παρόλο που η οπή είναι πολύ στενή, θεωρείται θαύμα ότι όλοι χωρούν να περάσουν ανεξαρτήτως σωματότυπου και βάρους. Στο παρελθόν, οι Κεφαλονίτες κατέφευγαν στον Αγιο σε περιόδους μεγάλης ξηρασίας, ενώ στον σεισμό του 1953 πολλοί κάτοικοι ανέφεραν ότι είδαν έναν ασκητή με μαύρα ράσα να βοηθάει κόσμο μέσα στα ερείπια κατά τη διάρκεια της καταστροφής, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του τον Αγιο. Το λείψανο του οσίου είναι ένα από τα τρία άφθαρτα σκηνώματα στο Ιόνιο, μαζί με του αγ. Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα και του οσίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο, τα οποία οι ντόπιοι λένε ότι «επικοινωνούν» μεταξύ τους και προστατεύουν τα νησιά, σχηματίζοντας πνευματικό τείχος κατά της γειτνιάζουσας αιρετικής παπικής Εκκλησίας.

Καταγεγραμμένη στην εκκλησιαστική παράδοση είναι και μια «θαυμαστή συνάντηση» ανάμεσα σε δύο Αγίους, που συνέβη το 1771. Ο κατά σάρκα συγγενής του άγ. Μακάριος Νοταράς, ως Μητροπολίτης Κορίνθου, ταξίδεψε στο νησί για να προσκυνήσει το άφθαρτο λείψανο του προγόνου του. Αφού προσευχόταν για ώρες, ζήτησε επίμονα να κλειδωθεί μόνος του μέσα στον ναό με τη λάρνακα του Αγίου μετά τη δύση του ήλιου, με το αίτημά του να έρχεται σε αντίθεση με το αυστηρό τυπικό της μονής, καθώς η έντονη επιμονή του προκάλεσε την περιέργεια και την ανησυχία των μοναζουσών, οι οποίες φοβήθηκαν μήπως προσπαθήσει να κλέψει μέρος του ιερού λειψάνου. Οι μοναχές, τότε, προσποιήθηκαν ότι κλείδωσαν τον ναό, αλλά παρέμειναν κρυμμένες στο σκοτάδι για να τον παρακολουθούν, και έγιναν μάρτυρες ενός συγκλονιστικού θεάματος. Το ιερό σκήνωμα του Αγίου ανασηκώθηκε μέσα από τη λάρνακα, αγκάλιασε τον Μακάριο και οι δυο τους, ένας ζωντανός και ένας κεκοιμημένος δύο αιώνες πριν, συνομίλησαν μυστικά και πνευματικά για αρκετή ώρα, προτού το λείψανο επιστρέψει ξανά στη θέση του. Οταν οι μοναχές μπήκαν έντρομες στον ναό, ο Μακάριος τις ρώτησε γεμάτος πνευματική έκσταση: «Μα δεν είδατε; Ο Αγιος Γεράσιμος ήλθε να με ιδεί…».

Τιμάται επίσης η μνήμη: Βασιλείου Μητροπολίτου Τραπεζούντος και Αρτεμίου Επισκόπου Λύστρων.

Πηγή: kathimerini.gr