Μια εξαιρετικά σημαντική εκδήλωση - με επιστημονικό και άκρως ενδιαφέρον κοινωνικό περιεχόμενο - είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν οι προσκεκλημένοι της Φεβρωνίας Πατριανάκου στο Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας την Πέμπτη 23 Ιουνίου.


Η δεύτερη έρευνα για την Παιδική και Νεανική βία η οποία παρουσιάστηκε στην εκδήλωση που διοργάνωσε η πρώην βουλευτής Επικρατείας Φεβρωνία Πατριανάκου, πραγματοποιήθηκε από την εταιρία Pulse RC, με την επιστημονική συνεργασία του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε.). και αποτελεί επανάληψη της πρώτης έρευνας, η οποία είχε διεξαχθεί το 2008. Και οι δυο έρευνες πραγματοποιήθηκαν με πρωτοβουλία και εντολή της κας Φ. Πατριανάκου καθώς όπως η ίδια επισημαίνει «η Νέα Γενιά αποτελεί το Μέλλον και την Ελπίδα του Έθνους και ειδικά στην κρίσιμη περίοδο που βιώνει η χώρα δεν έχουμε την πολυτέλεια να μετράμε χαμένες γενιές».

Επιχειρώντας μια πρώτη σύγκριση μεταξύ των αποτελεσμάτων των δύο ερευνών, οι οποίες αξίζει να επισημάνουμε ότι πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, 2008-2011, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε καταρχήν ότι

1. Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης των δημοσίων οικονομικών και κατ’ επέκταση των νοικοκυριών. Αυξήθηκαν κατά 80% σε σχέση με το 2008, τα νοικοκυριά που χαρακτηρίζουν δύσκολη έως πολύ δύσκολη την οικονομική τους κατάσταση. Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης φαίνεται πως βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με την ποιότητα της ζωής των παιδιών, τόσο μέσα στην οικογένεια όσο και μέσα στη σχολική κοινότητα.
  • Όσο δυσκολεύει η οικονομική κατάσταση της οικογένειας τόσο περισσότερο μειώνονται οι επιδόσεις του παιδιού. 1 στα 5 παιδιά με οικονομικές δυσκολίες παρουσιάζει μέτρια έως κακή επίδοση, ενώ αντιθέτως στις εύπορες οικογένειες το ποσοστό αυτό γίνεται 1 στα 12.
  • Τα παιδιά του Λυκείου, των οικογενειών που τα φέρνουν δύσκολα, δεν κάνουν ούτε ιδιαίτερα ούτε φροντιστήρια σε υπερδιπλάσιο ποσοστό, 39%, σε σχέση με αυτά που οι οικογένειές τους δηλώνουν μέτρια οικονομική κατάσταση 24%.
  • Οι 4 στις 10 οικογένειες έχουν προχωρήσει σε περικοπές των παροχών προς τα παιδιά, αναλογία που γίνεται 7 στις 10 μεταξύ αυτών που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Οι 3 στις 10 οικογένειες περικόπτουν τις εξωσχολικές δραστηριότητες και η 1 στις 6 από την ψυχαγωγία.

2. Στον τομέα της βίας, συγκριτικά με την προηγούμενη έρευνα εντοπίζουμε μια ελαφριά επιδείνωση σε κάποιες μορφές της, ενώ όσο πιο δεινή είναι η οικονομική κατάσταση τόσο αυξάνεται η θυματοποίηση:

· Διακρίσεις ή προσβολές έχουν το υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης ενώ ακολουθεί η λεκτική και η σωματική βία.

· Η αυξημένη έκθεση στη τεχνολογία, υπολογιστές-Ίντερνετ- κινητά, αυξάνει τις πιθανότητες, απειλών και εκφοβισμού μέσω αυτών των μέσων.

· Το σχολείο είναι ο κύριος τόπος εμπειριών βίας, με αυξητική τάση (58%), αλλά το υψηλό ποσοστό ΔΞ/ΔΑ μας υποψιάζει ότι ενδεχομένως να υποκρύπτει άγνοια, φόβο ή ακόμη και βία μέσα στην οικογένεια.

· Καταγράφεται αξιόλογο ποσοστό κρουσμάτων βίας από ομάδες–παρέες ενηλίκων. Υψηλότερα ποσοστά εμφανίζονται σε παιδιά του δημοτικού και στα Βόρεια βορειοανατολικά προάστια της Β’ περιφέρειας Αθήνας.

· Ένα στα πέντε παιδιά έχει υποστεί βία από ομάδες ανηλίκων και ο ένας στους 10 γονείς δηλώνει άγνοια. Το 18% των παιδιών έχει ζητήσει να αλλάξει σχολείο, ποσοστό που φτάνει το 32% στα παιδιά με επιδόσεις μέτριας έως κακής βαθμολογίας. Κύριος λόγος του αιτήματος αλλαγής σχολείου είναι η διαμάχη με συμμαθητές 35% και δευτερευόντως η διαμάχη με εκπαιδευτικούς 20%.

3. Οι γονείς εμπιστεύονται ακόμα λιγότερο την οικογένεια ως μέσο αντιμετώπισης του προβλήματος της βίας . Όσο πιο δύσκολη είναι η οικονομική τους κατάσταση τόσο πιο πολύ εμπιστεύονται θεσμούς εκτός οικογένειας και σχολείου.

· Ο 1 στους 5 γονείς δεν ασχολείται καθόλου με το παιδί, και αυτό γίνεται 1 στους 4 στην δύσκολη οικονομική κατάσταση και 1 στους 3 όταν το παιδί πηγαίνει στο Λύκειο

· Ο ένας στους 10 εκ των γονέων δεν προβαίνει σε κανενός είδους σύσταση ή τιμωρία για παραπτώματα του παιδιού του, ή κοινώς αδιαφορεί.

4. Η δραματικότερη αλλαγή που έχει συμβεί μέσα στα τρία χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ των δύο ερευνών αφορά την κοινωνικοποίηση, τις σχέσεις και τις φιλίες μέσω διαδικτύου. Το 2008, στο ερώτημα «το παιδί σας έχει φίλους και παρέες που επικοινωνεί μαζί τους μέσω Ίντερνετ και αν ναι πόσους», οι γονείς σε ποσοστό 78% απάντησαν «Καθόλου». Σήμερα το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί στο 31%.

· Στο Λύκειο το 86% των παιδιών έχει φίλους μέσω Internet.

· Το 17% των παιδιών του Γυμνασίου και του Λυκείου αφιερώνουν πάνω από 10 ώρες την εβδομάδα, και το 43% από 3 έως 10 ώρες την εβδομάδα.

5. Τελευταίο, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα είναι αυτό που αφορά στην αύξηση του άγχους των παιδιών. Το ποσοστό που καταγράφεται είναι εξαιρετικά υψηλό καθώς τέσσερα στα πέντε παιδιά έχουν άγχος.

· Στο Λύκειο τα 8 στα 10 παιδιά έχουν μέτριο (60%) ή έντονο άγχος, (20%) ενώ άγχος παρουσιάζουν και τα 7 στα 10 παιδιά του Δημοτικού Σχολείου.

· Το Σχολείο είναι κύρια αιτία δημιουργίας άγχους, αλλά όσο μεγαλώνει το παιδί τόσο περισσότερο αυξάνεται η επιρροή των κοινωνικών-οικογενειακών συνθηκών (13% στο Γυμνάσιο, 23% στο Λύκειο).

· Το 18% των γονέων ή δεν γνωρίζει ή δεν απαντά στο που οφείλεται το άγχος του παιδιού του.



Στην ομιλία της η κ Πατριανάκου μεταξύ άλλων τόνισε:

«…Πολιτική όμως δεν είναι ανόητα επικοινωνιακά τερτίπια. Δεν είναι εσωκομματικές ισορροπίες. Είναι η ικανότητα να ανοίγεις δρόμους, να προβλέπεις, να σχεδιάζεις, να χαράζεις στρατηγική, να ασκείς με ρεαλισμό και υπευθυνότητα πολιτικές βασισμένες στην γνώση, στην έρευνα, στην εμπειρία, στην ιστορία.

Η επικεντρωμένη στους δημοσιονομικούς στόχους μίζερη και αδιέξοδη πολιτική του μνημονίου δεν μπορεί να εμπνεύσει ελπίδα και όραμα, δεν μπορεί να γεννήσει το καινούργιο, δεν μπορεί να αφουγκραστεί την κοινωνία, δεν μπορεί να συγκρατήσει τη μετανάστευση της νέας γενιάς, δεν μπορεί να εντρυφήσει στα προβλήματα που το ίδιο το σύστημα δημιουργεί στα νέα παιδιά.

Πριν τρία χρόνια στην Βρετανία κάθε εβδομάδα επί ένα χρόνο ένα ανήλικο παιδί σκοτωνόταν από μαχαίρι που κρατούσαν άλλα ανήλικα παιδιά.

Είμαι μητέρα δύο αγοριών, υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι με τις μικρές μου δυνάμεις δεν θα επέτρεπα να συμβεί αυτό και στη δική μου πατρίδα.

… Πριν τρία χρόνια λοιπόν ανέλαβα την ευθύνη διενέργειας έρευνας στο Λεκανοπέδιο, με θέμα «Παιδική και Νεανική Βία μέσα από τα Μάτια των Γονέων» στο Λεκανοπέδιο Αττικής ζητώντας την βοήθεια και επιστημονική συνεργασία του Ε.Κ.Κ.Ε. Τα ευρήματα ήταν σημαντικά. Ενημέρωσα τον τότε Υπουργό Παιδείας, κατέθεσα σχετικές ερωτήσεις στη Βουλή, συμμετείχα σε εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης.

Τρία χρόνια μετά με αφορμή δημοσιεύματα του τύπου για σοβαρά περιστατικά σχολικής βίας και εκτός Αττικής, σε ένα μάλιστα από αυτά υπήρξε και τραυματισμός με μαχαίρι, με αφορμή την ενεργοποίηση και τις επισημάνσεις του Συνηγόρου του Παιδιού, αλλά και την εντεινόμενη οικονομική κρίση που γεννά βία και απελπισία αποφάσισα την επανάληψη της έρευνας.

Σε όσους έκανα σχετική συζήτηση οι περισσότεροι με αποθάρρυναν.

Ποιος ασχολείται σήμερα με τέτοια θέματα, ποιος απαντά σε έρευνες πλέον, ένα είναι το πρόβλημα, η οικονομία.

Η έρευνα έγινε, επανελήφθη στο Λεκανοπέδιο αλλά αυτή τη φορά διεξήχθη και στην Περιφέρεια. Τα αποτελέσματα της περιφέρειας αλλά και τα συγκριτικά αποτελέσματα σε σχέση με το Λεκανοπέδιο θα τα παρουσιάσουμε σε ειδική εκδήλωση στη Λακωνία…

… Σε μια εποχή που σχολεία κλείνουν και συγχωνεύονται σε μαζικότερες σχολικές μονάδες, σε μια εποχή που η μάθηση μεταφράζεται σε κόστος για τις ανάγκες του Μνημονίου οφείλουμε να αντιπαραθέσουμε μια άλλη πολιτική γιατί τη χρωστάμε στο μέλλον της Πατρίδας, γιατί το χρωστάμε στα παιδιά μας.

Η διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος άσκησης αποτελεσματικών πολιτικών για τις νεότερες γενιές είναι αναγκαία πράξη ευθύνης της Πολιτείας. Πολιτικές πρόληψης και όχι καταστολής, πολιτικές πολύπλευρης γνώσης και ανάπτυξης του συνόλου των δυνατοτήτων, πολιτικές που θα ανοίγουν δρόμους και θα γεννούν ελπίδα. Είναι ευθύνη όλων μας να συνειδητοποιήσουμε την κρισιμότητα των περιστάσεων και να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση ενός άλλου περιβάλλοντος για τις νεότερες γενιές. Η προβολή στο μέλλον είναι αυτές οι γενιές και όχι οι διαχειριστές και υπεύθυνοι της σημερινής κρίσης.

Γιατί τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας είναι η προβολή του Έθνους μας στο Μέλλον.

Γιατί από αυτά θα ξεπηδήσει το καινούργιο αρκεί να μη τους έχουμε στερήσει:

v Μια Πατρίδα ακέραιη και ελεύθερη

v Μια Δημοκρατία σταθερή

v Την πίστη σε Ιδέες, Αξίες, Αλληλεγγύη και ικανότητα συλλογικότητας.

Όλα τα άλλα θα τα δημιουργήσουν μόνα τους».



Φωτογραφίες: Τάκης Κούρος