Η ΕΚΠΟΙΖΩ γίνεται τα τελευταία έτη συχνά αποδέκτης καταγγελιών σχετικά με την πλοήγηση στο διαδίκτυο. Με την είσοδο της Ελλάδας στο χώρο των ευρυζωνικών υπηρεσιών, στα μέσα της περασμένης δεκαετίας, η ενασχόληση με το διαδίκτυο ξέφυγε από τα στενά όρια συγκεκριμένων κοινωνικών και τοπικών ομάδων και πλέον συναντάται στις περισσότερες περιοχές της χώρας, σε όλα τα ηλικιακά και κοινωνικά στρώματα. Η εξάπλωση αυτή είχε φυσικά ως αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των κινδύνων που πηγάζουν από το διαδίκτυο και την κατακόρυφη αύξηση των καταγγελιών προς το Γραφείο Νομικής Προστασίας της ΕΚΠΟΙΖΩ.

Λόγω της μεγάλης ποικιλίας ως προς τα θέματα των καταγγελιών αυτών και του εύρους αυτής της κατηγορίας, η ΕΚΠΟΙΖΩ δεν έχει τηρήσει όλα αυτά τα χρόνια αρχείο με αριθμητικά στοιχεία σχετικά με καταγγελίες που αφορούν γενικά στο διαδίκτυο, αλλά σε ειδικότερα επιμέρους θέματα, όπως πχ. το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές κα. Κατά προσέγγιση, οι καταγγελίες, ανεξάρτητα από το θέμα τους, που σχετίζονται με τη χρήση του διαδικτύου, ξεπερνούν κάθε έτος τον αριθμό των 3.000.

Λόγω του απρόσωπου χαρακτήρα του διαδικτύου, της ιλιγγιώδους ταχύτητας διακίνησης των πληροφοριών, της έλλειψης εξοικείωσης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού, ο καταναλωτής αισθάνεται συχνά και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι τελικά απροστάτευτος απέναντι στους κινδύνους που ανακύπτουν.

Από την εμπειρία της ΕΚΠΟΙΖΩ, οι πιο συνηθισμένοι κίνδυνοι του διαδικτύου, από την πλευρά του καταναλωτή, είναι οι εξής:

Ι. Ζητήματα που αφορούν το ηλεκτρονικό εμπόριο
Πιο συγκεκριμένα, στις λεγόμενες συμβάσεις από απόσταση, όπου το προϊόν ή η υπηρεσία συμφωνείται να αποσταλεί ή παρασχεθεί με ηλεκτρονική σύμβαση, παρατηρούνται συχνά παραβάσεις των διατάξεων που διέπουν τις συμβάσεις αυτές, δηλαδή του Ν. 2251/1994, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, για την προστασία του καταναλωτή και του Π . 131/2003, προσαρμογή στην οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Συχνά τα προϊόντα είναι ελαττωματικά και ο προμηθευτής αρνείται ή κωλυσιεργεί να τα επισκευάσει ή αντικαταστήσει. Παρατηρείται το φαινόμενο διαφοροποίησης της αναγραφόμενης στη σύμβαση τιμής με την τιμή της προβαλλόμενης στην ιστοσελίδα προσφοράς.
Καθυστερήσεις στις αποστολές των προϊόντων ή την παροχή της υπηρεσίας. Απόκρυψη μέρους των χρεώσεων, όπως πχ. των εξόδων αποστολής.

Το πρόβλημα διογκώνεται όταν ο προμηθευτής έχει την έδρα του σε άλλη χώρα. Ο νόμος 2251/1994 περί προστασίας των καταναλωτών δίνει τη δυνατότητα στον Έλληνα καταναλωτή να στραφεί κατά αλλοδαπού προμηθευτή, στα αρμόδια Ελληνικά δικαστήρια.

ΙΙ. Απάτες μέσω διαδικτύου
Οι πιο συνηθισμένες μορφές απάτης είναι οι εξής:
• Ευκαιρίες και προσφορές εργασίας.
• Υποκλοπή προσωπικών δεδομένων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από τρίτους στο διαδίκτυο, ιδίως τραπεζικά δεδομένα, αριθμοί πιστωτικών καρτών κτλ.
• Υποσχέσεις για παροχή υπηρεσιών, εφόσον καταβληθεί προκαταβολικά το αντίτιμο (Ισπανικό Λόττο, Γράμμα από τη Νιγηρία).
• Συμμετοχή σε επενδυτικά σχέδια και παραπληροφόρηση της αγοράς.
• Dialers (Κακόβουλο λογισμικό). Παρατηρήθηκαν πριν από λίγα χρόνια στις απλές συνδέσεις internet dial-up.

ΙΙΙ. Αγορές μέσω διαδικτύου προϊόντων ιδιαίτερων κατηγοριών
Η αγορά προϊόντων μέσω internet δεν εγκυμονεί μόνο οικονομικούς κινδύνους, αλλά κυρίως κινδύνους για την ασφάλεια, υγεία του καταναλωτή, κατά την αγορά, μέσω διαδικτύου, τροφίμων, ποτών, φαρμάκων και καλλυντικών σε διεθνές και ελλαδικό επίπεδο.

Προς την κατεύθυνση της προστασίας του καταναλωτή σε τέτοιου είδους «ευαίσθητες» συναλλαγές, σημαντικό ρόλο παίζουν τα «σήματα εμπιστοσύνης» που εμφανίζονται στις ιστοσελίδες των προμηθευτών και πιστοποιούν την εγκυρότητα του συγκεκριμένου προμηθευτή.

IV. ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ
Η ΕΚΠΟΙΖΩ έχει λάβει τα 2 τελευταία έτη εκατοντάδες καταγγελίες από καταναλωτές, οι οποίοι συναντούν διαφημιστικά banner σε ιστοσελίδες ή αναδυόμενα παράθυρα ποικίλου περιεχομένου (παραδείγματος χάριν: μέτρηση δείκτη ευφυΐας, συμμετοχή σε διαδικτυακά παιχνίδια, εντοπισμός θέσης κινητών τηλεφώνων κα), στα οποία, προκειμένου να συμμετέχουν, πληκτρολογούν τον αριθμό του κινητού τους τηλεφώνου. Στα παράθυρα αυτά πουθενά δεν αναγράφονται οι όροι συμμετοχής και οι χρεώσεις. Στη συνέχεια οι καταναλωτές λαμβάνουν σωρεία μηνυμάτων SMS από αριθμούς 54ΧΧΧ, κάθε ένα από τα οποία χρεώνεται με τη λήψη του και μόνο (ακόμα και 2€/SMS).

Η παραπάνω πρακτική δεν είναι φυσικά η μοναδική αθέμιτη που συναντάται στο διαδίκτυο. Πολλές αεροπορικές εταιρίες διαφημίζουν εισιτήρια με χαμηλές τιμές, που στην ουσία δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, γιατί όταν προστεθούν τα αναγκαστικά «τέλη» και «φόροι», το πραγματικό κόστος του εισιτηρίου αυξάνεται πολύ και μερικές φορές δραματικά. Άλλες φορές το «φθηνό» εισιτήριο έχει «εξαντληθεί», ενώ συνεχίζει να διαφημίζεται. Οι εταιρίες το κάνουν για να «πιάσουν» τους καταναλωτές, ξέροντας πως όταν θα έχουν ήδη αποφασίσει το ταξίδι, δύσκολα θα το αλλάξουν αν ανακαλύψουν την τελευταία στιγμή πως το εισιτήριο που τότε θα καλούνται να πληρώσουν κοστίζει περισσότερο από όσο περίμεναν.

Συμπερασματικά, δεδομένου ότι η Ε.Ε. είναι σε διαδικασίας μεταρρυθμίσεων του δικαίου των καταναλωτικών συμβάσεων, επομένως υπάρχουν δυσκολίες στην άμεση ενίσχυση του ελληνικού δικαίου των συμβάσεων, είναι επιτακτική ανάγκη η Πολιτεία να επενδύσει στην ενημέρωση του Έλληνα καταναλωτή ως προς τη χρήση και τους κινδύνους του διαδικτύου και να επενδύσει στην ανάπτυξη καταναλωτικής και τεχνολογικής παιδείας.