Γράφει ο Βαγγέλης Μητράκος

Το «ΞΕΝΙΑ» Σπάρτης υπήρξε , κάποτε , το καμάρι της πόλης αλλά εδώ και μερικές 10ετίες η ντροπή της .
Στα τέλη της 10ετίας του ’50 και αρχές της 10ετίας του ’60 , ο δημιουργικός και δραστήριος , τότε , Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) με επικεφαλής τον μεγάλο αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη , ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ανέγερσης ξενοδοχείων «ΞΕΝΙΑ» σ’ ολόκληρη την Ελλάδα με κοινό χαρακτηριστικό τις αναφορές στη μοντέρνα αρχιτεκτονική , με ενσωμάτωση παραδοσιακών στοιχείων , με όγκους χαμηλούς κι εναρμονισμένους στο τοπίο , με λιτότητα και σαφήνεια αρχιτεκτονική .

Στα πλαίσια αυτής της δυναμικής , αναπτυξιακής , τουριστικής πολιτικής χτίστηκε στα 1959-60 και το ΞΕΝΙΑ Σπάρτης από τον αρχιτέκτονα Χ. Μπουγάτσο , πάνω στον περίφημο Λόφο της Σπάρτης , όπου , σύμφωνα με τα ευρήματα βρισκόταν στην αρχαιότητα η συνοικία των κεραμέων .
Το κτίριο , ανάμεσα στο πράσινο του Λόφου , έχει σχήμα «Γ» και είναι χωρισμένο σε δυο ανεξάρτητα τμήματα . Το ένα τμήμα αποτελείται από ημιυπόγειο και δύο ορόφους και περιλαμβάνει την είσοδο , τον χώρο υποδοχής , το εστιατόριο , την κουζίνα , δυο καταπληκτικές , μεγάλες βεράντες που αγναντεύουν προς βορρά και άλλους συναφείς χώρους . Εδώ , στο χώρο υποδοχής , απέναντι ακριβώς από την είσοδο , σώζεται ακόμα (βανδαλισμένη , δυστυχώς , βαριά από γκράφιτι ανεγκέφαλων) η τοιχογραφία που ζωγράφισε το 1960 ο Νίκος Νικολάου (Ύδρα, 1909 – Αθήνα, 27 Ιουλίου 1986) , διακεκριμένος Έλληνας ζωγράφος, χαράκτης και γλύπτης της λεγόμενης «γενιάς του '30».

Το δεύτερο τμήμα του ξενοδοχείου , στα δυτικά της εισόδου , είναι μια μακρόστενη πτέρυγα με τέσσερις στάθμες, όπου βρίσκονταν τα δωμάτια , των οποίων τα ανοίγματα και οι βεράντες έβλεπαν προς τη Σπάρτη και τον Ταΰγετο .
Όλες οι εξωτερικές παρεμβάσεις που χρειάστηκε να γίνουν στους περιβάλλοντες χώρους έγιναν με απόλυτο σεβασμό στο τοπίο και στο περιβάλλον με κύριο στοιχείο την εξαιρετική λιθοδομή από καλά λαξευμένη γκρίζα πέτρα .

Το ΞΕΝΙΑ Σπάρτης γνώρισε μια μεγαλειώδη περίοδο ακμής στη 10ετία του ’60 και συνετέλεσε τα μέγιστα στην αύξηση της τουριστικής κίνησης στη Σπάρτη αλλά και στην προβολή της εντός κι εκτός συνόρων και δέθηκε στενά με τη ζωή της πόλης και των Σπαρτιατών . Δυστυχώς η κρατική ανικανότητα σε συνδυασμό με την τοπική θεσμική αδιαφορία και ανεπάρκεια οδήγησαν το περίφημο αυτό ξενοδοχείο σε παρακμή , με αποτέλεσμα την παύση της λειτουργίας του κάπου στις αρχές της 10ετίας του ’80 . Και δεν έφτανε μόνον αυτό : Εγκαταλείφθηκε στη συνέχεια στην τύχη του και παραδόθηκε στην ερήμωση , στη φθορά του χρόνου , σε βανδαλισμούς και σε πρωτοφανή λεηλασία αφού στρατιές ολόκληρες γηγενών και μη , επί μεγάλα χρονικά διαστήματα , ανεβοκατέβαιναν με φορτηγά και φορτηγάκια πάνω στο λόφο , αφαιρώντας από το ΞΕΝΙΑ ό,τι ήταν δυνατό να αφαιρεθεί , για να πάει για πούλημα ή για να εξοπλίσει σπαρτιάτικες κατοικίες !!! Παράλληλα , ο πανέμορφος πράσινος Λόφος έχει σχεδόν τσιμεντοποιηθεί και πληγεί βαριά από την πίεση της ανοικοδόμησης , ενώ άστοχες και απρογραμμάτιστες δημοτικές παρεμβάσεις πάνω του επιδείνωσαν την όλη κατάσταση , με τελικό αποτέλεσμα ΞΕΝΙΑ και Λόφος να γίνουν χώροι απαγορευτικοί για τους πολίτες , παραδομένοι στην εξουσία παραβατικών ατόμων και συμπεριφορών .

Πολύ αργά (ΦΕΚ 328/18-11-2016) το βραδύνουν ελληνικό κράτος αξιώθηκε να χαρακτηρίσει το ΞΕΝΙΑ Σπάρτης ως διατηρητέο μνημείο και ύστερα από πολλές περιπέτειες και παλλινδρομήσεις πέρασε στην ιδιοκτησία του δήμου Σπάρτης το 2012 και σήμερα είναι ενταγμένο σε πρόγραμμα του ΕΣΠΑ , για αναβάθμιση και αναδιαρρύθμιση του κτιρίου , ώστε να λειτουργήσει ως πολυχώρος πολιτιστικών-τουριστικών δραστηριοτήτων, αλλά και ως χώρος στέγασης δημοτικών υπηρεσιών και του Δημοτικού Συμβουλίου Σπάρτης .
Ίδωμεν !

*Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν στις 7 Αυγούστου 2018