Ο Δημοσθένης (384 π.Χ. - 12 Οκτωβρίου 322 π.Χ.) ήταν Έλληνας πολιτικός και ρήτορας της αρχαίας Αθήνας. Οι λόγοι του αποτελούν σημαντική έκφραση της αθηναϊκής πνευματικής ικανότητας και παρέχουν μία εικόνα για την πολιτική και τον πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας κατά τον 4ο αιώνα π.Χ.

Θεωρείται ο σημαντικότερος ρήτορας της αρχαιότητας και όλων των εποχών, μαθητής του Ισοκράτη και του Ισαίου. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 384 και πέθανε αυτοκτονώντας το 322 π.Χ.. Τον πατέρα του, που είχε το επάγγελμα του μαχαιροποιού, τον έλεγαν Δημοσθένη και τη μητέρα του Κλεόβουλη. Το όνομά του ήταν «Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεύς». Από μικρός δοκίμασε την πίκρα της ζωής, γιατί, χάνοντας τον πατέρα του, οι κηδεμόνες του καταχράστηκαν την πατρική του περιουσία (ένας από αυτούς ήταν ο Δημοφών).

Έτσι, αποφάσισε να ασχοληθεί με τη ρητορική για να μπορέσει ο ίδιος να πολεμήσει για το κλεμμένο του δίκιο. Αν και κατάφερε να κερδίσει τη δίκη, δεν μπόρεσε να πάρει την περιουσία του και αναγκάστηκε, για να ζήσει, να γράφει λόγους και να πληρώνεται. Έπασχε από τραύλισμα, διαταραχή του λόγου που ανάλογα με την ένταση της, χαρακτηρίζεται από έλλειψη ευφράδειας και ακούσιες διακοπές στην φυσιολογική ροή της ομιλίας. Αυτός είναι ο λόγος που συχνά απεικονίζεται στα αρχαία γλυπτά με χείλη "αδύναμα και τρεμάμενα". Στην εκκλησία του δήμου που προσπάθησε δυο φορές να μιλήσει δεν τα κατάφερε, γιατί τον εμπόδιζαν το τραύλισμα του και η δυσκολία να προφέρει το λ και το ρ. Τον πλήγωσε αυτή η ταπείνωση, τόσο, που αποφάσισε να λυτρωθεί από τα ελαττώματά του. Ο βάταλος (τσεβδός) όπως τον έλεγε η παραμάνα του, με την πίστη και την επιμονή του, πότε ανεβαίνοντας στον Λυκαβηττό και πότε κατεβαίνοντας στο Φάληρο, με την απαγγελία που έκανε σε διάφορους λόγους, μπόρεσε να νικήσει τις δυσκολίες στην ομιλία και άρθρωση, την κάποια του δειλία και να πετύχει την κυριαρχία στις κινήσεις του. Ήταν πια σε θέση να παρουσιαστεί στην εκκλησία του δήμου και να μιλήσει.

Οι τέσσερις φιλιππικοί λόγοι του και οι τρεις ολυνθιακοί τον καταξίωσαν στους Αθηναίους και τον έκαναν αθάνατο ρήτορα. Τους φλογερούς του λόγους τους δούλευε κοπιαστικά ως την παραμικρή τους λεπτομέρεια. Για την επιμέλειά του αυτή ο ρητοροδιδάσκαλος Κυϊντιλιανός θα πει: «Τόση δύναμη υπάρχει σ' αυτόν, τόσο πυκνά είναι όλα, τόσο γεμάτα από εσωτερική ένταση, τόσο φροντισμένα, τέτοια πειθαρχία υπάρχει στο λόγο, που δεν μπορείς ν' ανακαλύψεις κάτι που να λείπει, που να είναι περιττό». Με τους απαράμιλλους λόγους του κατόρθωσε να παρασύρει τους Αθηναίους να πολεμήσουν εναντίον του Φιλίππου, βασιλιά της Μακεδονίας, αν και στον πόλεμο αυτό πολέμησε κι ο ίδιος στη Χαιρώνεια ως απλός στρατιώτης. Έπειτα από το θάνατο του Φιλίππου, ο Δημοσθένης εξακολούθησε τον αγώνα του και εναντίον του Αλεξάνδρου, χωρίς όμως να πετύχει τίποτα.

Το 324 π.Χ. φεύγει εξόριστος από την Αθήνα, γιατί αποδείχτηκε ότι είχε δωροδοκηθεί, με "άρπαλα χρήματα" στην πρόθεση να βοηθήσει τον μεγαλύτερο καταχραστή της αρχαιότητας του στρατηγού Αλεξάνδρου, τον Άρπαλο, να δραπετεύσει. Μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι Αθηναίοι με ψήφισμά τους τον ανακάλεσαν πανηγυρικά από την εξορία, η ελευθερία του όμως αυτή δεν κράτησε για πολύ, γιατί αναγκάστηκε να φύγει ξανά ύστερα από την εμπλοκή του στην αποτυχημένη επανάσταση που έγινε τότε κατά των Μακεδόνων. Οι στρατιώτες του Αντίπατρου τον κυνήγησαν και τον βρήκαν στο ναό του Ποσειδώνα στην Καλαβρία, το πίσω ορεινό τμήμα του Πόρου. Για να μην τον πιάσουν, ήπιε δηλητήριο και πέθανε στις 12 Οκτωβρίου του 322 π.Χ.

Ύστερα από 42 χρόνια καθώς λέει ο Πλούταρχος, ο δήμος των Αθηναίων, (η Αθηναϊκή Δημοκρατία), θυμήθηκε να τον τιμήσει όπως του άξιζε, στήνοντας χάλκινο ανδριάντα και ψηφίζοντας να τρέφεται στο πρυτανείο κάθε φορά ο μεγαλύτερος εν ζωή των απογόνων του. Στη βάση του ανδριάντα του χαράχτηκε το περίφημο επίγραμμα:

«εἴπερ ἴσην γνώμῃ ῥώμην Δημόσθενες ἔσχες, οὔποτ' ἂν Ἑλλήνων ἦρξεν Ἄρης Μακεδών.» (στα αρχαία ελληνικά)

«ίση την ρώμη με τη γνώμη εάν, ω Δημοσθένη, είχες, δε θα επάτ' εις Ελλάδα Άρης ποτέ Μακεδών» (σε μετάφραση του Αλεξάνδρου Ραγκαβή και απόδοση στα νέα ελληνικά)

Τα τεχνικά μέτρα που εφάρμοσε ο Δημοσθένης είναι ίδια με του Ισοκράτη, το αποτέλεσμα όμως που γύρευε ήταν αντίθετο από εκείνου. Όταν τον ρωτούσαν ποιο είναι στη ρητορική το πρώτο, το δεύτερο, το τρίτο, απαντούσε πάντα έτσι: «η ηθοποιία».

25 τρομερά έξυπνα λόγια με βαθύ νόημα του Δημοσθένη που αξίζει να ακούσεις

  1. «Δεν μπορεί κανένας ν' αποκτήσει δύναμη, σταθερή με αδικίες, επιορκίες και ψευτιές»
  2. «Δεν μπορεί να σταθεί η εξουσία, όταν στηρίζεται στην αδικία, στην επιορκία και στην προδοσία»
  3. «Δεν το ξέρουμε ότι όσο ζούμε είμαστε λίγο ή πολύ εκτεθειμένοι στις προσβολές της ζήλιας, αλλά μετά απ' το θάνατό μας οι εχθροί μας μόνοι τους παύουν να μας μισούν;»
  4. «Δεν υπάρχει ευκολότερο πράγμα από το να ξεγελάει κανείς τον εαυτό του. Γιατί ό,τι επιθυμούμε, πρόθυμα και το πιστεύουμε. Η πραγματικότητα, όμως, πολλές φορές είναι διαφορετική»
  5. «Είναι σ' όλους φυσική διάθεση ν' ακούν με ευχαρίστηση να κατηγορούν τον πλησίον τους, καθώς και μ' άλλο τόσο ενδιαφέρον ν' ακούν εκείνους που τους επαινούν.»
  6. «Η επιτυχία πολλές φορές κρύβει και σκεπάζει τις κακές πράξεις των ανθρώπων»
  7. «Μεγάλες κι απροσδόκητες επιτυχίες, πολλές φορές οδηγούν σε ανόητες πράξεις»
  8. «Ό,τι η ψυχή επιθυμεί, αυτό και πιστεύει»
  9. «Όσο πιο ικανός είναι ένας άνθρωπος, τόσο περισσότερο είναι επικίνδυνος στην κοινωνία, αν κάνει κακή χρήση της ικανότητάς του»
  10. «Όσοι ευτυχούν πρέπει πάντοτε πρόθυμα να βοηθούν τους δυστυχείς, γιατί κανένας δεν μπορεί να ξέρει τι του επιφυλάσσει το μέλλον»
  11. «Το να βρίσκει και να λέει κανείς τα σφάλματα των άλλων είναι ίσως εύκολο και δυνατό στον καθένα, το να υποδείξει όμως τη σωστή σε κάθε περίσταση λύση, τούτο είναι έργο μόνο σοφού συμβούλου»
  12. «Πιο δύσκολα να κρατήσεις από το να αποκτήσεις»
  13. «Όλα γίνονται, αν δεν αποφεύγει κανείς να κοπιάσει»
  14. «Η επιτυχία χωρίς αξία, είναι αιτία για τους ανόητους να κάνουν κακές σκέψεις»
  15. «Καλύτερα να θεωρείσαι αφελής παρά να είσαι παλιάνθρωπος»
  16. «Όλα τα λόγια όταν δεν συνοδεύονται από πράξεις φαίνονται μάταια και κενά»
  17. «Το μέλλον είναι άδηλο για όλους τους ανθρώπους και μικρά περιστατικά γίνονται τα αίτια για μεγάλα πράγματα»
  18. «Αυτός που κάνει μια χάρη πρέπει να την ξεχνάει αμέσως αυτός που τη δέχεται πρέπει να τη θυμάται για πάντα»
  19. «Προς τον κλέφτη που του είπε “δεν ήξερα ότι ήταν δικό σου”, είπε “ναι, αλλά ήξερες ότι δεν ήταν δικό σου”»
  20. «Οι περιστάσεις δεν περιμένουν τη δική μας βραδύτητα και ειρωνική αντιμετώπιση»
  21. (σχολιάζοντας το θάνατο ενός φιλάργυρου)
    «Αυτός έχοντας ζήσει βίο αβίωτο άφησε το βίος του στους άλλους»
  22. «Ο λαός είναι το πιο αστάθμητο και αλλοπρόσαλλο πράγμα»
  23. «Είναι φυσιολογικό τα των απόντων να ανήκουν στους παρόντες, και τα των αμελούντων σε αυτούς που θέλουν να κοπιάσουν και να πάρουν ρίσκα»
  24. «Το να θυμίζεις σε έναν άνθρωπο τα καλά που του έχεις κάνει είναι σα να τον κατακρίνεις»
  25. «Πότε μην ζητάς βοήθεια από τους φίλους σου, όταν εσύ δεν είσαι πρόθυμος να βοηθήσεις το εαυτό σου»

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις