Γράφει ο Αλέξης Π. Μητρόπουλος, πανεπιστημιακός, πρόεδρος της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους

Με τους ν. 3863/2010[1] και 3865/2010, αλλά και με τους πρόσφατους 3986/2011, 3996/2011 και 4002/2011 [2], υλοποιήθηκαν οι επιταγές του Μνημονίου για τη δημοσιονομική επαναρρύθμιση του Ασφαλιστικού Συστήματος, ώστε οι δαπάνες του (κύριες συντάξεις, επικουρικές συντάξεις, Ταμεία Προνοίας-εφάπαξ βοηθήματα, λοιπές παροχές και ενισχύσεις που εξομοιώνονται με συνταξιοδοτικές παροχές) να μην αυξηθούν πέραν του 2,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2060(!), ανεξαρτήτως της ραγδαίας αύξησης των συνταξιούχων τις αμέσως επόμενες δεκαετίες.
Η κυβέρνηση επέλεξε την απομείωση των παροχών του ως μέθοδο της βιωσιμότητας του.
-Η παλλαϊκή αξίωση για επιστροφή και επαναρτίωση των αποθεματικών των Ταμείων αποσιωπήθηκε.
-Κανένας λόγος δεν γίνεται για την ενίσχυση του Συστήματος από τις πηγές του νέου πλούτου.
-Η αποκατάσταση των πόρων του, που διατέθηκαν για την ενίσχυση των διαφόρων ιδιωτικών κλάδων της οικονομίας και για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής υπέρ διαφόρων κοινωνικών ομάδων εκτός εργασιακής και ασφαλιστικής σχέσης, ματαιώθηκε.
-Εξάλλου, τα προγράμματα εθελουσίας εξόδου των ιδιωτικοποιούμενων κρατικών και δημοσίων επιχειρήσεων επέρριψαν το ασφαλιστικό κόστος στο Σύστημα, παρά το ότι έπρεπε να αναληφθεί από τους συμβαλλομένους.
-Η διόγκωση της άτυπης και αδήλωτης εργασίας αποστερεί το Σύστημα από πολύτιμες εισφορές.
-Η ύφεση της οικονομικής δραστηριότητας, που το Μνημόνιο επιβάλλει, είναι μια μεγάλη πληγή αιμορραγίας του.
-Αλλά η κυριότερη δυσμενής συνθήκη που οδηγεί το Σύστημα σε κατάρρευση είναι η γενίκευση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης. Έχει ήδη ψηφιστεί ότι το εργασιακό σύστημα του Δημόσιου Τομέα και των ΔΕΚΟ πρέπει να εξομοιωθεί ως προς όλα τα μεγέθη του και τις ανασφάλειες (που αυτό συνεπιφέρει) με το εργασιακό σύστημα του ιδιωτικού τομέα. Το υπερΣύνταγμα των δανειστών δεν ανέχεται ένα σταθερό σύστημα αξιοβίωτης απασχόλησης, που είναι πρότυπο μιας διαρκούς και προς τα πάνω εξίσωσης και των λοιπών εργασιακών συστημάτων. Με την εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου θεσμού της «εφεδρείας», ως προθαλάμου της απόλυσης, εισάγονται και στο δημόσιο τομέα όλες οι μορφές ευελιξίας.

Επειδή, όπως όλοι αντιλαμβάνονται, το Ασφαλιστικό Σύστημα είναι συνάρτηση του Εργασιακού, η επικράτηση των ευέλικτων μορφών εργασίας σε όλα τα Συστήματα (ιδιωτικά και δημόσια) που προωθείται κατ'επιταγήν του Μνημονίου, θα συνεπιφέρει μείωση των εισφορών και επομένως περαιτέρω δραστικές περικοπές στις συντάξεις.
Η κυβέρνηση δέχτηκε να καταργήσει ακόμη και όσα Εργασιακά Συστήματα πλήρους και ασφαλισμένης απασχόλησης απέμειναν. Αυτό οδηγεί σε μοιραία συρρίκνωση και του Συνταξιοδοτικού Συστήματος. Έτσι το νέο Ασφαλιστικό Σύστημα δομείται πλέον βάσει των ν. 3863 και 3865/2010 επί των παρακάτω αρχών:
1) Η προϊούσα κατάργηση της αρχής της τριμερούς χρηματοδότησης (Κράτος-εργοδότες-εργαζόμενοι)
2) Καθιέρωση της αρχής της απόλυτης ανταποδοτικότητας (πλήρους αναλο-γικότητας)
3) Η αρχή της απόλυτης εξίσωσης των ορίων ηλικίας ανδρών-γυναικών (άρθρο 10 του ν. 3863/2010 και άρθρο 6 ν. 3865/2010)
4) Η αρχή της περιοδικής αύξησης των ορίων ηλικίας ανάλογα με το προσδόκιμο της ζωής των Ελλήνων (άρθρο 11 παρ. 3 ν. 3863/2010 και άρθρο 7 παρ. 3 του ν. 3865/2010)
5) Η αρχή της απόλυτης εξομοίωσης των όρων συνταξιοδότησης για όλους τους ασφαλισμένους (άρθρο 10 ν. 3863/2010 και άρθρο 6 του ν. 3865/2010)
6) Η αρχή της ακύρωσης (κατάργησης) κεκτημένων δικαιωμάτων.

Αλλά ο δρόμος προς την πλήρη αποδόμηση του Συστήματος δεν έχει τελειωμό.
Η τρίτη και η τέταρτη επικαιροποίηση του Μνημονίου προέβλεπαν νέα απομείωση των συντάξεων, αρχής γενομένης από τις επικουρικές, αν οι Αναλογιστικές μελέτες των Επικουρικών Ταμείων δείξουν ότι δεν συγκρατείται ο παραπάνω δημοσιονομικός κανόνας μέχρι το 2060.
Η πέμπτη εκδοχή του επέβαλε -όπως αναμενόταν- περαιτέρω ακρωτηριασμούς σε ένα Συνταξιοδοτικό Σύστημα, -που παράγει συνταξιούχους κάτω ή πλησίον του ορίου της φτώχειας-,εξισώνοντας προς τα κάτω όλες τις συντάξεις, ώστε να τηρηθεί το παραπάνω δημοσιονομικό υπερ-Σύνταγμα.

Το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα (ν. 3985/2011) περιέχει μέτρα που επιδεινώνουν πολλαπλασιαστικά τη ζωή των πολιτών εν σχέσει με τα βάρη που ανέλαβαν με το πρώτο Μνημόνιο και τις επικαιροποιήσεις του. Αυτό περιέχει κατάργηση του αφορολόγητου ακόμη και σε εισοδήματα κάτω των ορίων της φτώχειας, όπως αυτά μετρώνται στην ΕΕ. Οι φοροαπαλλαγές άλλωστε που χορηγούνται στοχευμένα με εισοδηματικά, περιουσιακά και οικογενειακά κριτήρια, όπως και τα κοινωνικά επιδόματα, παρασύρουν πολλούς συμπολίτες μας στις στρατιές των νεόπτωχων.
Όσον αφορά στο Ασφαλιστικό Σύστημα, περικόπτεται σε μεγάλο ποσοστό το εφάπαξ των εξερχόμενων στη σύνταξη, καθιερώνεται ειδική εισφορά στις συντάξεις που χορηγούνται σε συνταξιούχους κάτω των 60 ετών, αυξάνεται το ποσοστό του νέου φόρου στις συντάξεις (ΛΑΦΚΑ) και μειώνονται δραστικά οι επικουρικές συντάξεις, συμπαρασύροντας έτσι σε ακόμη δραστικότερη μείωση το συνολικό ύψος των συντάξεων. Κι όλα αυτά χωρίς να αποκλείεται περαιτέρω περικοπή και στο ποσό της βασικής σύνταξης.

Οι ρυθμίσεις αυτές καταλύουν το Κοινωνικό Κράτος Δικαίου που οικοδομήθηκε με αγώνες των εργαζομένων πολλών δεκαετιών, και με τη συνεισφορά των εργοδοτών (κυρίως των μικρομεσαίων) και επαναφέρουν την κοινωνία σε συνθήκες προδημοκρατικής εποχής. Σε συνάρτηση, μάλιστα, με την παντελή απορρύθμιση των Εργασιακών Σχέσεων και της συλλογικής προστασίας, το Εργατικό Δίκαιο και το Δίκαιο της Κοινωνικής Ασφάλισης μεταλλάσσονται αργά, αλλά σταθερά, σε Δίκαιο του Επιχειρείν.

Μ'αυτόν τον τρόπο ο Νομικός Πολιτισμός, ως κεκτημένο του δημοκρατικού πολιτεύματος και ως υποστασιοποίηση της Κοινωνικής Δημοκρατίας, καταργείται, η Κοινωνία ρηγματώνεται και η ταξική της σύνθεση επιδεινώνεται.
Καθήκον όλων μας είναι να ανακόψουμε αυτή την αταβιστική παλινδρόμηση σε προδημοκρατικές εποχές, κατά τις οποίες δεν υπήρχαν ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Δεν πρέπει όμως να αποσιωπήσουμε ότι με τις ατέρμονες αυτές μειώσεις των συντάξεων, θα γίνει προβληματική η ζωή πολλών στρωμάτων του πληθυσμού που μέχρι πρότινος υπολόγιζαν ότι θα ζήσουν αξιοπρεπώς από τη σύνταξη. Επομένως πρέπει με πολύ μεγάλη περίσκεψη και φειδώ να λαμβάνουν οι πολίτες την απόφαση εξόδου στη σύνταξη, αφού συνυπολογίσουν όλες τις παραμέτρους του βίου.

Η δική μας προτροπή είναι να μένουν όσο το δυνατόν περισσότερο στην εργασιακή σχέση, η οποία είναι η βασική νομιμοποιητική βάση κάθε πολίτη στο θεσμικό εποικοδόμημα. Εντός της εργασιακής σχέσης και με ενεργούς τους συλλογικούς, συνδικαλιστικούς και κοινωνικούς δεσμούς, μπορεί ο καθένας να αγωνιστεί αποτελεσματικότερα για την απεξάρτηση από το αντικοινωνικό, αντιανθρώπινο και αντιαναπτυξιακό Μνημόνιο των δανειστών μας. Όσο και αν επιδεινώνονται οι εργασιακοί θεσμοί, είναι προτιμότερο να παραμένουμε εντός αυτών και να αγωνιζόμαστε για την ανατροπή της απορρύθμισης, παρά να προστιθέμεθα στις στρατιές των απόμαχων που επηρεάζουν πολύ λιγότερο το κοινωνικό γίγνεσθαι.

[1] Ν. 3863/2010 (ΦΕΚ Α 115/15-7-2010) με τίτλο «Νέο ασφαλιστικό σύστημα και συναφείς διατάξεις-Ρυθμίσεις στις εργασιακές σχέσεις» και Ν. 3865/2010 (ΦΕΚ Α 120/21-7-2010) με τίτλο «Μεταρρύθμιση συνταξιοδοτικού συστήματος του Δημοσίου και συναφείς διατάξεις».
[2] Ν. 3986/2011 (ΦΕΚ Α 152/1-7-2011) με τίτλο «Επείγοντα μέτρα εφαρμογής Μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονο-μικής στρατηγικής 2012-2015», Ν. 3996/2011 (ΦΕΚ Α 170/5-8-2011) με τίτλο «Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, Ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις» και Ν. 4002/2011 (ΦΕΚ Α 180/22-8-2011) με τίτλο «Τροποποίηση της Συνταξιοδοτικής Νομοθεσίας του Δημοσίου. Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη και τη δημοσιονομική εξυγίανση, θέματα αρμοδιότητας Υπουργείων Οικονομικών, Πολιτισμού και Τουρισμού και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης».