Μονεμβάσια: Ρεπορτάζ της Le Monde για το αμφιλεγόμενο έργο του τελεφερίκ
Το επιχείρημα της προσβασιμότητας δεν πείθει τους κατοίκους - Στόχος του τελεφερίκ ο τουρισμός κρουαζιέρας - Ο δήμος αρέσκεται να εισπράττει φόρους - Η Μονεμβάσια απειλείται - Εργασίες χωρίς άδεια οικοδομής - Η υπουργός Πολιτισμού εμμένει
ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ. Η Le Monde έγραψε για τη Μονεμβασιά και για το ζήτημα που έχει προκύψει με το τελεφερίκ. Μεταφέρουμε ένα μικρό μέρος από το δημοσίευμα.
Ένα αμφιλεγόμενο έργο
«Στη Μονεμβασιά, μια μεσαιωνική πόλη χτισμένη σε ένα βραχώδες ύψωμα με θέα τη θάλασσα στη νοτιοανατολική Πελοπόννησο, η συνηθισμένη πρωινή ηρεμία έχει διαταραχθεί από τον Μάρτιο. Ο ήχος των υδραυλικών σφυριών τρομάζει τις γάτες και τους περίπου είκοσι μόνιμους κατοίκους του Κάστρου…
Αυτά τα έργα, συνοδευόμενα από κάποιες καταπτώσεις βράχων, είναι ακόμη πιο οδυνηρά για τους κατοίκους επειδή αφορούν ένα αμφιλεγόμενο έργο: την κατασκευή ενός τελεφερίκ για να φτάσει στην άνω πόλη - όπου βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, ένα βυζαντινό αριστούργημα του 12ου αιώνα. Αυτό το σχεδόν εγκαταλελειμμένο φρούριο είναι προς το παρόν προσβάσιμο μόνο με την ανάβαση ενός απότομου μονοπατιού με τα πόδια.
Ο δήμος και το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού υπερασπίζονται το έργο, υποστηρίζοντας ότι θα κάνει την άνω πόλη προσβάσιμη σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα.»
Το επιχείρημα της προσβασιμότητας δεν πείθει τους κατοίκους
«Για την Έφη Αναγνοπούλου, αρχαιολόγο - ξεναγό, αν ο στόχος ήταν πραγματικά να αναδειχθεί η κληρονομιά, «οι ανασκαφές θα είχαν ολοκληρωθεί πριν κατασκευαστεί το τελεφερίκ». Ωστόσο, εκεί που πρόκειται να κατασκευαστεί το κτίριο πρόσβασης στο τελεφερίκ στο κάτω μέρος της πόλης, υπάρχει ένα οθωμανικό νεκροταφείο, και στην άνω πόλη, «θα μπορούσαν να υπάρχουν ακόμα πολλοί θησαυροί να ανακαλυφθούν», αναφέρει η αρχαιολόγος. Η περιοχή της άνω πόλης έχει προγραμματιστεί να αναπτυχθεί με τσιμεντένιες ποδηλατόδρομους για να φτάσει στην Αγία Σοφία: «Αυτό το τσιμέντο θα υποβαθμίσει το περιβάλλον», αναφέρει η Έφη Αναγνοπούλου.
Το επιχείρημα της προσβασιμότητας δεν καταφέρνει να πείσει τους κατοίκους. «Η κάτω πόλη δεν είναι καν εξοπλισμένη για προσβασιμότητα, παρόλο που εδώ βρίσκεται η ζωή, με ηλικιωμένους κατοίκους και χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων. Δεν υπάρχουν ράμπες, τα λιθόστρωτα είναι ολισθηρά και τα μονοπάτια δεν συντηρούνται», σημειώνει ο Συμεών Τσαλίκογλου, κάτοικος του Κάστρου».
Στόχος του τελεφερίκ ο τουρισμός κρουαζιέρας
«Στο Κάστρο, οι κάτοικοι είναι βέβαιοι: ο στόχος είναι η ενίσχυση του τουρισμού και η προσέλκυση περισσότερων κρουαζιερόπλοιων, παρόλο που η πόλη είναι ήδη υπερπλήρης το καλοκαίρι. «Μας λείπει το νερό, υπάρχουν σκουπίδια παντού και δεν μπορούμε να κινηθούμε επειδή υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι!», παρατηρεί ο Συμεών Τσαλίκογλου. «Μας ξέχασε ο κόσμος εδώ. Αυτό ήταν το όμορφο», προσθέτει μια Ελβετίδα που ζει στη Μονεμβασιά εδώ και είκοσι χρόνια και τώρα σκέφτεται να μείνει».
Σε κίνδυνο λόγω μαζικού τουρισμού
«Οι κάτοικοι φοβούνται ότι το έργο θα θέσει σε κίνδυνο αυτήν την περιοχή, η οποία προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000, και θα θέσει σε κίνδυνο τις πιθανότητες να συμπεριληφθεί η περιοχή στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. «Φοβόμαστε ότι ο μαζικός τουρισμός θα διώξει τους τακτικούς επισκέπτες μας, οι οποίοι σέβονται περισσότερο την περιοχή και ξοδεύουν περισσότερα τοπικά», αναφέρει ο Γιάννης Μπλέττας, ιδιοκτήτης ενός καταστήματος με σουβενίρ».
Ο δήμος αρέσκεται να εισπράττει φόρους
«Ο Συμεών Τσαλίκογλου πιστεύει ότι ο δήμος είναι ευχαριστημένος που εισπράττει περισσότερους φόρους που επιβάλλονται στα κρουαζιερόπλοια. Ο αντιδήμαρχος τείνει να υποβαθμίζει το ζήτημα. Ο στόχος δεν είναι να μετατραπεί η Μονεμβασιά σε «μια νέα Σαντορίνη». «Τα κρουαζιερόπλοια είναι λίγα σε αριθμό, περίπου 100 ετησίως, με μέσο όρο 50 επιβάτες». «Επιδείνωση του Τοπίου»»
Η Μονεμβάσια απειλείται
«Και όμως, το 2025, το κίνημα πολιτών για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, Europa Nostra, κατέταξε τη Μονεμβασιά ανάμεσα στους επτά πιο απειλούμενους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη. Η οργάνωση πιστεύει ότι η κατασκευή ενός τελεφερίκ «παρουσιάζει σημαντικούς κινδύνους ζημιάς στο τοπίο, αρχαιολογικής διαταραχής και μη αναστρέψιμης βλάβης στο εύθραυστο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον του χώρου».»
Εργασίες χωρίς άδεια οικοδομής
«Οι Φίλοι της Μονεμβασιάς έχουν καταθέσει αρκετές νομικές προσφυγές για να προσπαθήσουν να σταματήσουν αυτό το έργο, μέχρι στιγμής χωρίς επιτυχία. «Το τελεφερίκ είναι μια νέα, μεγάλης κλίμακας κατασκευή», επιμένει η Μαρία Χαραμή, δικηγόρος και μέλος του συλλόγου. Σύμφωνα με αυτήν, δεν μπορεί να εμπίπτει στο άρθρο 40 του Νόμου για την Προστασία των Αρχαιοτήτων, όπως ισχυρίζονται ο δήμος και το Υπουργείο Πολιτισμού, μια διάταξη που προορίζεται για επείγουσες παρεμβάσεις διατήρησης, και απαιτεί άδεια οικοδομής που δεν έχει εκδοθεί ποτέ. «Έχουν ήδη ξεκινήσει τις εργασίες χωρίς άδεια οικοδομής». «Είναι εντελώς παράνομο», δήλωσε η Μαρία Χαραμή.»
Η υπουργός Πολιτισμού εμμένει
«Στις 8 Μαΐου, στη Βουλή, η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, προσπάθησε να θέσει τέλος στη συζήτηση: «Το έργο στη Μονεμβασιά προχωρά σε πλήρη συμμόρφωση με την αρχαιολογική και περιβαλλοντική νομοθεσία». Η Υπουργός υποστήριξε ότι έχουν διεξαχθεί οι απαραίτητες γεωλογικές και περιβαλλοντικές μελέτες και ότι το Ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας έχει επικυρώσει τη νομιμότητα του έργου, αφού ανέστειλε προσωρινά τις εργασίες.»
