Στη ζωή και το έργο του μακαριστού Μητροπολίτη Μεσσηνίας Μελέτιου Σακελλαρόπουλου, αναφέρεται ο Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κκ Ευστάθιος, με αφορμή την τέλεση μνημόσυνου για τα 80 χρόνια από το θάνατο του αείμνηστου Βασσαραίου Μητροπολίτη. Γράφει, χαρακτηριστικά, ο κ. Ευστάθιος:

«Ο Βασσαράς, την Κυριακή 25 Αυγούστου είχε την τιμητική του.

Οι ευγενείς και φιλογενείς Βασσαραίοι, εκείνοι που μένουν μόνιμα στο χωριό και οι πολυ-αγαπημένοι μας ομογενείς, που έχουν τις ρίζες τους εδώ και διαπρέπουν σ’ όλα της γης τα μήκη και τα πλάτη και μάλιστα στην Αμερική και στον Καναδά, εγέμισαν και εστόλισαν με την ευλογημένη παρουσία τους τον πανέμορφο και ριζικά συντηρημένο Ιερό Ναό του αγίου Γεωργίου από πολύ πρωΐ.

Με υποδειγματική τάξη και αξιοθαύμαστη ευλάβεια παρακολούθησαν την αρχιερατική θεία λειτουργία και συμμετέσχον ολόψυχα στο Μνημόσυνο για τον αείμνηστο Μητροπολίτη Μεσσηνίας Μελέτιο Σακελλαρόπουλο, γέννημα και θρέμμα του Χωριού, με την συμπλήρωση ογδόντα χρόνων από την εις Κύριον Εκδημία του.

Η Ιερά Μητρόπολή μας με πρωτοβουλία του υπογραφομένου εθεώρησε χρέος της να τελέσει το Μνημόσυνο αυτό, για πολλούς λόγους που ανεπτύξαμε κατά την επιμνημόσυνη προσφώνησή μας με ολοφάνερη συγκίνηση.

Εκείνος, Βασσαραίος-Λάκωνας, στην αρχή του 20ου αιώνος έφθασε Μητροπολίτης και πνευματικός ηγέτης μιας πολυάνθρωπης Μητροπόλεως της Μεσσηνίας με έδρα την Καλαμάτα.

Εμείς, Βαλυραίος-Μεσσήνιος, στο τέλος του 20ου αιώνος ενθρονιζόμαστε Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης στην περιάκουστη Σπάρτη.

Εκείνος επι τριάντα περίπου χρόνια εποίμανε θεοφιλώς και θεαρέστως και σε χαλεπούς καιρούς τον ευσεβή και Παναγιοσκέπαστο λαό της γειτονικής Μητροπόλεως και εμείς διακονούμε ταπεινά επί 33 ολόκληρα χρόνια τον ευσεβή, αγνό και φιλοπρόοδο λαό της Λακωνικής γης.

Εκείνος πολλές φορές είχε επισκεφθεί την γενέτειρά μας προκειμένου να θρέψει πνευματικά και να στηρίξει ηθικά τους συμπατριώτες μας και εμείς, με το έλεος του Κυρίου περισσότερες από 30 φορές επισκεπτόμαστε τον ένδοξο Βασσαρά, για τον ίδιο λόγο.

Αλήθεια πόσο αποκαλυπτικός ήταν ο λόγος του αειμνήστου Μητροπολίτου Μεσσηνίας Χρυσοστόμου (Θέμελη) Τοποτηρητού τότε, κατά την προσφώνησή του την ημέρα της ενθρονίσεώς μας στον Μητροπολιτικό Ναό της Ευαγγελιστρίας Σπάρτης: «Κατά τας αρχάς του 20ου αιώνος η ιστορική Λακωνία εχάρισεν εις την Μεσσηνία τον εκ Βασσαρά καταγόμενον Μητροπολίτην Μελέτιον Σακελλαρόπουλον, ιεράρχην διαπρεπή εν τη ποιμαντορία της Εκκλησίας και εν τοις θεολογικοίς γράμμασι. Ήδη εις το τέλος του ιδίου αιώνος η ωσαύτως ιστορική Μεσσηνία χαρίζει την Σεβασμιότητά σας, καταγόμενον εκ Βαλύρας, εις την Λακωνίαν ως ποιμενάρχην αυτής αντιδωρίζουσα πνευματικόν εις αυτήν . . . ».

Αλλά ποιός ήταν ο αοίδιμος Ιεράρχης που έπρεπε να τιμηθεί μαζί με αυτόν και η γενέτειρά του;

Εγεννήθηκε στον Βασσαρά το 1852 μ.Χ.

Ο πατέρας του Δημήτριος ήταν Ιερέας του χωριού και στις φλέβες του έτρεχε αίμα ηρωϊκό αφού ο πατέρας του υπήρξε από τα πρώτα εθελόθυτα θύματα του απαλευθερωτικού μας αγώνα. Μαχόμενος «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία», εφονεύθη στην Μάχη της Βλαχοκερασιάς το 1821.

Κατά την παράδοση έλαβε και ο ίδιος ο πατέρας του Μελετίου, πριν γίνει κληρικός, μέρος στην μάχη εκείνη έστω και αν ήταν έφηβος, γιατί τότε όλες οι ηλικίες και από τα δύο φύλα ένα σκοπό είχαν η να πεθάνουν η να ελευθερωθούν.

Τα πρώτα γράμματα έμαθε στο σχολείο του χωριού και ύστερα στη Σπάρτη.

Η φιλομάθειά του τον οδήγησε στην Αθήνα όπου εσπούδασε στο εκεί Πανεπιστήμιο και μετά επλούτισε τις γνώσεις του στην Γερμανία και μάλιστα στο Μόναχο, όπου υπηρέτησε και την ορθόδοξη ελληνική παροικία.

Πολύ ενωρίς έφθασε στην ιστορική Μονή των αγίων Τεσσαράκοντα και κοντά στον πατριώτη του ευλαβή Μοναχό Παΐσιο Ζαχαρόπουλο έμαθε το δύσκολο, αλλά πολλαπλώς ωφέλιμο, μάθημα της υπακοής. Εκαλλιέργησε με ανύστακτη φροντίδα όλα τα εν σπέρματι χαρίσματα, με τα οποία τον επροίκισε ο Θεός και εδημιούργησε ήθος εκκλησιαστικό σπάνιο.

Μπορούμε να σημειώσουμε εδώ, ότι όλα τα προσόντα που ήταν απαραίτητα, για την προαγωγή του στο επισκοπικό αξίωμα και τα οποία στην συνέχεια τον καταξίωσαν ως πνευματικό ηγέτη, ανεκαλύφθηκαν και εκαλλιεργήθηκαν εκείνη την περίοδο και σε εκείνο τον αγιασμένο τόπο.

Βλέπετε δεν μπορεί κανείς να γίνει καλός δάσκαλος αν δεν έχει χρηματίσει καλός μαθητής, ούτε επιτυχημένος ηγούμενος η ηγέτης μπορεί ν’ αναδειχθεί αν προηγουμένως δεν έχει γίνει καλός υποτακτικός.

Αυτή την επιτυχία εξασφαλίζει στον αφιερωμένο στο Θεό η ορθόδοξη μοναχική πολιτεία.

Για ν’ ανταπεξέρχεται στα έξοδα της διαβιώσεώς του, μετά την χειροτονία του στο βαθμό του Διακόνου, διορίστηκε στον Ναό των αγίων Ασωμάτων στο Θησείο στην Αθήνα. Είναι άξιο υπογραμμίσεως το γεγονός, ότι έμεινε στο βαθμό του Διακόνου 12 έτη ενώ, κατά κανόνα, οι διάκονοι είναι λιγάκι «βιαστικοί» ως προς την χειροτονίαν εις τον επόμενο βαθμό.

Η μόρφωσή του η θεολογική και η θύραθεν, τα πολλά του προσόντα και μάλιστα το ήθος, η εργατικότητά του και οι οργανωτικές του ικανότητες τον έφεραν πολύ σύντομα στην θέση του Α Γραμματέως της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, στην οποία υπηρέτησε επί τριετίαν, αφού προηγουμένως υπηρέτησε με επιτυχία ως δάσκαλος και Καθηγητής στη Σπάρτη και στην Κάρυστο Ευβοίας. Εκεί άφησε ανεξήτιλα τα ίχνη της διαβάσεώς του, αφού μεταξύ των άλλων διοργάνωσε τα Αρχεία της Ιεράς Συνόδου που ευρίσκονται τήδε κακείσε.

Η θητεία του στην Ιερά Σύνοδο τον κατέστησε γνωστό στην Ιεραρχία, τα δε πολλά προσόντα του έπεισαν τους Ιεράρχες, ότι αυτός μόνος θα ήταν ο καταλληλότερος δια την χηρεύουσα Μητρόπολη της Μεσσηνίας.

Όντως το 1904 εξελέγη δια να διαποιμάνει την μεγάλη Μητρόπολη Μεσσηνίας και χειροτονηθείς αρχιερέας ενθρονίστηκε στον Καθεδρικό Ναό της Υπαπαντής με την συμμετοχή των Αρχών και χιλιάδων πιστού λαού. Στην τελετή παρέστη και εκπρόσωπος της Κυβερνήσεως Θεοτόκη ο τότε Υπουργός Ναυτιλίας Σπύρος Κουμουνδούρος, ενώ στο λιμάνι της πόλεως είχε τιμητικά καταπλεύσει Μοίρα του Πολεμικού Ναυτικού.

Ο αείμνηστος μεγάλος Ιεράρχης από την ημέραν εκείνη δεν έδωκε «ανάπαυσιν τοις κροτάφοις του και νυσταγμόν τοις βλεφάροις του» κατά τον αγιογραφικό λόγο μέχρι το τέλος της επισκοπικής του διακονίας.

Επέβαλε την ελλείπουσα πειθαρχία στους κληρικούς, εφρόντισε για τον καλλωπισμό των Ιερών Ναών και για τον στολισμό τους με εικόνες βυζαντινής τεχνοτροπίας.

Έβαλε τάξη στις Ιερές Ακολουθίες, ώστε την ίδια ώρα ν’ αρχίζουν και την ίδια ώρα να τελειώνουν σε όλη τη Μητρόπολη.

Ίδρυσε Ιερατική Σχολή για την επιμόρφωση των κληρικών και την κατάρτιση των υποψηφίων.

Ελειτούργησαν για πρώτη φορά στην Μητροπολιτική του περιφέρεια «Κυριακά Σχολεία» που αργότερα ονομάστηκαν Κατηχητικά, για τους μαθητές και τις μαθήτριες και διόρισε ειδικούς παιδονόμους που παρακολουθούσαν και βοηθούσαν τα παιδιά τις ελεύθερες ώρες τους.

Ίδρυσε τα πρώτα φιλόπτωχα ταμεία στην πόλη των Καλαμών, όπως τότε ονομαζόταν η σημερινή Καλαμάτα και στην συνέχεια συνέστησε αυτά και στις μεγαλύτερες κωμοπόλεις, προκειμένου να βοηθήσει τους ανήμπορους ανθρώπους να ξεπερνούν τις οικονομικές τους δυσκολίες και ν’ αντιμετωπίζουν την πείνα και την δυστυχία τους.

Ίδρυσε λαϊκά συσίτια για τον ίδιο σκοπό και χιλιάδες μερίδες φαγητού με δική του πρωτοβουλία εδίδοντο καθημερινώς στους αναξιοπαθούντες. Σημειώνεται μάλιστα, ότι με παρέμβασή του το κράτος έδιδε ολόκληρη μερίδα φαγητού στους φυλακισμένους, ενώ προηγουμένως εδίδετο μισή.

Επέβαλε χωρίς δυσκολία, γιατί ο λόγος του πάντα είχε απήχηση, φορολογία στα γεωργικά προϊόντα, προκειμένου να οικοδομηθεί το Σανατόριο «ο Προφήτης Ηλίας» και υπογραμμίζεται, ότι συγκεντρώθηκε με αυτό τον τρόπο το τεράστιο για την εποχή εκείνη ποσό των 3.000.000 δρχ.

Ο αείμνηστος Ιεράρχης, δια συνεχών κηρυγμάτων και επικαίρων Εγκυκλίων, κατόρθωσε να εμπεδώσει θαυμαστή τάξη στη Μητρόπολή του, αν λάβουμε υπόψη μας, ότι είχε μείνει επί οκτώ έτη χωρίς υπεύθυνο Αρχιερέα.

Κατάφερε με την ανυποχώρητη επιμονή του και την αξιοθαύμαστη υπομονή του να εξαλείψει την άκατάσχετη επιορκία, την ασύστολη βλασφημία, την αδικαιολόγητη δενδροκοπία και τους εμπρησμούς των δασών, ενώ περιόρισε τον πληθωρισμό των ιερέων δια χειροτονίας υποδειγματικών, κατά το δυνατόν, υποψηφίων ιερέων.

Η προσωπικότητά του επηρέασε ολόκληρη την Ελλαδική Εκκλησία και τη ζωή της, ώστε με τη γνώση του, με το παράδειγμά του και με συνεχείς, αλλά πάντοτε διακριτικές παρεμβάσεις του να αλλάζουν πολυχρόνιες συνήθειες προς το καλύτερο. Με ενέργειές του π.χ. επέτυχε να τροποποιηθεί ο εκλογικός Νόμος και απαγορεύτηκε η διεξαγωγή των εθνικών εκλογών εντός του Ιερού Ναού, όπως εγίνονταν μέχρι τότε.

Επίσης με παρέμβασή του εψηφίσθηκε νόμος εναντίον της αρχαιοκαπηλίας, γιατί οι αρχαιοκάπηλοι εντός και εκτός της Ελλάδος ελεύθερα ελυμένοντο τους αρχαιολογικούς θησαυρούς του τόπου μας.

Οι αναρίθμητες πρωτοβουλίες του, οι πρωτόγνωρες και πρωτότυπες δραστηριότητές του, η κατάθεση της ψυχής του σε λόγους και έργα και η αξιοθαύμαστη αφοσίωσή του στην παράδοση της Εκκλησίας μας, μαζί και η σχολαστική αγάπη του για την εκκλησιαστική τάξη και την λειτουργική ευταξία τον κατέστησαν πνευματικό πατέρα υπεράξιο, θρησκευτικό ηγέτη αξιοθαύμαστο, κήρυκα της αληθείας αξιομίμητο και στο φιλανθρωπικό τομέα αξεπέραστο, για τα δεδομένα της εποχής του. Όλα τα ιδρύματα που με πρωτοβουλία του ιδρύθηκαν η ελειτούργησαν και εκείνο το Σανατόριο της Ιθώμης που έκτισε στη Βυτίνα για τους φυματικούς είναι τα μεγαλύτερα παράσημά του, που τα έφερε με ικανοποίηση μέχρι του βίου του το τέλος. Το Σανατόριο μάλιστα εστοίχισε την υγεία του, γιατί έπαιρνε μέρος και στις οικοδομικές εργασίες με αποτέλεσμα να προσβληθούν τα νεφρά του, να πάθει νεφρική ανεπάρκεια και να παραδώσει την ψυχή του στα χέρια Εκείνου που αγάπησε με πάθος από τα παιδικά του χρόνια και τον υπηρέτησε με αφοσίωση έως τα 81 του.

Παρά τον φόρτο της πνευματικής εργασίας δεν υστέρησε και στον συγγραφικό τομέα. Από πολύ ενωρίς είδαν το φως της δημοσιότητας αξιόλογα πονήματα κατάλληλα προς πνευματική οικοδομή όπως «Η Ανάστασις του Ιησού Χριστού . . . », «Ο Βίος του Ιησού Χριστού», «Λόγοι και Διδαχαί», αλλά και ιστορικού η Νομοκανονικού περιεχομένου, όπως «Η Ιερά Μονή των αγίων Τεσσαράκοντα» και «Το Εκκλησιαστικόν Δίκαιον» ενώ πλείστες μονογραφίες και ενδιαφέροντα άρθρα εδημοσιεύθηκαν στις τοπικές εφημερίδες η σε περιοδικά με πανελλήνια κυκλοφορία.

Αυτόν τον Ιεράρχη, που αποτελεί για την γειτονική Μητρόπολη πολυεδρικό αδάμαντα και ακτινοβόλο στολίδι, αυτή την εκκλησιαστική προσωπικότητα που συγκινεί, που προβληματίζει θετικά και διδάσκει επί εκατό και πλέον χρόνια, ετίμησε η Μητρόπολή μας στις 25 Αυγούστου στην πατρίδα του με μνημόσυνο και με ανάλογες καρδιακές ομιλίες.

Γι’ αυτό τον Ιεράρχη καυχάται η γενέτειρά του, η Μονή των Αγίων Τεσσαράκοντα, Μονή της Μετανοίας του και ολόκληρη η Μητρόπολή μας, γι’ αυτόν δοξολογεί τον Πανάγαθο Θεό που αναδεικνύει και χαριτώνει τους αξίους λειτουργούς του και από αυτόν τον «Άγγελο» της κατά Μεσσηνίαν Εκκλησιαστικής Επαρχίας ζητεί τις θεοπειθείς ευχές του και την αρχιερατική του ευλογία.

Ο Μονεμβασίας και Σπάρτης ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ».