Γράφουν οι συνεργάτες της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Λακωνίας «Μ.Κ.Ο. ΑΠΟΣΤΟΛΗ» Θερμοπυλών 114, Σπάρτη Τηλ \ Fax : 27310 25480

Η οικογένεια αποτελεί το φυσικό περιβάλλον του ατόμου και ταυτόχρονα το κύριο υποστηρικτικό σύστημα και τη βασική πηγή φροντίδας για ένα άτομο με προβλήματα ψυχικής υγείας. Τα τελευταία χρόνια, ο ρόλος της οικογένειας του ψυχικά ασθενή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με το κίνημα του αποϊδρυματισμού και την προσπάθεια για μεταφορά της φροντίδας του ψυχικά ασθενούς από το άσυλο στην κοινότητα.

Από τη στιγμή της εμφάνισης της νόσου, παρουσιάζονται στα μέλη μιας οικογένειας ποικίλες σκέψεις, προβληματισμοί και συναισθήματα που κατακλύζουν την πραγματικότητά τους. Κατά γενική ομολογία, παρατηρείται η δυσκολία της κατανόησης και στη συνέχεια της αποδοχής της ασθένειας. Η κατάσταση αυτή προκαλεί άγχος και σύγχυση στα μέλη, που για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν επιστρατεύουν πρώιμους μηχανισμούς άμυνας, όπως είναι η άρνηση και η απώθηση. Βιώνουν την όλη κατάσταση ως πένθος, τόσο για τη χαμένη υγεία του μέλους που νόσησε όσο και για τις προσδοκίες τους για τη μελλοντική ζωή του συγγενούς τους. Στο πλαίσιο αυτό, ανάλογα συναισθήματα, όπως η ματαίωση, η απογοήτευση, η ενοχή, η ντροπή, ο φόβος, η δυσαρέσκεια, η οργή, η πικρία, η θλίψη και η απελπισία αναπτύσσονται και εναλλάσσονται μεταξύ τους.

Το συναισθηματικό αυτό βάρος των οικογενειών είναι συχνά δυσβάστακτο, ενώ ταυτόχρονα δεν έχουν που να το εκφράσουν, αφού ο ασθενής σηκώνει το δικό του βαρύ φορτίο, ενώ οι λοιποί συγγενείς και φίλοι έχουν συχνά αρνητική εικόνα για την ψυχική ασθένεια και είναι επηρεασμένοι από τα αρνητικά κοινωνικά στερεότυπα για το ψυχικά πάσχοντα. Στο ευρύτερο πάλι κοινωνικό σύστημα, έρχονται αντιμέτωποι με τα μηνύματα των μέσων ενημέρωσης και τον κοινωνικό στιγματισμό, με αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση και την απομόνωση.

Οι οικογένειες πιστεύουν ότι είναι μόνες στην αντιμετώπιση της νόσου του μέλους τους και της κοινωνίας. Έχουν ανάγκη από υπεύθυνη ενημέρωση (για την κατανόηση της ψυχικής διαταραχής και τη θεραπεία της), εκπαίδευση (για να αποκτήσουν δεξιότητες αντιμετώπισης της ασθένειας και των προβλημάτων της) και υποστήριξη (συναισθηματική και πρακτική).

Οι ειδικοί ψυχικής υγείας παρέχουν υποστήριξη και μεταφέρουν τη γνώση που χρειάζονται τα μέλη των οικογενειών, ώστε αυτές να οπλιστούν ενάντια στην άγνοια και να βοηθηθούν στην κατανόηση, την αποδοχή και τη διαχείριση της ασθένειας.

Οι σύγχρονες παρεμβάσεις στην οικογένεια περιλαμβάνουν ψυχοκοινωνικού τύπου ενέργειες, όπως οι ψυχοεκπαιδευτικές και υποστηρικτικές ομάδες συγγενών και οι ομάδες αυτοβοήθειας. Από τις ομάδες αυτές ξεπήδησαν δειλά οι Σύλλογοι Οικογενειών, αναπτύσσοντας έτσι ένα κίνημα που στις μέρες μας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο χώρο της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των οικογενειών και των ασθενών μελών τους. Οι οικογένειες άρχισαν να συμμετέχουν πλέον ενεργά ως σύμμαχοι σε θεραπείες που δεν κατηγορούν την οικογένεια για την εμφάνιση της νόσου και έχουν ως στόχο να την υποστηρίξουν και να την ανακουφίσουν από την επιβάρυνση της φροντίδας του ατόμου με προβλήματα ψυχικής υγείας.