Γράφει ο Αλέξανδρος Πάντος *

Πριν λίγες μέρες τιμήσαμε την μνήμη του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κων/νου Παλαιολόγου ο οποίος έπεσε μαχόμενος κατά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως.
Εδώ τώρα ήρθαμε να τιμήσουμε έναν αφανή στον πολύ κόσμο ήρωα το δικό μας άρχοντα Πρινοκοκά ο οποίος έδωσε την ζωή του υπερασπιζόμενος την πατρίδα του , την τιμή του και τα ιδανικά του.

Ας δούμε σιγά σιγά τι προηγήθηκε ιστορικά αυτής της θυσίας του Πρινοκοκά και των Καστριωτών. Ο Δεσπότης του Μυστρά Κων/νος Παλαιολόγος στέφεται αυτοκράτορας του Βυζαντίου το 1449 στο Μυστρά. Αφήνει το Δεσποτάτο στον αδερφό του Δημήτριο ενώ ο άλλος του αδερφός Θωμάς πήρε την βορειοδυτική Πελοπόννησο.

Ο Θωμάς δυτικόφιλος ο Δημήτριος τουρκόφιλος , έρμαια του καιροσκοπισμού, της φαυλότητας και της ιδιοτέλειας τους, αναλώθηκαν σε μια ατελέσφορη εμφύλια διαμάχη που είχε σαν συνέπεια τον εξωτερικό παρεμβατισμό, την οικονομική και κοινωνική εξαθλίωση του πληθυσμού λόγω της υπέρμετρης φορολογίας και των εμφύλιων πολεμικών συγκρούσεων.
Το 1453 γίνεται η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τον Μωάμεθ το Β΄ αποτέλεσμα της κρίσης που μάστιζε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήδη από τα τέλη του 14ου αιώνα.
Το Δεσποτάτο του Μορέως το τελευταίο βυζαντινό έρεισμα στα μέσα του 15ου αιώνα έχει υποστεί καθολική αποδόμηση σε όλα τα επίπεδα και είναι εύκολη λεία για τους Οθωμανούς και τους Λατίνους.

Ο Σουλτάνος με αφορμή την αθέτηση των όρων της συνθήκης ειρήνης που συνάφθηκε το 1458 με τους δύο δεσπότες Θωμά και Δημήτριο ξεκινά εκστρατεία εναντίον τους το Μάιο του 1460. Μέσα σε επτά ημέρες ισχυρές δυνάμεις ιππικού και πεζικού από την Ανδριανούπολη έφτασαν στην Κόρινθο. Τρείς ημέρες περίμενε ο σουλτάνος τον Δημήτριο προκειμένου να επιβεβαιώσει τις συμφωνίες. Αντί αυτού ο Δημήτριος έστειλε τον κουνιάδο του ως απεσταλμένο του τον οποίο ο σουλτάνος φυλάκισε. Μέσα σε μια νύχτα οι Οθωμανοί με επικεφαλής το Μαχμούτ έφτασαν στην Λακεδαίμονα και την επόμενη ημέρα πολιόρκησαν την πρωτεύουσα του Δεσποτάτου το Μυστρά. Η πολιορκία του Μυστρά και οι διαπραγματεύσεις ήταν μια σκηνοθεσία καθώς ο Δημήτριος είχε είδη συμφωνήσει να παραδώσει την ηγεμονία με αντάλλαγμα ορισμένα νησιά του Αιγαίου. Στις 29 Μαΐου ο Μυστράς περιήλθε στην κυριαρχία των Οθωμανών. Ο Μωάμεθ ο Β΄ έστειλε στρατιωτικό σώμα στην Μονεμβάσια και ζήτησε από τον άρχοντα Μανουήλ Παλαιολόγο να του παραδώσει την πόλη. Αυτός όμως αρνήθηκε και ο σουλτάνος απέφυγε την πολιορκία γιατί γνώριζε πως μια τέτοια επιχείρηση απαιτούσε πολύ χρόνο και ισχυρή στρατιωτική δύναμη.

Στην συνέχεια στράφηκε στα κάστρα της Βορδώνιας και του Καστρίου που ήταν σε κοντινή απόσταση από την βυζαντινή καστοπολιτεία του Μυστρά. Στο οχυρό της Βορδώνιας δεν συνάντησε αντίσταση γιατί εγκαταλείφθηκε από τους φοβισμένους άρχοντες του και το κατέστρεψε.

Κατόπιν ο Μωάμεθ προχώρησε προς τον Βορρά και έφτασε στο οχυρό του Καστριού του οποίου τα ίχνη υπάρχουν ακόμη πάνω το σημερινό συνοικισμό. Το οχυρό του Καστριού υπερασπίζονται λίγοι πολεμιστές με αρχηγό τον άρχοντα Πρινοκοκά. Ο Μωάμεθ πρότεινε στον Πρινοκοκά να παραδώσουν το οχυρό και να μείνουν ελεύθεροι . Οι υπερασπιστές όμως απέρριψαν τις προτάσεις και κλείστηκαν στο οχυρό. Ο Μωάμεθ διέταξε επίθεση η οποία αποκρούστηκε χάρη στην μαχητικότητα των πολιορκημένων. Την επόμενη μέρα ο Μωάμεθ παρέταξε την πολυπληθή στρατιά του καλύτερα οπλισμένη. Παρακινούμενοι από τις υποσχέσεις λαφύρων οι Οθωμανοί κατάφεραν να εισβάλουν στο πρώτο και δεύτερο τείχος του οικισμού σκοτώνοντας τους υπερασπιστές και να κλειστούν στην ακρόπολη.

Η παράδοση αναφέρει ότι ο Μωάμεθ για να τους εκφοβίσει διέταξε να συγκεντρώσουν τα μικρά παιδιά σ΄αλώνι απέναντι από το λόφο και σαν στάχια τα καταπάτησαν τα άλογα. Ένα παιδί σώθηκε μόνο που πήρε αργότερα το όνομα Χαρόπουλος.
Η εξάντληση , η έλλειψη νερού και τροφίμων ανάγκασαν τον Πρινοκοκά και τους πολεμιστές του να παραδοθούν. Η τύχη που τους επιφύλαξε ο Μωάμεθ ήταν σκληρή, άλλους τους αποκεφάλισε, άλλους παλούκωσε και τον αρχηγό τους Πρινοκοκά τον έγδαρε ζωντανό. Το οχυρό καταστράφηκε και οι γυναίκες και τα παιδιά πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής.

Για να δούμε το μέγεθος της θυσίας των Καστριωτών και του αρχηγού τους Πρινοκοκά θα πρέπει να αντιπαραβάλουμε την στάση τους απέναντι στο εχθρό με την στάση του Δεσπότη του Μυστρά Δημήτριου. Οι πρώτοι προτίμησαν να δώσουν την ζωή τους παρά να ατιμωθούν ενώ ο δεύτερος προκειμένου να χάσει την εξουσία και την ζωή του προτίμησε να παραδώσει αμαχητί την περίφημη καστροπολιτεία του Μυστρά.

Ανατρέχοντας στην ιστορία μας θα δούμε πολλά τέτοια παραδείγματα μόνο που για να τα βρούμε θα πρέπει να ψάξουμε στα ψιλά γράμματα. Γιατί δυστυχώς τις περισσότερες φορές η ιστορία μας είναι άδικη για αυτούς τους μεγάλους ήρωες επειδή δεν κατείχαν τις μεγάλες θέσεις της εξουσίας και δεν κατάγονταν από μεγάλα τζάκια.

Οι τοπικές κοινωνίες γι αυτό το λόγο έχουν την βαριά υποχρέωση να αναδεικνύουν την τοπική τους ιστορία να τιμούν τους τοπικούς τους ήρωες βγάζοντάς τους από την αφάνεια ώστε να παραδειγματίζονται οι νέοι και να βλέπουν ότι όλα δεν γίνονται θυσία στο βωμό του ατομικού συμφέροντος αλλά υπάρχουν άνθρωποι που βάζουν ποιο πάνω από όλα τις αξίες και τα ιδανικά τους.

Αξίζουν συγχαρητήρια στους κατοίκους της μικρής αυτής κοινωνίας για το μνημόσυνο μνήμης και τιμής που κάνουν για τον άρχοντα Πρινικοκά και τους ηρωικούς συναγωνιστές του.
Να είστε όλοι καλά και να θυμάστε ότι στις δύσκολες μέρες που περνάμε αυτό που θα μας κρατήσει όρθιους είναι η μεγάλη ιστορία μας και η ομοψυχία .

* Λόγος που εκφωνήθηκε από τον Διευθυντή του Δημοτικού Σχολείου Καστορείου, Αλέξανδρο Πάντο, στις εκδηλώσεις μνήμης για τον Άρχοντα Πρινοκοκκά που τελέσθηκαν στο Καστρί Καστορείου την Κυριακή 10 Ιουνίου.