Εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή των Αγίων Τεσσαράκοντα τη Δευτέρα 30 – 01 – 2012 στο εκλησιασμό του 1ου Λυκείου Σπάρτης από το καθηγητή Θεολογίας Αθανάσιο Ρουμελιώτη.

''Πανοσιολογιώτατε Άγιε Καθηγούμενε
Σεβαστοί μου Πατέρες
Κύριε Διευθυντά
Κυρίες και κύριοι συνάδερφοι
Αγαπημένοι μας γονείς
Αγαπημένα μας παιδιά

Η 30ή Ιανουαρίου λειτουργεί όντως ως ημέρα εορτασμού και απόδοσης τιμής και ευγνωμοσύνης στους μεγάλους Πατέρες Παιδαγωγούς ή κατάντησε , με δική μας ευθύνη, ημέρα χλευασμού των προστατών της Παιδείας μας και ημέρα απόδρασης και ολιγωρίας ; Επιτρέψτε μου να θέσω, μερικά ερωτήματα αυτοκριτικής οπτικής και ως εκ τούτου επώδυνα και καυστικά:


Πού είναι η ενημέρωση των μαθητών μας πάνω στη ζωή , την κοινωνική δράση , την πνευματικότητα και το πλούσιο συγγραφικό παιδαγωγικό έργο των Τριών Ιεραρχών ; Δεν μας ενδιαφέρει το πνεύμα, η κοινωνική προσφορά και η παιδαγωγική πρόταση των Τριών Ιεραρχών;
Ποιοι από εμάς τους γονείς, έχουμε μελετήσει τα συγγράμματα των Τριών Ιεραρχών , ώστε να μπορέσουμε να θέσουμε σε αποτελεσματική εφαρμογή, τις μοναδικές και διαχρονικής αξίας παιδαγωγικές τους αρχές ; Δεν μας συγκινούν πια οι φορείς της ελπίδας , της σωφροσύνης , της ανδρείας και της αγάπης ; Ας πάψουμε ,τότε, να λέμε ότι τους γιορτάζουμε.


Κάθε εποχή έχει τα είδωλά της. Αυτά όμως καταστρέφονται μόνο με αληθινά πρότυπα και τα πρότυπα τα γεννά η Παιδεία. Η Ελληνορθόδοξη Παιδεία έτσι όπως τη βίωσαν και την εισηγήθηκαν οι Τρεις Ιεράρχες έχει κέντρο της τον άνθρωπο ως εικόνα Θεού, όχι τον αυτονομημένο άνθρωπο τον ξεκομμένο από το Δημιουργό του. Αυτή την παιδεία τη μετέδωσαν με τη ζωή τους περισσότερο και λιγότερο με τη διδασκαλία τους. Δεν αρκεί να μιλάμε ως δάσκαλοι για αξίες και ιδανικά, αλλά πρέπει αυτά να εμπνέουν πρώτα τη δική μας ζωή.
«Σοφός δεν είναι εκείνος που έχει σοφία λόγου, ούτε εκείνος που παρουσιάζει ευφράδεια, αλλά έχει άστατη και αδιαμόρφωτη ψυχή. Σοφός είναι εκείνος που λέει λίγα περί αρετής αλλά παρουσιάζει πολλά με τη ζωή του και επιβεβαιώνει με την πράξη, την αξιοπιστία των λόγων του.»


Πόσο βαριά ηχούν στα αυτιά μας τα λόγια αυτά των Τριών Ιεραρχών. Είναι θέμα αυτοκριτικής για μας τους μεγάλους. Για μας που θέλουμε να διδάξουμε χωρίς πρώτα οι ίδιοι να έχουμε διδαχθεί. Για μας που υποκριτικά φωνάζουμε ότι φτιάχνουμε ένα καλύτερο μέλλον στα παιδιά μας, ενώ δεν μπορούμε να δούμε ότι σκορπάμε απογοήτευση με τις εξαγγελίες μας. Για μας που κατηγορούμε τους νέους ότι δεν έχουν οράματα, ενώ δεν αντέχουμε να ακούσουμε τις φωνές τους ότι δεν είμαστε παραδείγματα προς μίμηση γι’ αυτούς.
Aγαπημένοι μας μαθητές, οι Τρεις Ιεράρχες ήταν πραγματικά σοφοί, ήταν πρότυπα θυσίας και προσφοράς, όχι ευημερίας και καλοπέρασης.


Σε τούτο τον παράξενο κόσμο που σας παραδίδουμε, δεν έχουν θέση αυτά τα πρότυπα. Μοιάζουν παράλογα. Δεν μπορείτε να τα καταλάβετε για να τα αγαπήσετε. Σας κάναμε τη ζωή σας εύκολη, σας τη γεμίσαμε με τεχνολογικά επιτεύγματα. Νοιαζόμαστε για την οικονομική σας εξασφάλιση και την επαγγελματική σας αποκατάσταση. Σας πείσαμε ότι σας παρέχουμε μία ποιότητα ζωής ανώτερη. Ξεχάσαμε όμως κάτι πολύ σπουδαίο, τις ψυχές σας. Η φωνή των Τριών Ιεραρχών μας το θυμίζει. Είναι ελπίδα η φωνή τους, για σας τους νέους. «Γνώρισμα του πραγματικού δασκάλου είναι το να συμπάσχει στις συμφορές των μαθητών, το να θρηνεί και να πενθεί τα τραύματα αυτών που έχει στην ευθύνη του». Ο μαθητής, στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, έχει ανάγκη να αντλεί δύναμη και ελπίδα από το δάσκαλό του. Έτσι ο ρόλος του δασκάλου γίνεται ρυθμιστικός και όχι ελεγκτικός, παιδαγωγικός και όχι τιμωρητικός, ρυθμιστικός και όχι επιβλητικός, συμβουλευτικός και όχι αυταρχικός. Έχουμε ανάγκη από δασκάλους που θα πάρουν τα παιδιά στην αγκαλιά τους. Έχουμε ανάγκη από δασκάλους που ατενίζουν ουρανό. «Όταν ο μαθητής αγαπήσει το δάσκαλό του θα αγαπήσει και το μάθημα. Αυτό όμως πρέπει να το κάνει φανερό και στη συμπεριφορά του». Να προσπαθήσει να μιμηθεί το δάσκαλό του, για τον ευχαριστήσει. «Το να αγαπάει κανείς και να αγαπιέται είναι το αποτελεσματικότερο μέσο στη διδασκαλία και στην αγωγή. Δε χρειάζεται τότε να κοπιάζουμε και να ιδρώνουμε». Θεμέλιο όμως και εμπνευστής της αληθινής αγάπης είναι ο Χριστός, η Εσταυρωμένη και Αναστημένη Αγάπη. Αυτή την αγάπη βιώνουν οι Τρεις Ιεράρχες. Και αυτή η αγάπη, μας προσφέρεται σήμερα όπως και σε κάθε Θεία Λειτουργία. Μοιράζεται και μας καλεί να την κοινωνήσουμε από το Κοινό Δισκοπότηρο, δάσκαλοι και μαθητές μαζί.


Αγαπημένοι μας μαθητές.
Τους προστάτες της παιδείας και των γραμμάτων τιμά ράθυμα και υποκριτικά η δημόσια εκπαίδευση, σε μια συγκυρία φέτος για την πατρίδα μας καταθλιπτική, με την απειλή της επιτήρησης, την παύση πληρωμών και τον εφιάλτη της χρεοκοπίας. Μια κοινωνία που καλόμαθε να καταναλώνει, γίνεται τώρα «πεδίο βολής φτηνό» για τους πειραματισμούς των κερδοσκόπων του χρήματος. «Η πλουτοκρατία ήταν, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχοντας του κόσμου, ο διαρκής αντίχριστος» που θα έλεγε και ο Παπαδιαμάντης. Συνθλίβει μικρούς και αδύνατους. Αποθρασύνει μεγάλους και ισχυρούς. Μα πίσω από την κρίση των αριθμών, των δεικτών και των ελλειμμάτων, αποκαλύπτεται μια κρίση βαθιά πνευματική. Γιατί αν «ο αγώνας για το ψωμί μου είναι ζήτημα υλικό, ο αγώνας για το ψωμί του διπλανού μου είναι ζήτημα πνευματικό». Αυτό δε θα σας το μάθουν βέβαια οι οικονομολόγοι που διαχειρίζονται τις κρίσεις του συστήματος, που καταρτίζουν «προγράμματα σταθερότητας». Θα σας το μάθουν δάσκαλοι ψυχωμένοι που σας μορφώνουν.


Ποιος, αλήθεια, γιορτάζει και γιατί, σήμερα; Ποια πρόταση ζωής εμπνέει το μαθητή, το δάσκαλο και το γονιό; Ποιον άνθρωπο διαπλάθουμε στο σχολείο σήμερα; Τι σχέση μπορεί να έχει η άσκηση στην αλήθεια της ζωής που μας υπέδειξαν οι τιμώμενοι Ιεράρχες, με την καθημερινότητα του σχολείου που βιώνουμε; Από την αγωγή στην παιδεία και την εκπαίδευση, από την εκπαίδευση στην εξειδίκευση και μετά στην …ευέλικτη απασχόληση. Φαύλος κύκλος, ανακυκλώνει αδιάκοπα τη ζωή σαν επιβίωση. Η πορεία ζωής των Τριών Ιεραρχών είναι ένα τρανό παράδειγμα «αποτυχίας», εντός εισαγωγικών, για τα σημερινά δεδομένα. Ήταν και οι τρεις παιδιά ευκατάστατων κοινωνικά, οικονομικά και μορφωτικά οικογενειών. Κάτοχοι αξιοζήλευτης παιδείας και καλλιέργειας που εκπλήσσει ακόμη και σήμερα. Στις καλύτερες σχολές και δίπλα στους άριστους δασκάλους της εποχής τους σπουδάζουν τα πάντα ρητορική, φιλοσοφία, θεολογία, αστρονομία, γεωμετρία, ιατρική. Και στο απόγειο αυτό εγκαταλείπουν τα πάντα πίσω τους, τιμητικά καθηγητικά καθήκοντα, προσοδοφόρα δικηγορία και ρητορική, περίφημα εκκλησιαστικά αξιώματα. Αρνούνται τον κόσμο του πλούτου, της δόξας και της εξουσίας. Πλούσιοι που με τη θέλησή τους έγιναν φτωχοί, όχι φτωχοί που ονειρεύτηκαν να γίνουν πλούσιοι! Αποσύρονται στην έρημο επιλέγοντας τη σκληρή άσκηση. Δοκιμάζουν τις αντοχές της σχέσης τους με το Θεό, σπουδάζουν με αίμα και δάκρυα τη ζωή του Πνεύματος και επιστρέφουν κατόπιν στον κόσμο αδειάζοντας την αγάπη που με πολύ κόπο μάζεψαν. Μοιράζουν την περιουσία τους στη φτωχολογιά και γίνονται όχι δάσκαλοι, αλλά μαθητές, που μαθητεύουν με ταπείνωση στον πόνο και την ανέχεια, τη θλίψη και τη στέρηση, τον πειρασμό και τα πάθη των ανθρώπων. Όχι δεσπότες, αλλά επίσκοποι πατέρες, που διακονούν το μυστήριο του όλου ανθρώπου, όλων των παιδιών τους.


Η Χριστιανική ανθρωπολογία των Τριών Ιεραρχών, που σήμερα συγκεντρωθήκαμε εδώ για να γιορτάσουμε, συνοψίζεται και εκφράζεται με τα παρακάτω λόγια του Ιωάννη Καποδίστρια: «Δε με μέλει περί του τί λέγουσι και τί θα είπωσι περί εμού. Με ενδιαφέρει μόνον να ευρίσκωμαι εν ειρήνη προς την συνείδησήν μου, όπως και ευρίσκωμαι, χάρις τω Θεώ».


Με απλά λόγια : «εγώ προτείνω και θα πράξω αυτά για την Παιδεία και δε με νοιάζει τι λένε και τι θα πουν για μένα. Με ενδιαφέρει μονάχα να έχω ήσυχη και καθαρή την συνείδησή μου. Και με τη Χάρη του Θεού την έχω».
Μπορούμε , σήμερα, ως γονείς και δάσκαλοι , να πούμε ευθαρσώς το ίδιο ; Μπορεί κάποιος από τους πολιτικούς ηγέτες σήμερα, να καυχηθεί για το έργο του και να επαναλάβει αυτά τα λόγια ;


Τα παιδιά μας, όσο καιρό είναι στο σχολείο, πρέπει να μορφωθούν. Είναι ευθύνη δική μας αυτή. Όχι μόνο να πάρουν γνώσεις και τεχνικές, αλλά ήθος και διάπλαση χαρακτήρα. Μία κοινωνία άριστων επαγγελματιών είναι κοινωνία ρομπότ που δουλεύουν και δε σκέπτονται, δεν ονειρεύονται, δεν αγαπούν, δεν συμπάσχουν με τον συνάνθρωπο. Κάποιοι δεν θέλουν παιδιά με πίστη στο Θεό, με απαντήσεις στα υπαρξιακά και μεταφυσικά τους ερωτήματα. Προτιμούν παιδιά έτοιμα να γίνουν πειθήνιοι καταναλωτές προϊόντων και συνθημάτων ή υποψήφιοι καταστροφείς καταστημάτων, βιβλιοθηκών, ναών, μνημείων. Ένα τέτοιο σχολείο αφήνει άδεια την ψυχή των νέων. Τους στερεί τα ιδανικά και τις αξίες. Τους στερεί τα πρότυπα τα οποία αναζητούν. Περιφρονεί την Ορθόδοξη Χριστιανική διδασκαλία για αγάπη και συμπόνια και την αντικαθιστά με ξεπερασμένα ειρηνιστικά και διεθνιστικά συνθήματα. Δεν τους διδάσκει το ήθος του Κολοκοτρώνη και το «εμείς» του Μακρυγιάννη, γιατί αυτά τα πρόσωπα θεωρούνται «θρησκόληπτοι εθνικιστές». Το σημερινό σχολείο δε δίνει στα παιδιά μας νερό να ξεδιψάσουν. Τα αφήνει διψασμένα να αναζητούν αδιέξοδες «διεξόδους» σε ναρκωτικά του σώματος και της ψυχής. Δεν τους μιλά για την Ελληνορθόδοξη παράδοσή μας πού είναι μήνυμα ελπίδας και αισιοδοξίας. Η σημερινή παιδεία που λαμβάνουν οι νέοι μας από το σχολείο μιλά συνέχεια για δικαιώματα και καθόλου για υποχρεώσεις. Έχουμε Συνήγορο του Παιδιού, δεν έχουμε όμως κάποιον που να τους θυμίζει ότι ως μελλοντικοί πολίτες θα έχουν και υποχρεώσεις. Επιτυχία της παιδείας δεν είναι να τους καλλιεργεί ψευδαισθήσεις για ένα κόσμο όπου θα έχουν μόνο δικαιώματα, αλλά να τους προετοιμάζει να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες, σωστοί επαγγελματίες, συνειδητοί οικογενειάρχες.


Ακατανόητη η ζωή των Τριών Ιεραρχών σήμερα.. Πάντοτε όμως το ίδιο συνέβαινε! Από τη μια, η αυτάρκεια της «επιτυχίας», εντός εισαγωγικών, που δεν αγαπά, δεν πονά, δεν μοιράζεται τίποτα και με κανέναν. Από την άλλη, η «αποτυχία», επίσης εντός εισαγωγικών, της ζωής των Τριών Ιεραρχών, που έχει δώσει τα πάντα και ψάχνεται να δώσει κι άλλα. Ευχή και προσμονή: η οικονομική κρίση να γίνει κρίση συνειδήσεων μέσα στα σχολεία μας. Ολοκαύτωμα! Για το ψωμί και την ψυχή των μαθητών μας.


«Σταυρωμένη πατρίδα μες στα μάτια σου είδα
της ανάστασης φως.
Τα παιδιά στην κερκίδα
είναι η μόνη σου ελπίδα,
ελπίδα πρωινός ουρανός» (Ν. Πορτοκάλογλου, Τα καράβια μου καίω)
λέει ένα σύγχρονο τραγούδι.


Είναι αναγκαία η εκ νέου νοηματοδότηση της γιορτής των Τριών Ιεραρχών. Δεν νοείται γιορτή των Τριών Ιεραρχών χωρίς εκκλησιασμό εκπαιδευτικών και μαθητών, χωρίς διδασκαλία του έργου και της διδαχής των αγίων, χωρίς γνωριμία των μαθητών αλλά και των καθηγητών με το έργο τους. Και πάνω από όλα είναι ανάγκη να υιοθετήσουμε στην εκπαίδευση τις αρχές και τις προτάσεις παιδείας που συναντάμε στα έργα και τη ζωή των Τριών Ιεραρχών. Να κάνουμε τους Τρεις Ιεράρχες αληθινούς Πατέρες και Προστάτες της Παιδείας μας.
Η καλύτερη τιμή των Αγίων είναι η μίμηση των Αγίων. Οι τρεις προστάτες των Γραμμάτων, οι δικοί μας Άγιοι, ο Βασίλειος ο Μέγας, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ας πρεσβεύουν για την πνευματική πρόοδο του καθενός μας. Ας πρεσβεύουν για να μην χάσει η παιδεία του έθνους μας ποτέ τον προορισμό της.
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ.''