Τη θάλασσα ποιος θα μπορέσει να την εξαντλήσει;

Γράφει ο Παναγιώτης Ηλ. Κομνηνός*

Αν ο μεγάλος ποιητής μας Γεώργιος Σεφέρης ζούσε σήμερα, σίγουρα θα προβληματιζόταν για το αν θα μπορούσε ,να συμβεί το αδιανόητο και να εξαντληθεί η θάλασσα, αλλά και αν θα μπορούσε να βρεθεί κάποιος για να την εξαντλήσει και ακόμη ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός, που θα επιχειρούσε κάτι τέτοιο .

Ο ερωτηματικός στίχος «τη θάλασσα, τη θάλασσα ποιος θα μπορέσει να την εξαντλήσει; » από το ποίημά του ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ που γράφτηκε το 1936, το οποίο εκτός από την απεριόριστη θάλασσα ως στοιχείο της φύσεως, μεταφορικά παραπέμπει και στον διαρκή αγώνα του ανθρώπου για ύπαρξη, γνώση και αλήθεια, δεν είναι μόνο ένα απλό ποιητικό ερώτημα, αλλά είναι και μια στάση υπαρξιακής εμμονής, που με λίγες λέξεις εκκινεί από τον απώτατο της ύπαρξης των πάντων χρόνο και συνεχίζει μέχρι το ανεξάντλητο τούτων.

Τότε που ο ποιητής μας με το ερώτημά του περνούσε ίσως μπροστά από το χρόνο και ακόμη πιο πέρα και από την μέχρι τότε βατή ανθρώπινη γνωστική ακολουθία, τα πράγματα του κόσμου φαινόντουσαν διαφορετικά. Μέχρι τότε οι πάντες δέχονταν πως η θάλασσα δεν μπορεί να έχει όρια. ΄Ηταν απεριόριστη και ακατάβλητη. Και πιο πέρα φαινόταν αδύνατο να διανοηθεί κάποιος, πως ακόμη και η ύπαρξη κάθε ζωής σε τούτο τον πλανήτη δεν ήταν και αυτή απέραντη και ανεξάντλητη σαν τη θάλασσα, που μας κινεί και μας μεταφέρει στην απρόσκοπτη αιωνιότητα.

Τώρα όμως και όπως εκ των υστέρων επιβεβαιώθηκε, τα πράγματα άλλαξαν άρδην. Κυρίως η ανθρώπινη απληστία σε όλες τις μορφές της - όπως πριν από λίγο καιρό είπε και ο Αντώνιο Ντε Γκουεγιάρ στη Συνέλευση του ΟΗΕ - δηλαδή η ακατάσχετη επιθυμία για απόκτηση ,χρήση και κατανάλωση, αφού ξεπέρασε κάθε ανεκτό όριο , σταδιακά πήρε απρόβλεπτες διαστάσεις και ήδη εκ των έσω πλέον υπονομεύει και θέτει υπό άμεση διακινδύνευση την ύπαρξη των πάντων.

΄Ηδη τα ασυνήθη και ακραία φαινόμενα σε ολόκληρο τον πλανήτη, τα οποία κάποιοι δυστυχώς τα παραβλέπουν ,μαρτυρούν του λόγου το αληθές και δικαιώνουν τους επιστήμονες και ερευνητές ,οι οποίοι κραυγάζουν πλέον πως για την βιωσιμότητα του κόσμου μας πρέπει η ανθρωπότητα άμεσα να στραφεί στις ανανεώσιμες πηγές ενεργείας, οι οποίες είναι ανεξάντλητες και φιλικές προς το περιβάλλον όπως λ.χ. ο ήλιος, ο άνεμος, το νερό κ.ά. και να διακόψει κάθε χρήση των γνωστών επιβλαβών, δηλαδή πετρελαίου, άνθρακα, κ.ά. **1

Τώρα και από λόγους όχι γεωλογικούς αλλά από ανθρώπινη υπαιτιότητα συμβαίνουν πράγματα, που φαίνονται ακατανόητα σαν όπως από κάποια ξεχασμένη αποκάλυψη. Η στεριά υποφέρει από τις πληγές της. Η θάλασσα βυθίζεται στην μολυσμένη εξάντλησή της. Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι αργοπεθαίνουν. Η ατμόσφαιρα όλο και βαραίνει από τη ρύπανση. Λοιμώδη νοσήματα και αρρώστιες εμφανίζονται όλο και πιο συχνά. Κάποιοι παράφρονες ηγέτες ήδη κραδαίνουν τα πυρηνικά τους όπλα. Οι λίμνες αδειάζουν και ξεραίνονται. Τα ποτάμια και οι αρχαίες πηγές νερού στεγνώνουν. Τα μικροπλαστικά του θανάτου έχουν κατακλύσει τον πλανήτη και εισπνέονται από ανθρώπους και ζώα .Οι παγετώνες λειώνουν και εκτός των άλλων απελευθερώνεται και το εύφλεκτο μεθάνιο .Είδη ζώων της στεριάς και της θάλασσας εξαφανίζονται. Ακραία καιρικά φαινόμενα εναλλάσσονται στις καταστροφές. Τα δέντρα ήδη άρχισαν «να πεθαίνουν όρθια» και γίνονται μαχαίρια για αθώες και ένοχες συνειδήσεις. Και το χειρότερο κανείς δεν θέλει να ξέρει, τι κακό μπορεί να συμβεί αύριο, για το οποίο σημειωτέον πάντα φταίνε κάποιοι άλλοι.

Από τότε πέρασαν χρόνια. Ο Γεώργιος Σεφέρης έφυγε από την ζωή. Πολλά από τα ανθρώπινα άλλαξαν. Ο άνθρωπος όμως παρέμεινε όμοιος. Απρόβλεπτος, άπληστος, ημιμαθής και επιλήσμων. Ενώ το ερώτημα της ΑΝΔΡΟΜΕΔΑΣ παρέμενε μετέωρο σαν στίχος μακρινής ποιητικής παρακαταθήκης και όχι ίσως όπως κατά τον Κ. Καβάφη θάπρεπε, σαν μια «κραυγή που αν και ερχόταν με θόρυβο απ΄ έξω, παρά ταύτα μέσα κανείς δεν την άκουγε». Καμμιά βαθειά απάντηση στο ερώτημα του ποιητή μας. ΄Ισως και κάτι σαν αδιάφορη σιωπή. Κανείς πλην ελαχίστων για δεκαετίες ολόκληρες δεν μας είπε τελικά, αν η θάλασσα μπορεί ή όχι να εξαντληθεί. Ούτε και οι άνθρωποι του πνεύματος, πλην ολίγων, που άλλοτε από διανοητική ανεπάρκεια και άλλοτε από υστεροβουλία δεν είδαν, ούτε άκουσαν τίποτα, ενώ ψύχραιμα και με ανιδιοτέλεια μπορούσαν να διακρίνουν το «επερχόμενο» ή «αναμενόμενο» της εξάντλησης των πάντων. Ακόμη και οι ποιητές επαναπαύονταν και αυτοί στον ποιητικό εφησυχασμό τους, παρότι μπορούν και βλέπουν πιο μπροστά από μας τους άλλους.

Στην ιστορία της ανθρωπότητας έχουν συμβεί κατά καιρούς σπουδαία γεγονότα, που έχουν σημαδέψει την πορεία της στο μέλλον. Κάπως έτσι λ.χ. συνέβη και τον Δεκέμβριο του 1997 στην Ιαπωνική πόλη Κιότο*2, όπου με την παρουσία όλων σχεδόν των ηγετών του κόσμου και ξεχωριστών επιστημόνων κατατέθηκαν δυσοίωνες εκτιμήσεις για το μέλλον του πλανήτη μας και οι πάντες έκτοτε άρχισαν δειλά-δειλά να ανησυχούν και η συνδιάσκεψη του Κιότο σαν το πρώτο βήμα περιβαλλοντικού ορθολογισμού πέρασε στην ιστορία.

Το ίδιο συνέβη και με ανάλογες μεταγενέστερες συνδιασκέψεις και πάρθηκαν κάποιες αποφάσεις για λήψεις μέτρων, που στην πραγματικότητα όμως ήταν ημίμετρα, παρά το γεγονός πως το μαύρο σύννεφο της ρύπανσης στεριάς και θάλασσας είναι πλέον ορατό και από το ΄Εβερεστ απλώνεται ακάθεκτο και βυθίζεται στα βάθη των ωκεανών. Μάλιστα κατά την τελευταία συνδιάσκεψη των ηγετών του κόσμου, που έγινε τον περασμένο Ιούλιο στην Νίκαια της Γαλλίας για την σωτηρία των θαλασσών , επιβεβαιώθηκε πως ο κίνδυνος για νεκρές θάλασσες, είναι περισσότερο από ποτέ άλλοτε ορατός και ήδη βρίσκεται προ των πυλών, έτσι που οι ωκεανοί να κινδυνεύουν να βυθιστούν στην απόκοσμη εξάντλησή τους.

Τελικά, και με εξαίρεση τον πρόεδρο των ΗΠΑ που ως ο κύριος εκφραστής του σύγχρονου ανορθολογικού ανθρωποκεντρισμού φαίνεται να διασκεδάζει με την παγκόσμια αγωνία, ισχυριζόμενος πως τα λεγόμενα περί του κινδύνου του πλανήτη είναι μία φάρσα ,συμπορευομένων ως προς τούτο και των Ρώσων, Ινδών και Κινέζων νεοκαπιταλιστών, μήπως όχι μόνο η θάλασσα αλλά και ολόκληρος ο πλανήτης μπορεί να συμβεί και να εξαντληθούν; Από τον μόνο και αποκλειστικά υπαίτιο για χάρη του οποίου δημιουργήθηκαν; Που δεν είναι άλλος παρά ο ίδιος παρανοϊκός και εν δυνάμει αυτόχειρας άνθρωπος;

Παρά ταύτα όμως ο ίδιος άνθρωπος ο ικανός για το κακό αλλά και για το καλό δεν παύει να είναι και ο μόνος, που μπορεί να αναστρέψει τα πράγματα στην προτέρα ασφαλή κατάσταση. Πράγμα που αν έτσι στο τέλος συμβεί, θα είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα στην ανθρώπινη ιστορία. Και υπό το πρίσμα της αιωνιότητας (sub specie aeternitatis) ύψιστη περίπτωση αναγνώρισης κι εμπέδωσης παγκόσμιας υπαρξιακής τάξης και δικαιοσύνης υπέρ πάντων των επί της Γης εμβίων .

(*) τ. Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Σπάρτης

(**) 1.Πρωτοσέλιδο της 8/11/2025 του Λ.Τ. «Διαμαρτυρία κατά των ανεμογεννητριών στον Πάρνωνα από κατοίκους, συλλόγους και φορείς».

Ακολούθως, πρωτοσέλιδο στην ίδια εφημερίδα της 14-11-2025 «Ξεραίνεται το ελατοδάσος του Πάρνωνα από την ανομβρία και τις υψηλές θερμοκρασίες».

Τελικά ο Πάρνωνας και όχι μόνο, από τι κινδυνεύει; Κινδυνεύει από τις φυσικές και φιλικές προς τον άνθρωπο και τη φύση πηγές ενέργειας ή από τις επιβλαβείς πηγές που προκαλούνται κυρίως από τους υδρογονάνθρακες;

Το δίλημμα είναι υπαρκτό και όχι τεχνητό .Από τη μια ρύπανση, ξήρανση και σοβαρή απειλή για κάθε ζωή στον πλανήτη. Από την άλλη το ασήμαντο της ιδεατής βλάβης από τις ανεμογεννήτριες .Λες και πως αν συμβεί και η νότια Πελοπόννησος, που κατά τους ειδικούς βρίσκεται στη «διακεκαυμένη» ζώνη της γήϊνης σφαίρας, «αφυδατωθεί» και «διασωληνωθεί», θα είναι καλύτερη δίχως ανεμογεννήτριες.

Πρόκειται για μεγέθη που αξιακά είναι ανόμοια. Καμμιά σύγκριση μεταξύ τους δεν είναι νοητή.Το αυτονόητο υπάρχει αφ΄εαυτού. Τα χωρίζει άβυσσος…!

2.΄Αρθρα του γράφοντος με τον τίτλο «χάθηκαν οι ελπίδες του Κιότο;» Λ.Τ. 4/5/2001.Και ανάλογο με τον τίτλο «Κόκκινος συναγερμός για το περιβάλλον και νόμοι σε αχρησία» Λ.Τ.1/8/2021