Μόνος δρόμος, ὁ συμβιβασμός καί ἡ ἐνσωμάτωση στό σύστημα

Γράφει ο Μανώλης Κοττάκης / estianews.gr

Τά νέα δίπολα μέ Σαμαρᾶ καί Τσίπρα

O ΣΥΡΙΖΑ ἱδρύθηκε ἀπό τόν Ἀλέκο Ἀλαβάνο τό 2005. Καί μετεξελίχθηκε ἀπό τό πολιτικό του παιδί, τόν Ἀλέξη Τσίπρα, τό 2012, σέ κάτι πολύ μεγαλύτερο ἀπό αὐτό πού ἦταν στό παρελθόν ἡ Ἀριστερά. Τόλμησε καί διεκδίκησε τήν ἐξουσία, δέν περιορίστηκε στή διαμαρτυρία. Ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς ἡγεσίας του ὡς ἀρχηγός τῆς συνιστώσας τοῦ Συνασπισμοῦ καί μετά ὡς Πρόεδρος τοῦ ΣΥΡΙΖΑ ὁ κύριος Τσίπρας ἔπαιζε σέ δύο ταμπλό. Ἱκανοποιοῦσε τούς ἀκραίους τοῦ Ἀριστεροῦ Ρεύματος πού τόν ἐξέλεξε μέ τήν ὑποστήριξή του στό κίνημα τῆς Γένοβα καί τούς ἀκτιβισμούς στόν σκοτεινό Δεκέμβριο τοῦ 2008, ἀλλά ταυτόχρονα κατέστη συνομιλητής μεγάλων ἐκδοτικῶν συγκροτημάτων καί ὀλιγαρχῶν.

Ἄν ἀνατρέξει κανείς σέ δημοσκοπήσεις τοῦ 2008, θά ἀνακαλύψει ὅτι ἀμέσως μετά τήν ἀνάρρησή του στήν προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ τά ποσοστά του ἐκτοξεύτηκαν στήν πρόθεση ψήφου στό 18%, γιά νά κατακρημνιστοῦν στίς εὐρωεκλογές τοῦ 2009 στό 5%. Ἄν ἀνατρέξει ἐπίσης κανείς σέ δημοσιεύματα παραμονή τῆς συνόδου κορυφῆς τοῦ ΝΑΤΟ στό Βουκουρέστι τό 2008, θά ἀνακαλύψει ὅτι 50 κορυφαῖα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς μέ κείμενό τους ὑπογεγραμμένο καί ἀπό στελέχη τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς ὑποστήριζαν τή θέση τοῦ Ρεπουμπλικανοῦ Προέδρου Μπούς ὑπέρ τῆς ἀναγνώρισης τῶν Σκοπίων μέ τό ὄνομα Μακεδονία καί ὄχι τήν ἄποψη τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ Κώστα Καραμανλῆ πού ἤγειρε τό βέτο.

Κορυφαῖο στέλεχος τῆς τότε Νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ, μετέπειτα ὑπουργός καί ὑποψήφια ἀρχηγός, διαδήλωνε μέ ἄλλες νεολαῖες στό κέντρο τῶν Σκοπίων γιά τήν ἀναγνώριση τοῦ κρατιδίου μέ τό ὄνομα Μακεδονία! Ὁ μόνος πού κατάλαβε τότε ὅτι ὁ Τσίπρας δέν ἦταν ἕνας κλασσικός ἀριστερός πολιτικός καί πῆρε ἀποστάσεις, σέ μία συνέντευξή του στήν ΕΡΤ πρός τόν ὑπογράφοντα, τήν πρώτη μετά τό 1996, ἦταν ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς! Ἦταν ἐπικριτικός στόν Τσίπρα ἀπό τήν πρώτη στιγμή, ἀκόμη καί τότε πού δέν ἐθεωρεῖτο ἰδιαιτέρως ἐπικίνδυνος !

Ὅταν ὁ ΣΥΡΙΖΑ ἔγινε Ἀξιωματική ἀντιπολίτευση τοῦ τόπου, προηγεῖτο στίς δημοσκοπήσεις καί πλησίαζαν οἱ ἐκλογές τοῦ 2015, ὁ τότε Γερμανός πρέσβυς στήν Ἀθήνα ἐπεσκέφθη τήν Κουμουνδούρου, συναντήθηκε μέ τόν Ἀλέξη Τσίπρα καί ἔλαβε διαβεβαιώσεις, τίς ὁποῖες τηλεγράφησε στήν κυβέρνησή του, ὅτι ὁ ΣΥΡΙΖΑ ὡς ἐξουσία δέν θά δημιουργήσει πρόβλημα. Ἀνάλογο μήνυμα πρέπει νά πέρασε καί στήν Ἀμερική, κατά τήν ἐπίσκεψή του στό Τέξας τό 2013. Σέ πολιτικά ἀνύποπτο χρόνο. Ὁ Ἀλέξης Τσίπρας, πιστός στόν χαρακτῆρα του, μιλοῦσε πάντοτε σέ δύο κοινά. Ἄλλη γλῶσσα μέσα, ἄλλη γλῶσσα ἔξω.

Πιθανόν καί λόγῳ τοῦ θαυμασμοῦ του στόν Ἀνδρέα Παπανδρέου, πού κρατοῦσε τίς βάσεις τῶν ΗΠΑ στήν Ἀθήνα «διώχνοντας» τις. Ἡ ὑπόσχεση αὐτή τηρήθηκε μέσα στό θυελλῶδες πρῶτο ὀκτάμηνο τοῦ 2015. Ὁ Τζάκ Λιού, ὑπουργός Οἰκονομικῶν τοῦ Ὀμπάμα, τόν κάλεσε ξημερώματα στό σπίτι του στήν Κυψέλη καί τοῦ ζήτησε νά ἀκολουθεῖ τίς ὁδηγίες τοῦ Προέδρου του καί ὄχι αὐτά πού κάνει ὁ ὑπουργός Οἰκονομικῶν Γιάνης Βαρουφάκης. Ἐνῷ ὁ προκάτοχός του, Τίμοθι Γκάιτνερ, ἐξέφρασε τόν θαυμασμό του γιά τό πῶς ὁ Τσίπρας κατάφερε νά μετατρέψει τό 60% τοῦ «ὄχι» τοῦ δημοψηφίσματος σέ «ναί» καί νά κερδίσει τίς ἐκλογές.

Ἄν ὁ Τσίπρας ἦταν ριζοσπάστης καί ὄχι συστημικός, θά εἶχε ἀξιοποιήσει τό ἀποτέλεσμα τοῦ δημοψηφίσματος καί θά εἶχε βγάλει τή χώρα ἀπό τήν Εὐρωζώνη. Δέν τό ἔκανε. Μέσα στήν σύσκεψη τῶν 17 ὡρῶν, οἱ τρεῖς ἀπό τούς τέσσερεις συμμετέχοντες, περιλαμβανομένου τοῦ ἴδιου, ἦταν ἀτλαντιστές κατά βάθος. Ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος εἶχε συνεννοηθεῖ μέ τόν Μπίλ Κλίντον πού ἐνεργοῦσε ὡς πληρεξούσιος τοῦ Ὀμπάμα, ἡ Μέρκελ καί ὁ Τούσκ.

Ὅλοι οἱ πρώην Ἀνατολικοευρωπαῖοι πού γνώρισαν τόν ὑπαρκτό σοσιαλισμό εἶναι συνήθως κρυπτοατλαντιστές. Ὁ μοναδικός Εὐρωπαῖος στήν παρέα ἦταν ὁ Ὀλάντ. Τό ἡρωικό λοιπόν αὐτό πρῶτο ὀκτάμηνο ἦταν τό ἄλλοθι τοῦ ἴδιου τοῦ Τσίπρα ἀπέναντι στήν Ἀριστερά γιά νά ἰσχυριστεῖ ὅτι τά δοκίμασε ὅλα, γιά νά ξεφορτωθεῖ 35 βουλευτές, μεταξύ τῶν ὁποίων Κωνσταντοπούλου, Βαρουφάκης καί Λαφαζάνης, καί νά παραμείνει στήν ἐξουσία. Οἱ μόνες μεγάλες ρήξεις πού ἐπιχείρησε νά κάνει ὁ κύριος Τσίπρας στήν ἐξουσία ἤτανε οἱ συγκρούσεις μέ τούς καναλάρχες, μέ ἐπιχειρηματίες καί μέ τή Δικαιοσύνη γιά νά ἐλέγξει πράγματι τούς ἁρμούς της, πού στήν Ἑλλάδα ἐλέγχει παραδοσιακά, μέ ἐξαίρεση τήν περίοδο τοῦ Ἀνδρέα Παπανδρέου καί τοῦ Κώστα Καραμανλῆ, ἡ ἀστική παράταξη. Ἀλλά οἱ ἁρμοί δέν ἐπιδιώχθηκε νά ἐλεγχθοῦν μέ τήν βία τῆς 17 Νοέμβρη, πού δολοφόνησε ἐμβληματικούς βιομηχάνους, δικαστές καί ἐκδότες τῆς συντηρητικῆς παράταξης, ὅπως τό 1974-1993 (δέν γινόταν ἄλλως τε), ἀλλά μέ θεσμικό κατσαπλιαδισμό. Γι’ αὐτό ὁ Τσίπρας ἡττήθηκε.

Σέ ὅλα τ’ ἄλλα ἔκανε πράγματα πού οἱ ξένοι περίμεναν ἀπό μία νεοφιλελεύθερη δεξιά Κυβέρνηση. Γι’ αὐτό καί ἡ Μέρκελ τόν ἀποθεώνει. Ἔκλεισε τό Σκοπιανό (Καραμανλῆς – Σαμαρᾶς τῆς τό ἀρνήθηκαν) δίνοντάς τα ὅλα, ἀκόμα καί τήν μακεδονική γλῶσσα καί τό μακεδονικό ἔθνος, στούς γείτονες γιά νά ἀσφαλιστεῖ ἡ περίμετρος τοῦ ΝΑΤΟ ἔναντι τῆς Ρωσσίας στά Βαλκάνια (οἱ Βούλγαροι τούς τά ἀρνοῦνται μέ βέτο στήν ΕΕ μέχρι σήμερα, ἐνῷ ὁ ἡγέτης του Μακεδονισμοῦ Γκρούεφσκυ πῆρε τήν οὑγγρική ὑπηκοότητα!). Γέμισε τήν Ἑλλάδα μέ βάσεις τῶν ΗΠΑ χωρίς ἐθνικά ἀνταλλάγματα. Δέν ἐφάρμοσε τά διατάγματα Κοτζιᾶ γιά ἐπέκταση στά 12 μίλια. Ἐφάρμοσε μνημόνια χωρίς πεζοδρόμια. Ἔκανε φθηνές ἰδιωτικοποιήσεις. Ὑποθήκευσε τήν δημόσια περιουσία (κάτι πού ἐπίσης ἀρνήθηκε ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς) ὡς ἐνέχυρο γιά τό χρέος γιά 99 ὁλόκληρα χρόνια.

Ἡ ἧττα του ὅμως ἀπό τούς καναλάρχες καί τή Δικαιοσύνη τοῦ στοίχισε. Γιατί κατά βάθος πίστευε ὅτι δέν θά μποροῦσε νά χάσει ἀπό τόν Κυριάκο Μητσοτάκη. Μετά τήν δεύτερη ἧττα, στίς ἐκλογές τοῦ 2023, ὁ Τσίπρας κατάλαβε δύο πράγματα. Τό πρῶτο ἦταν ὅτι ὁ ἱστορικός κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ ἔκλεισε μέ τήν συναίνεση τῶν συμμάχων, ἡ ἀποστολή ἐξετελέσθη, καί ὅτι αὐτός, ἄν ἤθελε ποτέ νά ἐπιστρέψει, θά ἔπρεπε νά περιμένει νά δεῖ τίς ἐπιδόσεις τοῦ Ἀνδρουλάκη καί ἔπειτα α) νά τά βρεῖ μέ τήν διαπλοκή καί νά τῆς ζητήσει συγγνώμη, ὅπως καί ἔκανε, τό rebranding ἄρχισε ἀπό τό mea culpa γιά τήν Novartis, β) νά προχωρήσει, χωρίς ὅμως τούς παλιούς, ὅπως ὁ Παῦλος Πολάκης, ὁ Νῖκος Παππᾶς, ὁ Πάνος Σκουρλέτης καί ἄλλοι, γ) νά ἀνανεώσει τίς σχέσεις μέ τήν συμμαχία (χαιρέτισε τήν ἐκλογή τοῦ σκληροπυρηνικοῦ Τουρκοκύπριου Προέδρου Ἐρχιουμάν, δέν εἶπε λέξη γιά τό οὐκρανικό ντρόουν στήν Λευκάδα καί τήν ἀπόσυρση τῶν Patriot ἀπό τήν Κάρπαθο).

Τό ἕτερο πού κατάλαβε ἦταν πώς προϋπόθεση γιά νά ἐπιστρέψει εἶναι ἡ πλήρης ἐνσωμάτωση καί ὁ συμβιβασμός μέ τό κατεστημένο. Ἡ ἧττα του ἀπό τούς καναλάρχες ἦταν τραυματική. Γιά νά μπορέσει νά ἐπιστρέψει, θά ἔπρεπε νά μή φοβίζει τό κατεστημένο. Τῶν ἐπιχειρηματιῶν περιλαμβανομένων. Ὁ λαός δέν ἦταν ἡ πρώτη προτεραιότητα. Αὐτό ἐπιδιώκει ἀπό τήν ἔκδοση τοῦ βιβλίου του καί μετά. Ἡ ἐπιστροφή του ἔχει ὅλα αὐτά τά χαρακτηριστικά. Στά κομβικά θέματα πού ἀπασχολοῦν τούς συμμάχους μας στήν περιοχή, ΗΠΑ καί Ἰσραήλ, ταυτίζεται ἀπολύτως μέ τόν Πρωθυπουργό. Τό θέμα πού ἄνοιξε ὁ Σαμαρᾶς στήν Κρήτη μέ τά δύο τουρκικά νατοϊκά στρατηγεῖα σέ Ἄδανα καί Κωνσταντινούπολη δέν τό ἔχει θίξει !

Ἡ ἐπιστροφή του οὐσιαστικά ἀντιγράφει τίς παλιές πρακτικές του. Κολάκευσε τό ἀριστερό ἀκροατήριό του μέ τό ἐμφυλιοπολεμικό ΕΛΑΣ γιά νά τό συσπειρώσει γύρω του καί νά ξεκινήσει μέ μία ἰσχυρή βάση γιά νά ἀνοιχτεῖ μετά στήν Κεντροαριστερά (ὁ Δούκας θά εἶναι τό μελλοντικό θῦμα του), ἀλλά κατά βάθος καί πάλι τό κοροϊδεύει. Ὁ νέος Τσίπρας δέν εἶναι ἀριστερός, εἶναι κατά βάση συστημικός σοσιαλδημοκράτης. Γι’ αὐτό καί στά βασικά, πέρα ἀπό τά τακτικά θέματα (ὑποκλοπές), δέν λέει πολύ διαφορετικά πράγματα ἀπό τόν Πρωθυπουργό. Μαζί ψήφισαν σύμφωνο συμβίωσης καί γάμο τό 2017 καί τό 2024, μαζί νομιμοποίησαν μετανάστες, μαζί ἐφάρμοσαν τίς Πρέσπες (ὁ Μητσοτάκης εἶχε ὑποσχεθεῖ βέτο τό 2019!), μαζί τίς ἀποζημιώσεις σέ ἐργολάβους ἐθνικῶν ὁδῶν καί ὁμίλους ἀερομεταφορῶν στήν πανδημία γιά διαφυγόντα κέρδη λόγῳ τῆς πανδημίας. Μαζί τίς ρῆτρες πού κατέπεσαν ὑπέρ ἐργολάβων σέ δημόσια ἔργα μέ εὐθύνη τοῦ Δημοσίου.

Ἔχει σέ μεγάλο βαθμό ἀπόλυτο δίκαιο ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς πού τούς ταυτίζει μέ τήν ὁμιλία του στό Ἡράκλειο. Τό βασικό ἐρώτημα πού προκύπτει λοιπόν ἀπό τή μελέτη τῶν πρώτων κινήσεων εἶναι μέ ποιόν Τσίπρα θά γίνει ἡ ἀντιπαράθεση στίς ἐκλογές. Μέ αὐτόν πού ἔχει στό μυαλό της καί φαντασιώνεται ἡ συντηρητική παράταξη, μέ τά τότε ἀγγλικούλια, μέ τήν ρετσινιά τοῦ καταληψία, μέ τό πτυχίο πού πῆρε μέ τό ζόρι ἀπό τό Μετσόβιο μέ 5, ἀλλά δέν τό χρησιμοποίησε ποτέ γιά νά ἀσκήσει ἐπάγγελμα, μέ τά capital controls. ἤ μέ τόν νέο. πού ἐνσωματώνεται μακριά ἀπό τά φῶτα τῆς δημοσιότητας στό σύστημα χωρίς τά ἀριστερά βαρίδια του; Προοπτικά αὐτό θά δημιουργήσει ἀμηχανία στό Μέγαρο Μαξίμου καί ἤδη οἱ δημοσκοπήσεις ἔδειξαν καί κάτι ἀδιανόητο: ἕνα πολύ μικρό ποσοστό ψηφοφόρων τῆς Νέας Δημοκρατίας τοῦ 2023, 2%, μᾶλλον κεντρῶο, ψηφίζει Τσίπρα.

Ὑπό αὐτήν τήν ἔννοια, ἡ διαχωριστική γραμμή πού τράβηξε ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς στήν ὁμιλία του ἀπό τό Ἡράκλειο τήν Παρασκευή τό βράδυ μπορεῖ νά εἶναι καί τό πραγματικά νέο δεδομένο. Ἄν πράγματι Μητσοτάκης-Τσίπρας, πέρα ἀπό τά συνθήματα, ταυτίζονται στήν πράξη στά στρατηγικά θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, δικαιωμάτων, τμημάτων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς (ὁ ἕνας διέλυσε τόν λαό μέ ἄμεσους φόρους, ὁ ἄλλος μέ ἔμμεσους), τότε τό ἀντίπαλο δίπολο μέ ὅρους συστήματος – ἀντίσυστήματός, με βάση ὅσα λένε (ὅσο κι ἄν ἀκούγεται περίεργο σήμερα), εἶναι ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς ὡς κύριος ἐκφραστής, μέ τή Μαρία Καρυστιανοῦ συνιστῶσα.

Διότι ὁ Σαμαρᾶς λέει ἄλλα πράγματα κι ἀπ’ τούς δύο γιά τήν ἐξωτερική πολιτική, γιά ἀξιακά θέματα, γιά θέματα δικαιωμάτων, ἐνῷ ἡ Καρυστιανοῦ ἐπικεντρώνεται περισσότερο σέ θέματα δημοκρατίας καί Κράτους Δικαίου. Ἐάν ὁ Σαμαρᾶς εἶναι ὁ ἐκφραστής τῶν ἀντισυστημικῶν δυνάμεων, μολονότι καί ὁ ἴδιος μέσα σέ μία ταραγμένη περίοδο τῶν μνημονίων καί τῆς χρεωκοπίας ἀναγκαστικά ἤτανε συστημικός, τότε τό ἐρώτημα εἶναι ποιός θά εἶναι τώρα ἤ στό μέλλον ὁ βασικός ἐκφραστής τῶν συστημικῶν δυνάμεων. Τό πρωτότυπο ἤ τό γενόσημο, ὁ Κυριάκος ἤ ὁ Ἀλέξης; Ἐπίσης ἀντίπαλο δέν διαλέγει μόνο ὁ Μητσοτάκης, ἀντίπαλο μπορεῖ νά διαλέξει καί ὁ Τσίπρας καί αὐτός νά ’ναι ὁ Σαμαρᾶς!

Νομίζουμε ὅτι ἡ προεκλογική ἐκστρατεία θά μᾶς δώσει συναρπαστικές ἐμπειρίες, ἄν γίνει πραγματικά προγραμματική ἀντιπαράθεση καί δέν ἐξελιχθεῖ σ’ ἕνα σήριαλ προσωπικῶν χτυπημάτων τοῦ ἑνός κατά τοῦ ἄλλου κάτω ἀπό τή ζώνη μέ ὅρους παρελθόντος. Θά δοῦμε.