Γράφει ο Παναγιώτης Κομνηνός

Δεν έχει εξακριβωθεί πόσες σύγχρονες πόλεις ανά τον κόσμο φέρουν ονόματα αρχαίων πόλεων. Δεν είναι γνωστό, τουλάχιστον στον γράφοντα, αν υπάρχουν άλλες πόλεις και πόσες με το όνομα Ρώμη, Μέμφις, Καρχηδόνα, Βαβυλώνα, Πέλλα, κ.ά.. Με το όνομα Αθήνα υπάρχουν, αλλά είναι λιγοστές. Όμως με το όνομα Σπάρτη υπάρχουν πάμπολλες. Ο ακάματος και ευαίσθητος πάνω σε θέματα σπαρτιατικής παιδείας συμπολίτης μας Νικόλαος Γεωργιάδης τις έχει υπολογίσει σε δέκα επτά. Δέκα επτά πόλεις σε διάφορα γεωγραφικά μήκη και πλάτη τού πλανήτη με το όνομα Σπάρτη!....

Ομοίως δεν είναι γνωστό αν έχει γίνει κάποια έρευνα σε παγκόσμιο επίπεδο για το ποία από τις αρχαίες γνωστές πόλεις είναι περισσότερο δημοφιλής. Αν όμως κρίνουμε από όσα λέγονται και γράφονται στα έντυπα και στα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης καθώς και σε εκείνα της κοινωνικής δικτύωσης, βάσιμα μπορούμε να δεχτούμε πως η πόλη της αρχαίας Σπάρτης υπερέχει όλων, ίσως, των υπολοίπων γνωστών πόλεων.

Οι πιο πάνω αναφορές, από τις πολλές άλλες εμφαντικές που μπορούσαν να αναφερθούν, αποδεικνύουν εκείνο που εμείς οι σημερινοί Σπαρτιάτες θα έπρεπε να θεωρούμε λάβαρο και καμάρι μας, πως δηλαδή η Σπάρτη ως όνομα, ως ιδέα και ως πολιτισμός, με δεδομένες τις γενεσιουργικές της καταβολές στον ιστορικό χώρο και χρόνο, είναι κάτι πιο πάνω από ένα απλό ιστορικό συμβάν. Είναι ένα επίτευγμα του ανθρώπινου νου-Sub specie aeternitatis : υπό το πρίσμα της αιωνιότητας- που εξακολουθεί να ακτινοβολεί. Οι αξίες της έχουν μετουσιωθεί σε οικουμενική συνείδηση. Είναι μια οικουμενική πόλη.

Πόλη όλου του κόσμου η Σπάρτη, αλλά πρώτα δική μας. Και μάλιστα περισσότερο δική μας, γιατί εδώ πλανιέται η ψυχή της, εδώ κατοικεί το πνεύμα της.

Ακόμη και όταν τίποτα δεν υπήρχε σε τούτο τον τόπο , που να θυμίζει την αρχαία πόλη, ακόμη και τότε- όπως έχουν να λένε οι μνήμες των αντοχών του μεγαλείου της- εδώ τριγύριζαν πνεύμα και ψυχή, ως άλλες νύμφες του Ευρώτα και δρυάδες του Ταϋγέτου. Στο φώς και στο σκοτάδι της απέραντης ιστορικής μνήμης της κοίλης Λακεδαίμονος. Πότε πάνω, ανάμεσα στα λιγοστά μνημεία που είχαν γλυτώσει από τη μανία των χρόνων της άγνοιας και της αδιαφορίας. Και πότε κάτω, στα υποχθόνια σκοτάδια των μνημείων του αλλοτινού μεγαλείου των Λυκούργου, Χείλωνος, του Λεωνίδου, του Άγιδος Δ, του Κλεομένους Γ ,της Κρατησίκλειας και τόσων άλλων, σπουδαίων ανδρών και γυναικών, που σημάδεψαν ανεξίτηλα μια μακραίωνη πορεία πολιτικής και πνευματικής υπεροχής της Σπάρτης στον αρχαιοελληνικό χρόνο.

Και τώρα εδώ βρίσκονται . Μπορεί ο χρόνος να άλλαξε, αλλά η συνθετότητα των ανθρωπίνων γίνεται κατανοητή μέσω της διάστασης του χρόνου. έτσι, για τα σπουδαία πράγματα συμβαίνει και πολλές φορές οι διακρίσεις του να εναλλάσσονται και οι σταθερές του να μεταβάλλονται. Το παρόν γυρίζει πίσω και το παρελθόν γίνεται μέλλον και αντίστροφα.

Τώρα η παλιά πόλη δεν υπάρχει. Έμεινε στο παρελθόν. Ελάχιστα εγκαταλελειμμένα μνημεία την θυμίζουν. Σήμερα υπάρχει η νέα πόλη πάνω στο σώμα της παλιάς. Σε ελάχιστη εδαφική απόσταση η μια από την άλλη. Αλλά τόσο διαφορετικές. Η μια οικουμενική και υπαρκτή στην ανυπαρξία της. Η άλλη ανύπαρκτη στην ύπαρξή της. Νωχελική και αδιάφορη. Απαίδευτη “εν πολλοίς” και επιλήσμων. Με αδύναμα ιστορικά αντανακλαστικά.

Και όμως το πνεύμα της Σπάρτης είναι ανεξίκακο. Δεν κάνει διακρίσεις. Μπορεί να νοιώθει άβολα σε αυτή τη νέα πόλη και άπραγο και μοναχικό να γυροφέρνει στα ακαλαίσθητα περάσματα μιας άλλης διαφορετικής καθημερινότητας. Αντέχει όμως και υπομένει ελπίζοντας στην ιδεατή νομοτέλεια της μεταλλαγής των ιστορικών δεδομένων σε κάποια άλλη χρονική διάσταση συμπόρευσής του με την νέα πόλη. Άλλωστε εδώ γεννήθηκε και η νέα Σπάρτη είναι η πόλη του.

Όμως η αρχαία πόλη σείεται και βοά για την αδιαφορία και εγκατάλειψη. Κανείς δεν νοιώθει τις δονήσεις και την ηχώ. Το πνεύμα της το υπαρκτό είναι και αυτό άυλο. Και η ενόρασή του είναι κι αυτή εκ των πραγμάτων αφύσικη. Πλην εξαιρέσεων τινών.

Υπήρξαν και υπάρχουν ευαίσθητοι άνθρωποι μέσα κι έξω από την πόλη, που προσπάθησαν και προσπαθούν να κάνουν ορατό το πνεύμα της παλιάς Πολιτείας στην σημερινή αδιάφορη πραγματικότητα. Για να αναδυθούν τα θαμμένα μνημεία της από το σκοτάδι του κάτω κόσμου και να λάμψουν στο φως της ύπαρξής της. Και το αόρατο πνεύμα της να γίνει για όλους ορατό κατ εικόνα και καθ ομοίωση του αρχαίου ιδεατού κάλλους, πάνω στα σκαλισμένα σε μάρμαρο υπαρξιακά διακριτικά της. Πάνω στο αρχαίο θέατρο των 14.000 θέσεων. Στις προτομές και στα αγάλματα. Στους βωμούς. Στις στοές των αγορών. Και στα περίτεχνα ψηφιδωτά.

Κάτι πρέπει να γίνει. Ο καιρός περνά και η αδιαφορία γίνεται απραξία. Γίνεται άγνοια. Γίνεται ύβρις αλλά και άγος. Η σημερινή Σπάρτη έχει υποχρέωση απέναντι στην αρχαία πόλη και στο πνεύμα της, αλλά και απέναντι στον ίδιο τον εαυτό της. Και αυτό το χρέος πολύ έχει κρατήσει ανεξόφλητο.

Η κεντρική πολιτική, ακαδημαϊκή και αρχαιολογική ηγεσία της Χώρας κατά τρόπο προκλητικά ανεξήγητο και ίσως και ταπεινά υστερόβουλο έχει αγνοήσει κάθε τι που έχει σχέση με τη διαχρονική πορεία της Σπάρτης και σε καμιά σοβαρή ανασκαπτική εργασία δεν έχουν προβεί και ούτε κάτι τέτοιο φαίνεται πιθανό τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα.

Δυστυχώς, εδώ και δεκαετίες προηγούνται άλλες αρχαιολογικές έρευνες στη Χώρα, άξιες ασφαλώς, πλην όμως, κατά βάσιμη προσέγγιση, υποδεέστερες από πλευράς ιστορικού αξιακού μεγέθους εκείνου της Σπάρτης.

Ακόμη και τα σημαντικά ευρήματα στην περιοχή Αγίου Βασιλείου στο Ξηροκάμπι με το ανακτορικό κέντρο και την γραμμική γραφή Β, που ίσως δείχνουν την άγνωστη μέχρι τώρα θέση της Μυκηναϊκής Σπάρτης, δεν έχουν τύχει καμιάς άξιας λόγου προσοχής. Για να μην πούμε και για νεότερα μνημεία, όπως λ.χ. το παλαιό δικαστικό μέγαρο, το πρώτο δημόσιο οικοδόμημα στην ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους, που εξακολουθεί να βρίσκεται σε απαράδεκτη κατάσταση. Ορατή αναφορά αισθητικής και ιστορικής ντροπής και της πόλης και της Πολιτείας.

Έτσι εχόντων των πραγμάτων, ως μόνη διέξοδος της συνολικής αδιαφορίας απέναντι στη Σπάρτη δεν φαίνεται να υπάρχει άλλη από εκείνη των τοπικών συμμετοχικών πρωτοβουλιών.

Ο Δήμος Σπάρτης. Οι τοπικές ενώσεις των ευαισθητοποιημένων πολιτών. Οι νεοσυσταθείσες αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες ΣΠΑΡΤΙΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ και ΦΙΛΟΙ ΤΩΝ ΨΗΦΙΔΩΤΩΝ ΣΠΑΡΤΗΣ θα πρέπει από κοινού να αναδείξουν και να προωθήσουν με κάθε πρόσφορο μέσο το έργο των ανασκαφών της αρχαίας πόλης της Σπάρτης, που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το μεγαλύτερο που έγινε ποτέ στην ιστορία της νεότερης Σπάρτης. Ακόμη και με διεθνοποίηση των πρωτοβουλιών. Με προσφυγές στην UNESKO, στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα και στις διεθνείς ενώσεις.

Υ.Γ.1.Είναι γνωστό πως αν η Πολιτεία το επιτρέψει, οι ξένες αρχαιολογικές σχολές προσφέρονται ασμένως, να προβούν σε εργασίες ανασκαφής της αρχαίας πόλης, όπως άλλωστε τούτο έχει συμβεί και για άλλους αρχαιολογικούς χώρους ανά την Ελλάδα. Ποιοι και γιατί εμποδίζουν ένα τέτοιο εγχείρημα;
Υ.Γ. 2. Ο Δήμος Σπάρτης έχει προβεί σε αδελφοποιήσεις τής πόλης με άλλες ξένες. Δεν θα ήταν επιβεβλημένο, να γίνουν και αδελφοποιήσεις με πόλεις του εξωτερικού που φέρουν το όνομα Σπάρτη;

* Τα άρθρα αναγνωστών δεν απηχούν απαραίτητα τη γνώμη του notospress.gr