Κλιματική αλλαγή: Πώς άλλαξαν τα ελληνικά βουνά τα τελευταία 40 χρόνια

ΕΛΛΑΔΑ. Σημαντική μείωση καταγράφεται στη χιονοκάλυψη στα ελληνικά βουνά τις τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εξέλιξη αυτή επηρεάζει τη γεωργία και τα φυσικά οικοσυστήματα, ιδιαίτερα κατά τους ξηρούς θερινούς μήνες.

Μείωση της χιονοκάλυψης στην Ελλάδα κατά 58%

Η χιονοκάλυψη στα βουνά της Ελλάδας – μια σημαντική πηγή νερού για τις κοινότητες, τη γεωργία και τα φυσικά οικοσυστήματα – έχει μειωθεί πάνω από το μισό τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Χρησιμοποιώντας το εργαλείο SnowMapper, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χιονοκάλυψη έχει μειωθεί κατά 58% τα τελευταία 40 χρόνια, ενώ ο ρυθμός μείωσης έχει επιταχυνθεί από τις αρχές του 21ου αιώνα.

Παράλληλα, η περίοδος χιονόπτωσης ξεκινά πλέον αργότερα και ολοκληρώνεται νωρίτερα σε σχέση με το παρελθόν.

Πώς έγινε η έρευνα

Μια διεθνής ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Cambridge, χρησιμοποίησε συνδυασμό δορυφορικών εικόνων, κλιματικών δεδομένων, χαρτών εδάφους και τεχνητής νοημοσύνης για να αναλύσει την εξέλιξη της χιονοκάλυψης.

Οι επιστήμονες αξιοποίησαν δεδομένα από αποστολές της NASA και της ESA.

Επειδή τα σύννεφα και οι σκιές δυσκολεύουν την παρατήρηση, η ομάδα χρησιμοποίησε μηχανική μάθηση για να καλύψει τα κενά δεδομένων. Επιπλέον, αξιοποίησε ευρωπαϊκά κλιματικά και γεωμορφολογικά δεδομένα για να προσομοιώσει τη χιονοκάλυψη σε ημέρες με περιορισμένη ορατότητα, με βάση τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις και το υψόμετρο.

Το μοντέλο εκπαιδεύτηκε με χιλιάδες επίγειες μετρήσεις από ορεινές περιοχές της Ευρώπης, όπως οι Άλπεις και τα Πυρηναία.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ημερήσιων χαρτών χιονοκάλυψης με ανάλυση 100 μέτρων για 10 από τους υψηλότερους ορεινούς σχηματισμούς της Ελλάδας, για την περίοδο 1984–2025.

Τι δείχνουν τα ευρήματα

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Ελλάδα χάνει τη χειμερινή χιονοκάλυψη ταχύτερα από πολλές άλλες οροσειρές, ενώ το μέγεθος της μείωσης και η άνοδος της θερμοκρασίας ξεφεύγουν από τα όρια της φυσικής κλιματικής μεταβλητότητας.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η βασική αιτία είναι η αύξηση της θερμοκρασίας και όχι η μεταβολή των κατακρημνίσεων. Καθώς ο αέρας γίνεται θερμότερος, περισσότερες κατακρημνίσεις πέφτουν ως βροχή αντί για χιόνι, ακόμη και σε μεγάλα υψόμετρα.

Γιατί είναι σημαντικό το χιόνι

Το χιόνι λειτουργεί ως φυσική «δεξαμενή» νερού, καθώς λιώνει σταδιακά και τροφοδοτεί ποτάμια, λίμνες και υπόγεια ύδατα.

Όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Αλεξόπουλος, το χιόνι «μοιάζει με έναν φυσικό αποταμιευτήρα», καθώς αποθηκεύει νερό και το αποδίδει σταδιακά, σε αντίθεση με τη βροχή που απορρέει άμεσα.

Η μείωση του χιονιού μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη γεωργία, την παραγωγή ενέργειας και την ύδρευση, ιδιαίτερα κατά τους θερμούς και ξηρούς μήνες.

Επιπτώσεις και επόμενα βήματα

Η απώλεια του χιονιού αποτελεί σημαντικό δείκτη της πίεσης που ασκεί η κλιματική αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου οι υδρολογικές λεκάνες είναι μικρές και οι χειμερινές θερμοκρασίες βρίσκονται κοντά στο μηδέν.

Οι ερευνητές σχεδιάζουν να επεκτείνουν την ανάλυση, εξετάζοντας πώς οι αλλαγές στη χιονοκάλυψη επηρεάζουν τον όγκο των υδάτινων πόρων και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη διαθεσιμότητα νερού έως το τέλος του αιώνα.

Ποιοι συμμετείχαν στη μελέτη

Η μελέτη συνυπογράφεται από τον Κωνσταντίνο Αλεξόπουλο και τον καθηγητή Ίαν Γουίλις του Scott Polar Research Centre του Πανεπιστημίου του Cambridge.

Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν επίσης επιστήμονες από το British Antarctic Survey, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το Ελληνικό Ορειβατικό Παρατηρητήριο.

Χρηματοδότηση της έρευνας

Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από το Ίδρυμα Μποδοσάκη, το George & George Foundation, το Cambridge Trust και τη Royal Geographical Society.