Συντάξεις: Γιατί οι σημερινοί 40άρηδες και 50άρηδες μπορεί να δουλέψουν περισσότερα χρόνια
Η Ελλάδα αναμένεται να χάσει περίπου 2,2 εκατομμύρια κατοίκους παραγωγικής ηλικίας έως το 2080. Αυξάνεται η συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιών στην εργασία, ενώ παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για τα όρια συνταξιοδότησης.
ΕΛΛΑΔΑ. Περισσότερα χρόνια στην εργασία ενδέχεται να χρειαστεί να παραμείνουν οι σημερινοί 40άρηδες και 50άρηδες, καθώς η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση των ανθρώπων σε παραγωγική ηλικία αλλάζουν σταδιακά την εικόνα της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα.
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι τις επόμενες δεκαετίες θα αυξηθεί σημαντικά η συμμετοχή των εργαζομένων άνω των 55 ετών, ακόμη και εκείνων που θα έχουν ξεπεράσει τα 65.
Σύμφωνα με στοιχεία της έκθεσης 2027 Ageing Report, ο πληθυσμός της Ελλάδας ηλικίας 20 έως 64 ετών αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 2,2 εκατομμύρια άτομα έως το 2080.
Πρόκειται για μια δημογραφική μεταβολή που θα επηρεάσει την οικονομία, τις επιχειρήσεις και το ασφαλιστικό σύστημα.
Περισσότεροι εργαζόμενοι μετά τα 65
Η μεγαλύτερη αλλαγή αναμένεται στις ηλικίες 65 έως 69 ετών.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, το ποσοστό των ανθρώπων αυτής της ηλικίας που συμμετέχουν στην αγορά εργασίας θα αυξηθεί από 17,9% το 2025 σε 24,2% το 2030.
Το 2040 εκτιμάται ότι θα φτάσει το 34,9%, το 2050 το 37,9%, ενώ έως το 2080 προβλέπεται να αγγίξει το 53,8%.
Με άλλα λόγια, εφόσον επαληθευτούν οι εκτιμήσεις, περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους ηλικίας 65 έως 69 ετών θα συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό το 2080.
Αύξηση προβλέπεται και για τις ηλικίες 55 έως 64 ετών. Η συνολική συμμετοχή τους εκτιμάται ότι θα ανέβει από 63,8% το 2025 σε 77% το 2080.
Στους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας το ποσοστό προβλέπεται να αυξηθεί από 75,1% σε 85%.
Αξιοσημείωτη είναι και η μεταβολή στις γυναίκες 55 έως 64 ετών. Η συμμετοχή τους αναμένεται να αυξηθεί από 53,3% το 2025 σε 63% το 2030, να φτάσει το 66,2% το 2040 και να διαμορφωθεί στο 67,9% το 2080.
Λιγότεροι άνθρωποι σε παραγωγική ηλικία
Οι αλλαγές αυτές συνδέονται άμεσα με τη συρρίκνωση του πληθυσμού.
Η Ελλάδα υπολογίζεται ότι θα έχει περίπου 6 εκατομμύρια κατοίκους ηλικίας 20 έως 64 ετών το 2025, αριθμός που προβλέπεται να μειωθεί σε περίπου 3,8 εκατομμύρια το 2080.
Ειδικότερα, το εργατικό δυναμικό ηλικίας 20 έως 64 ετών προβλέπεται να περιοριστεί από περίπου 4,65 εκατομμύρια το 2025 σε 3,07 εκατομμύρια το 2080.
Παράλληλα, αλλάζει και η ηλικιακή σύνθεση της χώρας. Οι άνθρωποι ηλικίας 20 έως 64 ετών αντιστοιχούν σήμερα στο 58% του συνολικού πληθυσμού. Το ποσοστό αναμένεται να υποχωρήσει στο 57,7% το 2030, στο 54,1% το 2040 και κοντά στο 50% από το 2050 έως το 2080.
Αντίθετα, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω προβλέπεται να αποτελούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού: από 23,9% το 2025, το ποσοστό τους εκτιμάται ότι θα φτάσει το 25,9% το 2030, το 31,1% το 2040 και το 34,9% το 2050.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αυξήσει τις πιέσεις στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς θα μειώνεται ο αριθμός των ανθρώπων σε παραγωγική ηλικία σε σχέση με τον ηλικιωμένο πληθυσμό.
Τι δείχνουν οι προβλέψεις για το προσδόκιμο ζωής
Ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τον μελλοντικό εργασιακό βίο είναι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Με βάση τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έως το 2055 το προσδόκιμο ζωής των ανδρών στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 3,7 χρόνια, φτάνοντας τα 83,2 έτη, από 79,5 έτη το 2025.
Για τις γυναίκες προβλέπεται αύξηση κατά περίπου τρία χρόνια, από 84,5 σε 87,5 έτη.
Η νέα έκθεση προβλέπει επίσης ότι η μέση ηλικία αποχώρησης από την αγορά εργασίας στην Ελλάδα θα αυξηθεί από περίπου 64,9 έτη το 2025 σε 68,6 έτη το 2080.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη συνταξιοδότηση
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής συνδέεται και με τον μηχανισμό επανεξέτασης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται επανεξέταση ανά τριετία, με βάση τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής και με σημείο αναφοράς την ηλικία των 65 ετών.
Ωστόσο, οι μακροχρόνιες προβλέψεις της Κομισιόν δεν αποτελούν από μόνες τους απόφαση αύξησης των ορίων ηλικίας. Οποιαδήποτε αλλαγή θα πρέπει να προκύψει από τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες.
Για τους σημερινούς 40άρηδες και 50άρηδες, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο εργασιακός βίος ενδέχεται να διαρκεί περισσότερο απ' ό,τι στις προηγούμενες γενιές. Το πότε και με ποιους όρους θα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν θα εξαρτηθεί, όμως, από το ασφαλιστικό πλαίσιο που θα ισχύει όταν πλησιάσουν στη συνταξιοδότηση.