Η Χερσόνησος Βρασίδας / Cape Brasides στη νότια πλευρά του κόλπου Ελευθερών

Γράφει ο Γεράσιμος Ζουμπλιός*

Εδώ και χρόνια προσπαθώ να βρω από πού προήλθε η ονομασία «Χερσόνησος Βρασίδα» στη νότια πλευρά του Κόλπου Ελευθερών (Νέα Πέραμος Νομού Καβάλας).

Ο παλαιότερος χάρτης** που έχω εντοπίσει μέχρι στιγμής στο διαδίκτυο, όπου η περιοχή αναφέρεται ως Cape Brasides, χρονολογείται στο 1869 και αποτελεί, μέχρι τώρα, την αρχαιότερη καταγεγραμμένη ονομασία που έχω βρει.

Μία από τις παλαιότερες και πιο αξιόπιστες καταγραφές στον παγκόσμιο ιστό (σε ψηφιακές βιβλιοθήκες όπως η Gallica ή το British Museum), εντοπίζεται σε χάρτες της περιοχής του Στρυμονικού κόλπου μετά το 1880. Εκεί φαίνεται ότι αρχαιολόγοι και χαρτογράφοι άρχισαν να ταυτίζουν το τοπωνύμιο με την ιστορική προσωπικότητα του Βρασίδα, προκειμένου να διευκολύνουν την αρχαιολογική έρευνα.

Η χαρτογράφηση της Ναυαρχίας (19ος αιώνας)

Η Βρετανική Ναυαρχία ξεκίνησε τη συστηματική χαρτογράφηση του Αιγαίου και των ακτών της Μακεδονίας κυρίως μετά το 1830 ~ 1840, με αποστολές από υδρογράφους όπως ο Thomas Graves και ο Thomas Spratt.

Σε αυτούς τους χάρτες (π.χ. στον Admiralty Chart 1086: «Gulf of Kavala»), η χερσόνησος αρχίζει να καταγράφεται με ονομασίες όπως Cape Vrasida ή Vrasidas Promontory. Η επιλογή του ονόματος από τους Βρετανούς δεν φαίνεται να είναι τυχαία. Πολλοί Άγγλοι αξιωματικοί της εποχής ήταν μορφωμένοι κλασικιστές και γνώριζαν τον Θουκυδίδη. Όταν εντόπισαν τα ερείπια της αρχαίας Οισύμης, ονόμασαν το ακρωτήρι προς τιμήν του Σπαρτιάτη στρατηγού που έδρασε στην περιοχή, ώστε να συνδέσουν το γεωγραφικό σημείο με τις ιστορικές πηγές.

(*) Κάτοικος της Νέας Περάμου, πρώην Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Νέας Περάμου και ερευνητής. Υπήρξε μαζί με τον Σπαρτιάτη Νίκο Μπακή οι βασικοί εμπνευστές της Αδελφοποίησης των Ιστορικών Δήμων Σπάρτης, Παγγαίου και Αμφίπολης, με επίκεντρο τον Σπαρτιάτη Στρατηγό Βρασίδα, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Μακεδονία τον Μάρτιο του 2019.

(**) Αυτός ο λεπτομερής σύνθετος χάρτης, με τίτλο “General - Karte der Europaeischen Turkei und des Konigreiches Griechenland”, δημιουργήθηκε από τον Josef Ritter von Scheda το 1869. Εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Artaria και έχει πλάτος 151 εκ. και ύψος 193 εκ. Ο χάρτης αποτελεί μέρος μιας συλλογής που περιλαμβάνει τα φύλλα 1-13, τα οποία καλύπτουν τις περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη και το Βασίλειο της Ελλάδας, σε κλίμακα 1:864.000. Αναγνωρίζεται από τον Κατάλογο με αριθμό 11517.029 και αποτελεί μέρος μιας σειράς χαρτών περιπτώσεων με αριθμό Δημοσιευμένου Καταλόγου 11517.000.