Γράφει ο Γιώργος Διακουμάκος

Η Ελληνική Ιστορία, αναμφισβήτητα, είναι η πιο πολυμελετημένη και πολυδιαβασμένη από όλες τις ιστορίες των λαών της Γης. Εκατομμύρια μελετητές, διανοούμενοι αλλά και απλοί άνθρωποι, έχουν αφιερώσει πολλές ώρες από τη ζωή τους στην ανάγνωση των πράξεων των αρχαίων μας προγόνων. Περιττό είναι δε, να αναφέρουμε την επιρροή της Ελληνικής Ιστορίας στη φιλοσοφική θεώρηση των υπολοίπων λαών, και ιδιαίτερα των ευρωπαϊκών. Όπως αναφέρει και ο Σοπενχάουερ: «Το γενικότερο δίδαγμα της ιστορίας είναι: τα ίδια, με διαφορετικό τρόπο. Όποιος έχει διαβάσει Ηρόδοτο έχει διαβάσει σχεδόν όλη την ιστορία». Και έτσι ακριβώς είναι. Η κυκλική πορεία του χρόνου όπως τον αντιλαμβάνονταν οι αρχαίοι Έλληνες (η ιστορία επαναλαμβάνεται) δείχνει το προβληματικό της ανθρώπινης φύσης η οποία πέφτει συνεχώς στα ίδια λάθη επειδή δεν διδάσκεται από τα σφάλματα των προγόνων της.

Τα τελευταία χρόνια συντελείται μια διαρκής υποβάθμιση της χώρας μας τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό. Η διεθνής προπαγάνδα, με την αφορμή της κρίσης χρέους, χτύπησε και συνεχίζει να χτυπάει την Ελλάδα σε έναν ευαίσθητο τομέα:την Ιστορία της. Αποκορύφωμα ήταν,φυσικά, η Αφροδίτη της Μήλου η οποία μετά από χιλιάδες χρόνια απέκτησε ένα χέρι στο κατακρεουργημένο σώμα της, προκειμένου να κάνει μια άσεμνη χειρονομία εναντίον του ίδιου της του λαού.

Φυσικά, οι προπαγανδιστές ήξεραν πολύ καλά πως να χτυπήσουν.Πολλοί Έλληνες, έχουν μια ιδιότυπη σχέση με την ιστορία τους. Μία σχέση αγάπης-μίσους. Είναι περήφανοι γι’αυτήν αλλά ταυτόχρονα θα «καταπιούν αμάσητη» μια ιστορική ανακρίβεια που μπορεί να πει ένας «σημαντικός καθηγητής», ακριβώς με την ίδια ευκολία που θα τραβήξουν πιστόλι για να σκοτώσουν τον αδερφό τους (κάτι που έχουν κάνει πολλές φορές στο παρελθόν). Έτσι, αβίαστα χωρίς καμία προσωπική μελέτη παρασέρνονται σε μία δίνη αμάθειας και λήθης. Ήδη από το σχολείο συντελείται αυτό το έγκλημα όπου έχουν αφαιρεθεί σημαντικά κομμάτια της ιστοριογραφίας και τεράστια κατορθώματα παραμένουν θαμμένα στα «ντουλάπια του χρόνου».

Ωστόσο, το χειρότερο δεν είναι αυτό. Το χειρότερο είναι η ακούσια ή η ηθελυμένη διασπορά μύθων που δεν έχουν καμία ιστορική αναφορά αλλά εισπράττονται σαν αλήθειες από τον κοινό νου. Η αρχή έγινε από την Επανάσταση του 1821 όπου αρκετοί αμφισβήτησαν την ύπαρξη του κρυφού σχολειού, την ημερομηνία (25η Μαρτίου) σαν αρχή της Επανάστασης, το πρόσωπο του μητροπολίτη Πατρών Γερμανού και άλλα πολλά σημαντικά,ασήμαντα και αστεία θέματα (όπως τις σεξουαλικές προτιμήσεις του Θ.Κολοκοτρώνη).
Οι τάσεις αμφισβήτησης,τώρα πια, έχουν απλωθεί σε όλο το φάσμα της ιστορίας μας με ολέθριες συνέπεις,ειδικά στις νεώτερες γενιές που μαθαίνουν ψήγματα ιστορίας.
Θα μπορούσαμε να πούμε ακόμα περισσότερες ανακρίβειες αλλά το παρόν άρθρο επικεντρώνεται στην πόλη μας και την ιστορία της αλλά και στους μύθους που έχουν δημιουργηθεί γύρω από αυτήν και εξακολουθούν να αναπαράγωνται. Εδω θα πρέπει να τονιστεί, ότι υπάρχουν δύο κατηγορίες μύθων: 1)Οι μετριοπαθείς μύθοι οι οποίοι δεν επηρεάζουν ιδιαίτερα την Ιστορία και το κοινό αίσθημα του Έλληνα, και 2) Οι μύθοι-λάσπη ή μύθοι-ρήξεως που δεν έχουν καμία ιστορική πηγή ή όταν έχουν είναι τουλάχιστον αναξιόπιστη και σαθρή.

1ος Μύθος: Λυκούργος
Αν και στο μυαλό πολλών ο Λυκούργος είναι ένας άνθρωπος που δημιούργησε τους περίφημους νόμους η αλήθεια είναι ότι δεν υπήρξε ποτέ. Ήδη από την αρχαιότητα, η ύπαρξή του αμφισβητούταν. Ο Πλούταρχος ο οποίος έγραψε τη βιογραφία του Λυκούργου αναφέρει: «Περί του νομοθέτη Λυκούργου, δεν μπορεί να λεχθεί τίποτα που να μην αμφισβητηθεί. Για τη γέννησή του, το θάνατό του αλλά κυρίως για την νομοθεσία του έχουν γραφτεί πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους, ώστε να μην υπάρχει συμφωνία».
Αυτή ακριβώς η μυθολογική καταγωγή του Λυκούργου σαν «αγαπητός του Δία»(Ηρόδοτος 1,65) που ενίσχυσε τον Σπαρτιατικό νόμο. Έναν νόμο που διαμορφώθηκε από πολλούς ανθρώπους σε βάθος πολλών χρόνων και αποτύπωνε την σιδερένια πειθαρχία και το φρόνημα. Δηλαδή, ο Λυκούργος ήταν η Σπάρτη. Ήταν η πολυετής εμπειρία Δωριέων που αποτελούσαν την μειοψηφία σε μία κατακτηθείσα από αυτούς Λακωνική πεδιάδα με πολλούς εχθρούς εντός και εκτός των τειχών.

2ος Μύθος:Kαιάδας
Ο μύθος αυτός ξεκινά από την αναφορά του Πλουτάρχου ότι οι Σπαρτιάτες πετούσαν σε ένα βάραθρο τα αδύναμα και δύσμορφα βρέφη και έγινε περισσότερο γνωστός όταν αποδέχεται αυτή την άποψη ο μεγάλος ιστορικός Κ. Παπαρρηγόπουλος. Η τοποθεσία του Καιάδα είναι ιστορικά συγκεχυμένη αν και έχει επικρατήσει το βάραθρο της Τρύπης στο οποίο πραγματοποιήθηκαν έρευνες το 1985 και βρέθηκαν μόνο οστά ενηλίκων. Μάλλον εκεί ρίχνονταν εγκληματίες και αιχμάλωτοι πολέμου και όχι νεογέννητα.

3ος Μύθος: Συγγένεια Σπαρτιατών-Εβραίων
Δημιουργήθηκε από τον ελληνίζοντα Εβραίο ιστορικό Φλάβιο Ιώσηπο ο οποίος, κατά τη διάρκεια της ρωμαικής κατοχής της Παλαιστίνης, συνέγραψε το έργο του «Ιουδαϊκή Αρχαιολογία» και αναφέρει ότι Λακεδαιμόνιοι και Ιουδαίοι είναι «εκ σπέρματος Αβραάμ». Στη σύγχρονη ιστοριογραφία ο Ιώσηπος θεωρείται αναξιόπιστη πηγή ενώ τίποτα δεν αποδεικνύει σχέση μεταξύ των δύο. Πιθανολογείται,επίσης, ότι απαρχή αυτής της θεώρησης είναι η σύνδεση των δύο νόμων (Λυκούργου και Μωσαϊκού) ως θεϊκή αποκάλυψη. Η Σπάρτη ήταν η μοναδική πόλη στην αρχαία Ελλάδα που διατεινόταν ότι είχε λάβει τους νόμους της από θεούς.

4ος Μύθος:Οι φιλοπόλεμοι Σπαρτιάτες
Κοινή διατύπωση,ίσως, στο μυαλό ολόκληρου του κόσμου. Ο μύθος αυτός συνδυάζεται με δύο άλλες παρανοήσεις: Ότι οι Σπαρτιάτες δεν είχαν πολιτισμό και το πολίτευμά τους ήταν τυραννία. Ξεκινώντας από τον μύθο περί μιλιταρισμού, είναι αλήθεια ότι η αγωγή των παιδιών στη Σπάρτη ήταν σκληρή και κατά κύριο λόγο είχε στρατιωτική εκπαίδευση. Ωστόσο, ζητούμενο ήταν η διατήρηση της πολιτείας και όχι η η εξάπλωσή της. Φυσικά, υπήρχαν εξαιρέσεις όπως οι Μεσσηνιακοί πόλεμοι ή η εκστρατεία και κατάκτηση της Αρκαδίας αλλά το βασικό πλαίσιο της Σπαρτιατικής πολιτείας ήταν η εσωστρέφεια και η συντήρηση. Συχνά, κιόλας, στης αρχαιότητα οι Σπαρτιάτες είχαν κατηγορηθεί για αναβλητικότητα και δισταγμό στο αν θα συμμετάσχουν στον πόλεμο. Παρόλα αυτά, ήταν η μεγαλύτερη πολεμική μηχανή της αρχαίας Ελλάδας και όχι μόνο. Βασιζόμενοι λοιπόν, στον υποτιθέμενο «εθισμό» στον πόλεμο, ο κοινός νους το συνδυάζει με την απουσία πολιτισμού. Φυσικά, το ένα δεν προϋποθέτει το άλλο. Η εγκύκλια παιδεία στη Σπάρτη δεν έλειπε. Μάλιστα η εκπαίδευση ήταν καθήκον της πολιτείας ενώ στην Αθήνα ήταν της οικογένειας.Οι νέοι διδάσκονταν τα του παρελθόντος με απαγγελία ηρωϊκών ποιημάτων και με τη συνοδεία μουσικής, που ήταν προσφιλέστατη τέχνη στην πόλη. Η μουσική συνόδευε τον Σπαρτιάτη στον πόλεμο, τη νίκη αλλά και στην καθημερινή του ζωή. Σπουδαίοι μουσικοί της Ελλάδας είχαν επισκεφτεί την πόλη και μείνει όπως ο Τέρπανδρος, ο Αρίων, ο Άλκμαν. Υπήρχαν ανεπτυγμένες και άλλες εκφάνσεις της Τέχνης όπως η Γλυπτική, η Αρχιτεκτονική η αγγειογραφία και η κεραμική. Βέβαια, η πλειοψηφία αυτών των καλλιτεχνικών θησαυρών δεν υπάρχουν πια τόσο από τους μανιακούς καταστροφείς που πέρασαν κατά η διάρκεια των αιώνων, όσο και από την προπαγάνδα που είχαν διαμορφώσει και διασπείρει οι αρχαίοι Αθηναίοι στην υπόλοιπη Ελλάδα. Έτσι, ακόμα και εάν υπήρχε καλλιτεχνική πρωτοπορία, έμεινε για πάντα μέσα στα τείχη της Σπάρτης και της λήθης.

Όταν ένα ένθος βρίσκεται σε πτώση, όταν μία κοινωνία καταρρέει, μια παράμετρος μπορεί να βρεθεί πάντα: έχουν ξεχάσει από πού έρχονται. Έχουν χάσει επαφή με αυτό που τους ένωσε στην αρχή.