Η είδηση αναστατώνει. Αναμένεται σεισμός στη Σπάρτη μεγέθους 7 ρίχτερ. Ο επιστημονικός αυτός ισχυρισμός ανήκει στον καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριο Παπανικολάου και τεκμηριώνεται με έρευνες και μετρήσεις.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή ( ή από τότε που καταγράφηκε ) της σεισμικής ιστορίας της Σπάρτης.
Το έτος 464 π.Χ. έγινε σεισμός στην Σπάρτη που σύμφωνα με ιστορικές πηγές προκάλεσε 20.000 θύματα, κατέστρεψε την πόλη-κράτος και έγινε αφορμή για εξέγερση των ειλώτων.

Ελάχιστες αναφορές έχουμε για τα στοιχεία του σεισμού. Ιδίως ο Στράβων, ο Παυσανίας, ο Πλούταρχος και ο Θουκυδίδης μας αναφέρουν το συμβάν αυτό. Το επίκεντρο του σεισμού δεν είναι ακριβώς γνωστό. Αν και η ένταση του σεισμού δεν είναι γνωστή, αφού η αντίστοιχη μονάδα μέτρησης είναι μεταγενέστερη ανακάλυψη, οι ιστορικοί τον περιγράφουν ως «μέτριο ως ισχυρό». Αιτία της σεισμικής δόνησης ήταν πιθανή κάθετη μετακίνηση μιας τεκτονικής πτυχής στον Ταΰγετο.

Με γυμνό μάτι μπορεί κανείς να διαπιστώσει ένα τεράστιο ρήγμα που ξεκινά από τον Ταϋγετο, τον οποίο σχίζει, περνά από τον Μυστρά, τη Σπάρτη και καταλήγει στον Πάρνωνα.

Το 1991 έγινε γεωλογική μελέτη με σκοπό την εξακρίβωση της τοποθεσίας του επίκεντρου και της έντασης του σεισμού. Το πόρισμα λέει, ότι αν ο σεισμός του 464 π.Χ. έγινε στο σημείο που εντόπισε η μελέτη αυτή, τότε η έντασή του θα πρέπει να ήταν περίπου 7,2 βαθμοί της κλίμακας Surface wave magnitude.

Πολλές φορές έχει γίνει συζήτηση για την σεισμικότητα στη Λακωνία και ειδικά στη Σπάρτη, ειδικά όταν γεωτρύπανα του ΙΓΜΕ, προ ετών, τρυπούσαν κατά μήκος του ρήγματος, χωρίς ποτέ να παραδέχονται ότι κάνουν μετρήσεις κι έρευνα για τη σεισμικότητα. Κι ενώ μέχρι σήμερα οι Σπαρτιάτες θεωρούσαν ότι ο Ταϋγετος τους «σώζει» από τους σεισμούς της Μεσσηνιακής γής, έρχεται ο καθηγητής Παπανικολάου και ανατρέπει την κατάσταση αντιστρέφοντας τα δεδομένα.

Σε επιστημονική εκδήλωση που έγινε στην Αθήνα σχετικά με τους σεισμούς του 1986, αναφέρει η εφημερίδα Ελευθερία της Καλαμάτας, ο Καθηγητής είπε ότι: « αν κάποια στιγμή ταρακουνηθεί η Καλαμάτα να είστε σίγουροι ότι προέρχεται από την γειτονική σας Σπάρτη…»
Η επιστημονική αυτή αναφορά – αποκάλυψη έχει ήδη σοκάρει όσους τη γνωρίζουν.

Όταν μάλιστα σταθούμε στις διατυπώσεις του κ Παπανικολάου τότε θα πρέπει να ανησυχήσουμε βαθύτατα διότι ισχυρίζεται:
«Ο καταστροφικός σεισμός του 464 π.χ. στη Σπάρτη έχει καθυστερήσει στο ραντεβού του… και συνεπώς μπορεί να έχουμε νέο σεισμό της τάξεως των 7 ρίχτερ από σήμερα μέχρι τα επόμενα 100 χρόνια… Γνωρίζουμε με ακρίβεια το επίκεντρο και το μέγεθος του σεισμού, αλλά όχι και το χρόνο».

Διευκρίνισε μάλιστα ότι η συγκεκριμένη διαπίστωση προκύπτει από πολύχρονη μελέτη της σεισμικής δραστηριότητας και των ρηγμάτων στην ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός, σύμφωνα πάντα με τον καθηγητή Παπανικολάου, ότι έχουν ενημερωθεί σχετικά οι Τοπικοί Φορείς ώστε να προχωρήσουν στα απαραίτητα μέτρα. Είναι δε αξιοσημείωτο διότι από τους τοπικούς φορείς όχι μόνον δεν έχει υπάρξει ενημέρωση αλλά ούτε και η παραμικρή κινητικότητα.
Ούτε προληπτική ενημέρωση, ούτε έμφαση στην εκπαίδευση για το θέμα, ούτε επιστημονική προσέγγιση και ανάλυση σε σχετική ημερίδα…

Το ερώτημα λοιπόν που πρέπει να απαντηθεί αφορά: Την Δημοτική Αρχή Σπάρτης, την Νομαρχιακή (σήμερα Περιφερειακή) αρχή Λακωνίας και κάθε αρχή που είχε λάβει αντίστοιχη ενημέρωση από τον καθηγητή και την ομάδα του.

Ιστορική αναδρομή

Η γενική εικόνα που προκύπτει από τις πηγές είναι ότι στα ιστορικά χρόνια από σεισμούς έπασχε κυρίως η Πελοπόννησος, και ιδιαίτερα η Λακωνική, η Λοκρίδα και το ΝΑ Αιγαίο. Η Λακωνία ονομαζόταν εύσειστος και καιετάεσσα από τους καιετούς (χάσματα) που υπήρχαν εκεί. Ο μεγάλος σεισμός της Σπάρτης το θέρος του 464 π.Χ. είανι γνωστός για την σφοδρότητά του η οποία χαρακτηρίστηκε ασύλληπτη. Οι κορυφές του Ταϋγέτου απερράγησαν και άνοιξαν χάσματα σε διάφορα σημεία. Στο γυμνάσιο λίγο πριν από τον σεισμό ασκούνταν έφηβοι και νεανίσκοι, όταν παρουσιάστηκε ένας λαγός.

Οι νεανίσκοι βγήκαν να τον κυνηγήσουν και σώθηκαν ενώ οι έφηβοι που παρέμειναν μέσα σκοτώθηκαν με την κατάρρευση του κτιρίου. Ο κοινός τάφος τους ονομάστηκε Σεισματίας. Καθώς οι δονήσεις διήρκεσαν μέρες και ήταν συνεχείς και ισχυρές, όλα τα σπίτια γκρεμίστηκαν εκ θεμελίων και αναφέρονται πάνω από 20.000 θύματα. Η ολοκληρωτική καταστροφή θεωρήθηκε ότι οφειλόταν στην οργή του Ποσειδώνος, που προκάλεσαν οι Σπαρτιάτες γιατί είχαν αποσπάσει από τον βωμό του στο Ταίναρο και θανατώσει είλωτες καταδικασμένους σε θάνατο, που είχαν καταφύγει σ’ αυτό το φημισμένο άσυλο. Η τιμωρία ήρθε σύντομα: ου μετά πολύ εσείσθη σφίσιν η πόλις συνεχεί τε ομού και ισχυρώ τω σεισμώ ώστε οικίαν μηδαμίαν των εν Λακεδαίμονι αντισχείν.

Οι καταστροφές του σεισμού το 464 δημιούργησαν ένα κλίμα ανασφάλειας και αυξανόμενης δυσπιστίας των Σπαρτιατών απέναντι στους Αθηναίους, των οποίων η πόλη-κράτος γίνονταν όλο και πιο ισχυρή δύναμη. Η Σπάρτη σώθηκε χάρη στην αντίδραση του βασιλιά Αρχιδάμου, που κατάφερε να συγκεντρώσει και να παρατάξει για μάχη, απέναντι στους εξεγερμένους Είλωτες, τους Σπαρτιάτες που προσπαθούσαν να βγάλουν από τα ερείπια ό,τι πολύτιμο είχαν.

Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι πολλές άλλες Ελληνικές πόλεις έστειλαν στρατιωτικές δυνάμεις στην Σπάρτη για να την ενισχύσουν και να καταστείλουν την επανάσταση των Ειλώτων. Οι Αθηναίοι έστειλαν τον Κίμωνα με περίπου 4000 οπλίτες. Οι Σπαρτιάτες δέχτηκαν μεν την βοήθεια των υπόλοιπων πόλεων, αρνήθηκαν όμως την βοήθεια των Αθηναίων, γιατί φοβήθηκαν ότι μπορεί να πάρουν το μέρος των Ειλώτων. Οι Αθηναίοι προσβλήθηκαν και αρνήθηκαν την περαιτέρω συμμαχία με τους Σπαρτιάτες. Μετά την καταστολή της επανάστασης, μερικοί από τους Είλωτες βρήκαν καταφύγιο στην Αθήνα και εγκαταστάθηκαν στην Ναύπακτο και στον Κορινθιακό κόλπο. Οι πολιτικές σχέσεις μεταξύ Σπάρτης και Αθηνών έμειναν από κει και πέρα ψυχρές και οι δύο πόλεις δεν ξαναέκλεισαν ποτέ συμμαχία, μέχρι την έκρηξη του Πρώτου Πελοποννησιακού Πολέμου το 460 π.Χ.[