Γράφει ο Δημήτρης Πανάγος

ΣΠΑΡΤΗ. Το Ιερό Της Αρτέμιδος Ορθίας, τοποθετημένο στις όχθες του Ευρώτα, ήταν ένα από τα σπουδαιότερα της Αρχαίας Σπάρτης.

Στο ιερό λατρευόταν αρχικά η μυκηναϊκή θεότητα Ορθία, η οποία ήταν θεά της σωτηρίας και της γονιμότητας και προστάτιδα της βλάστησης. Προστάτευε επίσης τα παιδιά και τους εφήβους. Μετέπειτα, όταν κυριάρχησε το δωδεκάθεο του Ολύμπου, η θεότητα Ορθία ταυτίστηκε με την Άρτεμη. Η λατρεία της συνδέθηκε με το κοινωνικό σύστημα της Σπάρτης, το δε ιερό της -το οποίο είχε ρόλο μυητικό- ήταν χώρος σημαντικός για την κρατική αγωγή των παιδιών στις αγέλες. Οι τελετές που γίνονταν εκεί ήταν κυρίως θεατρικά δρώμενα, στα οποία μετείχαν οι πιστοί στο σύνολό τους και όχι μόνο οι ηθοποιοί. Κατά τη διάρκειά τους οι πιστοί φορούσαν πήλινα προσωπεία, πολλά από τα οποία ανακαλύφθηκαν από την αρχαιολογική έρευνα και φυλάσσονται σε μουσεία. Κεντρική θέση στις εορταστικές εκδηλώσεις είχε το τελετουργικό μαστίγωμα εφήβων Σπαρτιατών, οι οποίοι ακουμπούσαν στο βωμό. Αυτό ήταν ένα είδος διαβατήριας τελετής. Η εορτή αυτή λεγόταν "μάστιγες" και αποτελούσε τουριστικό πόλο έλξης, τουλάχιστον από τον 1ο πΧ αιώνα. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή, η τελετή του μαστιγώματος έχασε τον θρησκευτικό της χαρακτήρα και έγινε ένα αιματηρό θέαμα που προσήλκυε πλήθη θεατών. Για το σκοπό αυτό οικοδομήθηκε αμφιθέατρο που περιέβαλλε το βωμό. Στην τελετή συμμετείχαν πλέον και ενήλικοι άνδρες που υπέμεναν το μαστίγωμα (ενίοτε μέχρι θανάτου) υπό την παρότρυνση των συγγενών τους. Αν τα χτυπήματα δεν ήταν αρκετά δυνατά, πίστευαν ότι το ξόανο της θεάς που κρατούσε η ιέρεια γινόταν βαρύτερο, και η ιέρεια ζητούσε από τους μαστιγωτές να χτυπούν δυνατότερα. Όποιος κατόρθωνε να αντέξει περισσότερο το μαστίγωμα και να παραμείνει όρθιος ανακηρυσσόταν νικητής (βωμονίκης).

Ένα τόσο σημαντικό αρχαίο Ιερό, φαίνεται πως σήμερα έχει εγκαταλειφθεί στην τύχη του, συμπαρασυρόμενο επιπλέον και από την γενικότερη αρνητική εικόνα της ευρύτερης περιοχής εντός της οποίας αποκαλύφθηκε ανασκαφικά. Τα σημάδια της υποβάθμισης είναι εντονότατα, η πρόσβαση στο Ιερό είναι προβληματική και κάποιος θα μπορούσε να υποστηρίξει πως ουσιαστικά είναι μη επισκέψιμο.

Κρίμα, σε ένα τέτοιο μνημείο, οι σύγχρονοι καιροί να επιδεικνύουν το σκληρό τους πρόσωπο!!