ΣΠΑΡΤΗ. Την ανησυχία της για την εύρυθμη λειτουργία, την ερευνητική εργασία και την αντάξια αξιοποίηση μνημειακών αρχαιολογικών χώρων στον δήμο Σπάρτης εκφράζει η βουλευτής Λακωνίας Νάγια Γρηγοράκου με δύο Ερωτήσεις που κατέθεσε στη Βουλή με αποδέκτη την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Η πρώτη αφορά στον Αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας και η δεύτερη τον Αρχαιολογικό χώρο Αγίου Βασιλείου Ξηροκαμπίου.

Άγιος Βασίλειος Ξηροκαμπίου

Νέα κοινοβουλευτική Ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη κατέθεσε η Βουλευτής Λακωνίας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Νάγια Γρηγοράκου, ζητώντας σαφείς απαντήσεις για το μέλλον της ανασκαφής στον Άγιο Βασίλειο Ξηροκαμπίου.

Η ανασκαφική έρευνα που διεξήχθη από το 2010 έως το 2020 από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία έφερε στο φως τμήμα μυκηναϊκού ανακτορικού συγκροτήματος και ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων πήλινες πινακίδες σε Γραμμική Β γραφή που επιβεβαιώνουν τον διοικητικό χαρακτήρα της θέσης.

Ωστόσο, από το 2021 έως σήμερα δεν υπάρχει ενεργό ανασκαφικό πρόγραμμα. Σύμφωνα με προηγούμενη απάντηση του Υπουργείου, δεν είχε υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης των ερευνών, παρά τη διεθνή σημασία της θέσης και τη βαρύτητά της για την κατανόηση της μυκηναϊκής Λακωνίας.

Τα ερωτήματα της Νάγιας Γρηγοράκου

  • Έχει υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης της ανασκαφής;
  • Υπάρχει συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας επανεκκίνησης;
  • Το Υπουργείο έχει αναλάβει πρωτοβουλία για τον συντονισμό της συνέχισης της έρευνας;
  • Ποια μέτρα προστασίας έχουν ληφθεί για τα ήδη αποκαλυφθέντα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα;

Η ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

Θέμα: Στάδιο εξέλιξης και προοπτική επανεκκίνησης των ανασκαφικών ερευνών στον Άγιο Βασίλειο Ξηροκαμπίου Λακωνίας

«Ο αρχαιολογικός χώρος του Αγίου Βασιλείου στο Ξηροκάμπι Λακωνίας, κηρυγμένος ήδη από το 1966 και ενταγμένος σε ζώνη προστασίας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μυκηναϊκές θέσεις της χώρας. Η συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο 2010–2020 από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, υπό τη διεύθυνση της Επίτιμης Διευθύντριας Αρχαιοτήτων Αδαμαντίας Βασιλογάμβρου, έφερε στο φως τμήμα μυκηναϊκού ανακτορικού συγκροτήματος, καθώς και πρωιμότερα στρώματα, μεταξύ των οποίων το μεσοελλαδικό Βόρειο Νεκροταφείο και πρωτοελλαδικά κατάλοιπα. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε η ανεύρεση πήλινων ενεπίγραφων πινακίδων σε Γραμμική Β γραφή, στοιχείο που προσδίδει στη θέση χαρακτήρα διοικητικού – ανακτορικού κέντρου και αναβαθμίζει τη σημασία της για την κατανόηση της συγκρότησης του μυκηναϊκού κόσμου στη Λακωνία.

Σε απάντηση της υπ’ αριθμ. 4168/26.3.2025 Ερώτησής μου, το Υπουργείο Πολιτισμού γνωστοποίησε ότι, μετά την ολοκλήρωση δύο διαδοχικών πενταετών εγκεκριμένων προγραμμάτων συστηματικής ανασκαφικής έρευνας (2010–2020), χορηγήθηκε με την υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟ/9225/20.05.2021 απόφαση άδειας συνέχισης των ερευνών έως το έτος 2021. Σύμφωνα με τους όρους της απόφασης αυτής, τα κινητά ευρήματα μεταφέρθηκαν προς φύλαξη στις αποθήκες της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας.

Το Υπουργείο επιπλέον ενημέρωσε ότι, μετά το πέρας της ισχύος της ανωτέρω άδειας, δεν έχει υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης της συστηματικής ανασκαφής από τον ερευνητικό φορέα, δηλαδή την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία. Τόνισε δε ότι παραμένει ευνοϊκά διακείμενο στη συνέχιση της έρευνας, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν. 4858/2021 και τις σχετικές κανονιστικές πράξεις για την αδειοδότηση συστηματικών ανασκαφών).

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι τα σημαντικότερα κινητά ευρήματα της συστηματικής ανασκαφής έχουν ενταχθεί στην εγκεκριμένη Μουσειολογική Μελέτη του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης και προβλέπεται να παρουσιαστούν στη μόνιμη έκθεσή του, στο πλαίσιο ανάδειξης του μυκηναϊκού πολιτισμού στη Λακωνία.

Δεδομένου ότι έχει πλέον παρέλθει σημαντικό χρονικό διάστημα χωρίς ενεργό ανασκαφική δραστηριότητα στη συγκεκριμένη θέση, η οποία έχει ήδη αποδώσει εξαιρετικά κρίσιμα δεδομένα για την πολιτική, διοικητική και οικονομική οργάνωση της μυκηναϊκής Λακωνίας,

Δεδομένου ότι η διακοπή μιας τόσο σημαντικής ανασκαφής δημιουργεί εύλογα ερωτήματα τόσο ως προς τη συνέχιση της επιστημονικής διερεύνησης όσο και ως προς την προστασία και διαχείριση των ήδη αποκαλυφθέντων αρχιτεκτονικών καταλοίπων,

Ερωτάται η κ. Υπουργός:

  • Έχει, από τον Απρίλιο 2025 έως σήμερα, υποβληθεί νέο αίτημα συνέχισης των συστηματικών ανασκαφικών ερευνών στον Άγιο Βασίλειο;
  • Υφίσταται προγραμματισμός ή συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας επανεκκίνησης της ανασκαφής;
  • Έχει αναληφθεί πρωτοβουλία από το Υπουργείο Πολιτισμού για συντονισμό με τον ερευνητικό φορέα, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση της έρευνας;
  • Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για τη συντήρηση, προστασία και φύλαξη των αποκαλυφθέντων δομικών καταλοίπων κατά την περίοδο μη ενεργής ανασκαφικής δραστηριότητας;»

Ο αρχαιολογικός χώρος της Πελλάνας

Ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη, κατέθεσε η Βουλευτής Λακωνίας με το ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής, κα Νάγια Γρηγοράκου, με θέμα το στάδιο υλοποίησης των παρεμβάσεων και των έργων στον Αρχαιολογικό Χώρο της Πελλάνας.

Η κα Γρηγοράκου υπενθυμίζει ότι ήδη από τον Μάρτιο του 2024 είχε θέσει το ζήτημα της προστασίας, της στατικότητας και της συνολικής κατάστασης του χώρου. Στην απάντηση του Υπουργείου αναφερόταν ότι έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες μελέτες (γεωλογική-γεωτεχνική, υδρολογική-υδραυλική, αρχιτεκτονική, στατική και ηλεκτρομηχανολογική) και ότι μέσω των προτεινόμενων μέτρων «αίρεται το πρόβλημα της στατικότητας των τάφων».

Παράλληλα, στην Απάντησή του το Υπουργείο σημείωνε ότι η Πελλάνα έχει ενταχθεί στο έργο «Πολιτιστικές Διαδρομές σε Εμβληματικούς Αρχαιολογικούς Χώρους και Μνημεία», το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, στο πλαίσιο της διαδρομής «Μνημειακά έργα Κυκλώπων και ανθρώπων κατά τη μυκηναϊκή περίοδο (2η χιλιετία π.Χ.)», με προϋπολογισμό 500.000 ευρώ και καταληκτική ημερομηνία – μετά από παράταση πλέον – την 30η Απριλίου 2026.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, η ολοκλήρωση των μελετών δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την υλοποίηση των απαιτούμενων τεχνικών έργων εφαρμογής. Παράλληλα, για τις παρεμβάσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Διαδρομής και αφορούν ήπιες και μικρής κλίμακας δράσεις (καθαρισμούς, διαμορφώσεις, σήμανση, ενημερωτικό υλικό), μέχρι σήμερα δεν προκύπτει σαφής εικόνα προόδου, ενώ σε εκκρεμότητα φαίνεται να παραμένει και η αποκατάσταση του στεγάστρου του θολοειδούς τάφου μετά την κλοπή χαλκού.

Τα ερωτήματα της Νάγιας Γρηγοράκου

  • Έχουν υλοποιηθεί έργα εφαρμογής των εγκεκριμένων μελετών και ποια ακριβώς είναι αυτά;
  • Ποιο το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης σε περίπτωση που δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει;
  • Ποιο το ακριβές φυσικό αντικείμενο που αφορά την Πελλάνα στο έργο του Ταμείου Ανάκαμψης και το ποσοστό υλοποίησής του;
  • Ποια η αποκατάσταση του στεγάστρου που υπέστη ζημία από κλοπή και τη σχετική χρηματοδότηση;
  • Ποια τα ισχύοντα μέτρα φύλαξης και επιτήρησης του αρχαιολογικού χώρου;

Η ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

Θέμα: Στάδιο υλοποίησης παρεμβάσεων και έργων στον αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας

«Με την υπ’ αριθμ. 3997/29.3.2024 Ερώτησή μου, τέθηκε το ζήτημα της προστασίας, στατικότητας και συνολικής κατάστασης του αρχαιολογικού χώρου της Πελλάνας.

Στην απάντηση του Υπουργείου επισημάνθηκε ότι έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες μελέτες (γεωλογική-γεωτεχνική, υδρολογική-υδραυλική, αρχιτεκτονική, στατική και ηλεκτρομηχανολογική) και ότι μέσω των προτεινόμενων μέτρων «αίρεται το πρόβλημα της στατικότητας των τάφων».

Στην ίδια απάντηση αναφέρεται ότι στο πλαίσιο αξιοποίησης του έργου «Πολιτιστικές Διαδρομές σε Εμβληματικούς Αρχαιολογικούς Χώρους και Μνημεία», το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, «ο εν λόγω χώρος αποτελεί έναν από τους βασικούς σταθμούς της πολιτιστικής διαδρομής με τίτλο “Μνημειακά έργα Κυκλώπων και ανθρώπων κατά τη μυκηναϊκή περίοδο (2η χιλιετία π.Χ.)”. Η εν λόγω διαδρομή, προϋπολογισμού 500.000,00 € έχει ορίζοντα περαίωσης την 31.12.2025 και υλοποιείται από τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων». Με την αξιοποίηση του έργου «Πολιτιστικές Διαδρομές σε Εμβληματικούς Αρχαιολογικούς Χώρους και Μνημεία» για την Πελλάνα προγραμματίζονται έργα ευπρεπισμού και ανάδειξης μικρής κλίμακας (καθαρισμοί, αποψιλώσεις, διαμορφώσεις, βελτίωση μονοπατιών, περιφράξεις), παραγωγή ενημερωτικού υλικού, δράσεις ενημέρωσης κοινού και τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων με QR code.

Ακολούθως, με την υπ’ αριθμ. 5200/19.6.2024 Ερώτησή μου τέθηκε το ζήτημα της κλοπής του χαλκού από το στέγαστρο του θολοειδούς τάφου, ενώ στην απάντησή σας αναφέρθηκε ότι η τεχνική έκθεση αποκατάστασης της ζημίας «βρίσκεται σε εξέλιξη».

Δεδομένου ότι η ολοκλήρωση μελετών δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την υλοποίηση τεχνικών έργων εφαρμογής,

Δεδομένου ότι οι παρεμβάσεις που περιγράφονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Διαδρομής χαρακτηρίζονται ως μικρής κλίμακας και ήπιες, χωρίς ωστόσο μέχρι σήμερα να προκύπτει πως έχουν προχωρήσει,

Δεδομένου ότι έχει μεσολαβήσει η κλοπή προστατευτικού στοιχείου του μνημείου το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει αποκατασταθεί,

Δεδομένου ότι το έργο του Ταμείου Ανάκαμψης στο οποίο εντάσσεται η Πελλάνα και με την νέα παράταση που έχει πάρει πρέπει να ολοκληρωθεί έως 30.04.2026,

Ερωτάται η κα Υπουργός:

  • Έχουν υλοποιηθεί έργα εφαρμογής των εγκεκριμένων στατικών, γεωτεχνικών και υδραυλικών μελετών τα οποία, σύμφωνα με την απάντησή σας, αίρουν το πρόβλημα στατικότητας; Αν ναι, ποια συγκεκριμένα έργα έχουν εκτελεστεί και πότε;
  • Εάν δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσής τους;
  • Ποιο είναι το ακριβές φυσικό αντικείμενο που αφορά την Πελλάνα στο πλαίσιο του έργου του Ταμείου Ανάκαμψης και ποιο ποσοστό αυτού έχει μέχρι σήμερα ολοκληρωθεί;
  • Γιατί δεν έχει προχωρήσει η αποκατάσταση του στεγάστρου που υπέστη ζημία από την κλοπή; Πότε προβλέπεται η αποκατάστασή του και με ποια χρηματοδότηση;
  • Ποια είναι σήμερα τα μέτρα φύλαξης και επιτήρησης του αρχαιολογικού χώρου;»
Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις