Η «ανάπτυξη» των αριθμών και η ασφυξία των Δήμων: Ποιος θα πληρώσει τη μαύρη τρύπα των 2,5 Δισ.;

Το κυβερνητικό αφήγημα για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας μοιάζει με εικονική πραγματικότητα. Στους αριθμούς των κυβερνητικών non-paper όλα ευημερούν. Στην πραγματικότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όμως, η κατάσταση μυρίζει μπαρούτι.

Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027 αποτελεί την ταφόπλακα της οικονομικής αυτοτέλειας των 332 δήμων της χώρας. Η πολυδιαφημισμένη αύξηση της χρηματοδότησης περιορίζεται στα 150 εκατομμύρια ευρώ. Ένα πενιχρό 5%, την ίδια ακριβώς στιγμή που οι δήμοι καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ αυξήσεων: το μισθολογικό κόστος εκτινάσσεται κατά 7%-8%, το ενεργειακό κατά 10%, ενώ οι λογαριασμοί του νερού παίρνουν την ανηφόρα.

Τα μαθηματικά της κυβέρνησης απλώς δεν βγαίνουν. Ή μάλλον, βγαίνουν εις βάρος των πολιτών.

Το Κράτος-Παρακρατητής και ο Νέος Κώδικας-Φορομπήχτης

Η αλήθεια είναι σκληρή: Το κράτος συνεχίζει να λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος παρακρατητής πόρων στην πατρίδα μας. Κρατά κλειδωμένο στα συρτάρια του πάνω από το 65% των θεσμοθετημένων πόρων που ανήκουν νόμιμα στους δήμους. Με βάση τη νομοθεσία του 2010, η Αυτοδιοίκηση θα έπρεπε να λαμβάνει κοντά στα 9 δισεκατομμύρια ευρώ. Αντίθετα, της πετάνε ένα «ξεροκόμματο» 3 δισεκατομμυρίων, διατηρώντας μνημονιακές περικοπές εν καιρώ υποτιθέμενης «ανάπτυξης».

Και σαν να μην έφτανε η οικονομική ασφυξία, έρχεται ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης με τα άρθρα-λαιμητόμο (388-391) για τη φορολόηση της καθημερινότητάς μας. Η φιλοσοφία του; Απολύτως κυνική. Το κράτος στερεί τα χρήματα από τους δήμους, τους απαγορεύει να καλύψουν τα ελλείμματα από άλλα έσοδα και τους αναγκάζει νομικά να αυξήσουν το Ενιαίο Τέλος Καθαριότητας και Φωτισμού, το Τέλος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων, αλλά και το νεοφανές Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης.

Όλα αυτά τα βάρη, μέσω των νέων διατάξεων, μετατρέπονται σε έναν αυτοματοποιημένο μηχανισμό αφαίμαξης. Αν αυξηθεί το ρεύμα ή το νερό, ο δήμος υποχρεούται να εκτινάξει τα τέλη καθαριότητας και ηλεκτροδοτούμενων χώρων στους λογαριασμούς των πολιτών. Αν δεν το κάνει, έρχεται το Παρατηρητήριο για να του βάλει λουκέτο. Οι δήμοι μετατρέπονται, με τον πιο επίσημο τρόπο, σε «εισπράκτορες» της κοινωνικής οργής.

Οι Μικροί Δήμοι στο Απόσπασμα

Το έκημα ολοκληρώνεται στους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους. Εκεί όπου δεν υπάρχουν ΔΕΥΑ και η ύδρευση γίνεται απευθείας από τις οικονομικές υπηρεσίες. Αυτοί οι δήμοι, που μέχρι σήμερα κρατούσαν το νερό και τα τέλη των ηλεκτροδοτούμενων χώρων χαμηλά για να στηρίξουν τον συνταξιούχο, τον αγρότη και τον οικογενειάρχη της επαρχίας, τώρα αφοπλίζονται.

Το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να καθορίζουν τη δική τους ανταποδοτικότητα και το δικό τους Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης καταργείται στην πράξη. Η κοινωνική πολιτική ποινικοποιείται. Τα πάντα μετατρέπονται από κοινωνικά αγαθά σε ακριβά εμπορεύματα, ενώ στο βάθος αχνοφαίνεται το σχέδιο των αναγκαστικών συγχωνεύσεων και της ισοπέδωσης των πάντων.

Το Μανιφέστο της Ανατροπής: Υλοποιήσιμες Προτάσεις

Οι δήμοι της χώρας δεν ζητούν ελεημοσύνη, απαιτούν δικαιοσύνη. Απέναντι σε αυτόν τον κύκλο της οικονομικής ασφυξίας, καταθέτω ένα ξεκάθαρο πλαίσιο προτάσεων και διεκδικήσεων:

• Άμεσο «πάγωμα» των άρθρων 388-391 του νέου Κώδικα: Να ανασταλούν οι διατάξεις που επιβάλλουν την τυφλή, 100% ανταποδοτικότητα και απειλούν με αυτόματες αυξήσεις στο Ενιαίο Τέλος Καθαριότητας και Φωτισμού και το Τέλος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων.
• Σταδιακή απόδοση των παρακρατηθέντων πόρων: Να ξεκινήσει άμεσα η επιστροφή του 65% των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) που κρατά παράνομα το κράτος, ώστε ο προϋπολογισμός να πλησιάσει τα θεσμοθετημένα 9 δισ. ευρώ.
• Ειδικό «Ενεργειακό Τιμολόγιο» για τους ΟΤΑ: Οι δήμοι και οι υπηρεσίες ύδρευσης δεν είναι κοινοί καταναλωτές ρεύματος. Απαιτείται ειδική κρατική επιδότηση για το ενεργειακό κόστος των αντλιοστασίων και του οδικού φωτισμού, ώστε να μην μετακυλίεται η αύξηση στους δημότες.
• Άμεση παράταση και διεύρυνση του προγράμματος ΔΥΠΑ 55-67 (και έως 74 ετών): Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί το μοναδικό «σωσίβιο» για τη στελέχωση των δήμων σε κρίσιμες ειδικότητες (Φυσικοθεραπευτές, Νοσηλευτές, Βρεφονηπιοκόμους ,Κοινωνικούς Λειτουργούς, Τεχνικούς κλπ). Προτείνω την άμεση ανανέωση των συμβάσεων που λήγουν και τη χρηματοδότηση νέου κύκλου θέσεων για το 2027, ώστε να μην καταρρεύσουν οι υπηρεσίες των μικρών δήμων και να μην αναγκαστούν να εκχωρήσουν την καθαριότητα και το νερό σε πανάκριβους ιδιώτες εργολάβους.
• Ελευθερία στη διαχείριση του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης: Να επιστραφεί στους δήμους η πλήρης αυτονομία να καθορίζουν τα τοπικά έσοδα με βάση τις ανάγκες των δικών τους πολιτών και όχι με βάση οριζόντιες κρατικές εντολές.
• Κατάργηση του «Τέλους Ταφής» απορριμμάτων: Ένας άδικος φορολογικός μηχανισμός που επιβαρύνει τους δήμους για υποδομές ανακύκλωσης που το ίδιο το κράτος καθυστέρησε να φτιάξει.

Η Ώρα της Αλήθειας

Δεν πρόκειται για οικονομική στενότητα. Πρόκειται για πολιτική επιλογή. Η κυβέρνηση επιλέγει να κρατά τους δήμους επαίτες και υποταγμένους, μετακυλίοντας το κόστος της δικής της υποχρηματοδότησης στους λογαριασμού ρεύματος και νερού των νοικοκυριών μέσω των φουσκωμένων δημοτικών τελών.

Η ΚΕΔΕ ορθώς ζητά την άμεση αναστολή των διατάξεων-παγίδα του νέου Κώδικα για τα ανταποδοτικά τέλη και το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης. Οι δήμαρχοι και οι τοπικές κοινωνίες οφείλουν να αντιδράσουν. Αν οι δήμοι μετατραπούν σε απλούς φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς ενός συγκεντρωτικού κράτους, τότε η ... Τοπική Αυτοδιοίκηση παύει να είναι «Δημοκρατία» και γίνεται ο κυματοθραύστης των κυβερνητικών αποτυχιών. Και αυτό δεν πρέπει να το επιτρέψουμε.