Πώς οι θερμοκρασίες επηρεάζουν την ανθοφορία της ελιάς

Η ανθοφορία της ελιάς αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις για την παραγωγή ελαιολάδου και καρπού. Η διαδικασία αυτή ξεκινά μήνες πριν εμφανιστούν τα άνθη, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν συγκεκριμένες θερμοκρασίες ενεργοποιούν τους μηχανισμούς που μετατρέπουν τους οφθαλμούς σε ανθοφόρους.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι θερμοκρασίες της περιόδου αυτής καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την ένταση της ανθοφορίας που θα εμφανιστεί την άνοιξη.

Τι είναι η ανθική επαγωγή στην ελιά

Η ανθική επαγωγή είναι η φυσιολογική διαδικασία κατά την οποία οι βλαστοί της ελιάς αποκτούν την ικανότητα να μετατραπούν σε ανθοφόρους οφθαλμούς.

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, η διαδικασία αυτή επηρεάζεται κυρίως από:

• τις περιβαλλοντικές συνθήκες
• την κατάσταση θρέψης του δέντρου
• τις καλλιεργητικές πρακτικές

Στις χώρες της Μεσογείου, η ανθική επαγωγή πραγματοποιείται κυρίως τον χειμώνα, όταν οι σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες ενεργοποιούν τους βιοχημικούς μηχανισμούς που οδηγούν στη διαφοροποίηση των οφθαλμών.

Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης τα θρεπτικά αποθέματα που έχει αποθηκεύσει το δέντρο από την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο.

Η σχέση μεταξύ παραγωγής και ανθοφορίας

Στην ελιά παρατηρείται συχνά το φαινόμενο της εναλλασσόμενης καρποφορίας.

Δηλαδή:

• χρονιές με πολλούς καρπούς μπορεί να μειώσουν την ανθοφορία της επόμενης χρονιάς
• χρονιές με χαμηλή παραγωγή μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένη ανθοφορία

Η διαχείριση του ελαιώνα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά αυτή τη διαδικασία.

Παράγοντες που παίζουν ρόλο είναι:

• το κλάδεμα
• η άρδευση
• η λίπανση

Πότε ανθίζει η ελιά

Η ανθοφορία της ελιάς εμφανίζεται συνήθως μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου, ανάλογα με:

• την ποικιλία
• τις κλιματικές συνθήκες

Τα άνθη της ελιάς εμφανίζονται σε ταξιανθίες που αναπτύσσονται στους βλαστούς της άνοιξης.

Παρότι κάθε ταξιανθία φέρει πολλά άνθη, μόνο ένα μικρό ποσοστό είναι γόνιμο και μπορεί να μετατραπεί σε καρπό.

Η γονιμοποίηση γίνεται κυρίως μέσω του ανέμου, καθώς η ελιά είναι φυτό με ανεμόφιλη επικονίαση.

Πώς η θερμοκρασία επηρεάζει την ανθοφορία της ελιάς

Έρευνες δείχνουν ότι η θερμοκρασία παίζει καθοριστικό ρόλο στην έναρξη της ανθοφορίας.

Σε πειράματα όπου οι ελιές καλλιεργήθηκαν σε θερμοκήπιο με θερμοκρασίες μεταξύ 16°C και 27–30°C, η ανθοφορία δεν εμφανίστηκε.

Αντίθετα, όταν τα δέντρα εκτέθηκαν σε φυσικές χειμερινές συνθήκες, η διαδικασία ενεργοποιήθηκε κανονικά.

Η ιδανική θερμοκρασία για ανθοφορία της ελιάς

Πειράματα σε ελαιόδεντρα που καλλιεργήθηκαν σε ελεγχόμενες συνθήκες έδειξαν ότι η βέλτιστη θερμοκρασία για την ανθοφορία κυμαίνεται μεταξύ:

10°C και 13°C

Σε αυτές τις θερμοκρασίες παρατηρήθηκε:

• ανάπτυξη των βλαστών
• έναρξη της ανθοφορίας

Αντίθετα:

• θερμοκρασίες 18°C
• θερμοκρασίες 4°C

μπορούν να αναστείλουν πλήρως τη διαδικασία της ανθικής επαγωγής.

Ανθοφορία της ελιάς: Πόσο σημαντική είναι η διάρκεια των χαμηλών θερμοκρασιών

Δεν είναι μόνο η θερμοκρασία που επηρεάζει την ανθοφορία, αλλά και η διάρκεια έκθεσης σε αυτήν.

Σε πειράματα όπου τα δέντρα εκτέθηκαν σε θερμοκρασία 13°C για διαφορετικές χρονικές περιόδους, παρατηρήθηκε ότι:

• μετά από 7,5 εβδομάδες δεν σχηματίστηκαν ταξιανθίες
• μετά από 11 εβδομάδες εμφανίστηκαν πολλές ταξιανθίες

Σε επόμενο πείραμα διαπιστώθηκε ότι 10 εβδομάδες έκθεσης σε θερμοκρασία 13°C οδηγούσαν σε σημαντικά περισσότερα άνθη σε σχέση με έκθεση 9 εβδομάδων.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι μορφολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στους βλαστούς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου συνδέονται άμεσα με την ένταση της ανθοφορίας.