Εορτολόγιο 31 Μαΐου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 31 Μαΐου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ερμείας, Ερμεία
• Μάγια, Μάγος

Εορτολόγιο: Κυριακή της Πεντηκοστής, Μάρτυς Πετρονίλα, Ιερομάρτυς Φιλόσοφος και οι συν αυτώ μαρτυρήσαντες Βόρις και Νικόλαος και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Κυριακή της Πεντηκοστής

Η Πεντηκοστή ήταν μεγάλη ιουδαϊκή εορτή, ανάμνηση της παράδοσης του Νόμου στον Μωυσή, κατά την οποία πλήθη προσκυνητών από διάφορες περιοχές της Μεσογείου βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα. Την ημέρα εκείνη, πενήντα ημέρες μετά την Ανάσταση και δέκα μετά την Ανάληψη, οι συγκεντρωμένοι στο υπερώο μαθητές του Χριστού δέχθηκαν την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, η οποία εκδηλώθηκε με ήχο «ως πνοής βιαίας» και με «γλώσσες ωσεί πυρός». Ο μεγάλος αυτός ήχος ακούστηκε σε όλη την πόλη και προκάλεσε την περιέργεια των προσκυνητών, που έτρεξαν να δουν την πηγή του. Τότε οι απόστολοι βγήκαν στον εξώστη και άρχισαν να μιλούν σε διαφορετικές γλώσσες (γλωσσολαλιά), ώστε να καταλαβαίνει ο κάθε προσήλυτος ή Ιουδαίος της διασποράς το κήρυγμά τους στη γλώσσα της ιδιαίτερης πατρίδας του, γεγονός που προκάλεσε απορία και σύγχυση στο συγκεντρωμένο πλήθος.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο απ. Πέτρος λαμβάνει τον λόγο για να ερμηνεύσει το γεγονός και να αποτρέψει τις ειρωνικές κατηγορίες ότι οι μαθητές είναι μεθυσμένοι. Ξεκινά απορρίπτοντας την κατηγορία της μέθης και ερμηνεύει την επιφοίτηση ως εκπλήρωση της προφητείας του προφήτη Ιωήλ: «Και έσται εν ταις εσχάταις ημέραις, λέγει ο Θεός, εκχεώ από του Πνεύματός μου επί πάσαν σάρκα, και προφητεύσουσιν οι υιοί υμών και αι θυγατέρες υμών, και οι νεανίσκοι υμών οράσεις όψονται, και οι πρεσβύτεροι υμών ενύπνια ενυπνιασθήσονται…». Ο Πέτρος απευθύνεται σε Ιουδαίους και θεοσεβείς προσήλυτους, οι οποίοι αναγνωρίζουν τις Γραφές ως θεόπνευστες, και καταδεικνύει ότι τα πρόσφατα γεγονότα δεν είναι αυθαίρετα ή χαοτικά, αλλά ενταγμένα στο σχέδιο του Θεού.

Αφού ερμηνεύσει το σημείο της Πεντηκοστής, ο Πέτρος στρέφεται στο πρόσωπο του Ιησού. Υπενθυμίζει ότι ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ έδρασε «με δυνάμεις και τέρατα και σημεία», τα οποία μαρτυρούσαν τη θεία προέλευση και αποστολή Του. Δεν αποσιωπά επίσης τη σταύρωση, αντίθετα, την προβάλλει ως γεγονός που συνέβη «κατά την ωρισμένη βουλή και πρόγνωση του Θεού», ενώ ταυτόχρονα επισημαίνει την ανθρώπινη ευθύνη: «ον υμείς εσταυρώσατε». Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτελεί η Ανάσταση, όταν διακηρύσσει ότι ο Θεός ανέστησε τον Ιησού «λύσας τας ωδίνας του θανάτου», διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν. Για να στηρίξει δε τον ισχυρισμό του, επικαλείται τον ψαλμικό στίχο του Δαβίδ «ουκ εγκαταλείψεις την ψυχήν μου εις άδου», ερμηνεύοντάς τον χριστολογικά. Ο Δαβίδ, λέγει, πέθανε και ετάφη, άρα ο ψαλμός αναφέρεται προφητικά στον Μεσσία. Και καταλήγει με τη φράση: «Ασφαλώς ουν γινωσκέτω πας οίκος Ισραήλ ότι και Κύριον και Χριστὸν αυτὸν ο Θεὸς εποίησε». Ο Ιησούς δηλαδή δεν είναι απλώς διδάσκαλος ή προφήτης, αλλά είναι ο Κύριος και ο αναμενόμενος Μεσσίας.

Η ομιλία δεν μένει χωρίς αποτέλεσμα. Οι ακροατές «κατενύγησαν την καρδίαν» και ρωτούν: «Τι ποιήσωμεν, άνδρες αδελφοί;». Η απάντηση του Πέτρου είναι σαφής και πρακτική: «Μετανοήσατε, και βαπτισθήτω έκαστος υμών επί τω ονόματι Ιησού Χριστού εις άφεσιν αμαρτιών, και λήψεσθε την δωρεάν του Αγίου Πνεύματος», διότι η μετάνοια, το βάπτισμα και η λήψη του Αγίου Πνεύματος αποτελούν τα τρία βασικά στοιχεία της ένταξης στη νέα κοινότητα. Σύμφωνα με την αφήγηση, περίπου τρεις χιλιάδες άνθρωποι ενετάχθησαν εκείνη την ημέρα στην Εκκλησία, γι’ αυτό και η Πεντηκοστή θεωρείται η «γενέθλιος ημέρα» της Εκκλησίας.

Στον Πύργο της Βαβέλ οι γλώσσες μπερδεύτηκαν για να χωριστούν οι άνθρωποι λόγω της υπερηφάνειάς τους, στην Πεντηκοστή όμως οι διαφορετικές γλώσσες κατανοούνται μέσω του Αγίου Πνεύματος, για να φέρουν την ενότητα εντός της Εκκλησίας στην κατακερματισμένη ανθρωπότητα. Το Άγιο Πνεύμα μετατρέπει μια ομάδα φοβισμένων μαθητών σε ακλόνητους Αποστόλους και καθιστά την Εκκλησία όχι έναν απλό ανθρώπινο οργανισμό, αλλά το αιώνιο «Σώμα του Χριστού».

Ιδιαίτερο λειτουργικό χαρακτηριστικό της ημέρας είναι ο Εσπερινός του Αγίου Πνεύματος, που τελείται αμέσως μετά τη Θεία Λειτουργία το πρωί της Κυριακής, όπου διαβάζονται οι Ευχές της Γονυκλισίας. Για πρώτη φορά μετά το Πάσχα οι πιστοί γονατίζουν ζητώντας τον φωτισμό, τη συγχώρεση των αμαρτιών τους και την ανάπαυση των κεκοιμημένων. Στην εικόνα της Πεντηκοστής, οι Απόστολοι κάθονται σε ημικύκλιο, συμβολίζοντας την ενότητα της Εκκλησίας, ενώ στο κάτω μέρος απεικονίζεται μια μορφή βασιλιά μέσα σε σκοτάδι, που κρατά ένα σεντόνι με 12 παπύρους, μορφή που συμβολίζει την ανθρωπότητα που περιμένει και υποδέχεται εν τέλει το κήρυγμα των Αποστόλων.

Μάρτυς Πετρονίλα

Από τις αινιγματικές μορφές της πρώιμης Εκκλησίας, ήταν μια από τις πρώτες μάρτυρες της Ρώμης κατά τον 1ο αι. Οι ιστορικές λεπτομέρειες για τη ζωή της είναι περιορισμένες, με την παλαιότερη αναφορά να προέρχεται από τις «Πράξεις Νηρέως και Αχιλλέως», ένα λατινικό απόκρυφο αγιολογικό κείμενο του 4ου – 5ου αι., που διασώζει παλαιότερες προφορικές παραδόσεις. Σύμφωνα με την επικρατέστερη από αυτές, θεωρείται πνευματική θυγατέρα του απ. Πέτρου, μια και το όνομά της είναι υποκοριστικό του ονόματος Πέτρος, επειδή ο πρωτοκορυφαίος την οδήγησε στην πίστη και τη θεράπευσε από παράλυση. Ήταν γνωστή, επίσης, για την ομορφιά της, εξαιτίας της οποίας ο Ρωμαίος ευγενής Φλάκος θέλησε να την παντρευτεί, εκείνη, όμως, έχοντας αφιερώσει τη ζωή της στον Θεό, ζήτησε προθεσμία τριών ημερών για να απαντήσει. Κατά τη διάρκεια αυτών των τριών ημερών, η Πετρονίλα προσευχήθηκε έντονα και νήστεψε και, σύμφωνα με τη δυτική παράδοση, πέθανε ειρηνικά λίγο μετά τη μετάληψη της Θείας Ευχαριστίας, γλιτώνοντας έτσι από τον εξαναγκαστικό γάμο με τον ειδωλολάτρη. Άλλες πηγές, ωστόσο, την κατατάσσουν στους μάρτυρες, καθώς η αρνητική στάση της θεωρήθηκε ομολογία πίστεως που οδήγησε στον θάνατό της.

Ετάφη στις Κατακόμβες της Δομιτίλλας στην οδό Ardeatina στη Ρώμη, όπου ανακαλύφθηκε νωπογραφία του 356 που απεικονίζει την Αγία να υποδέχεται στον Παράδεισο μια άλλη γυναίκα, την Βενεράντα (Veneranda), η οποία είχε μόλις πεθάνει. Είναι η παλαιότερη γνωστή απεικόνισή της και στη μορφή της αναγράφεται καθαρά το όνομά της, PETRONILLA MART., γεγονός που επιβεβαιώνει την ιστορικότητα και την αναγνώρισή της από την αρχαία Εκκλησία. Η Αγία, φορώντας τα τυπικά ενδύματα της εποχής, εμφανίζεται με τα χέρια υψωμένα σε στάση δέησης ή καθοδήγησης, και δίπλα της διακρίνεται ένα κιβώτιο με κυλίνδρους (scrinium), που συμβολίζει τον Νόμο του Θεού ή τις Γραφές. Τον 8ο αι. τα λείψανά της μεταφέρθηκαν στην παλαιά Βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, σε παρεκκλήσι που αργότερα έγινε γνωστό ως το παρεκκλήσι των Βασιλέων της Γαλλίας (καθώς θεωρήθηκε προστάτις τους), και, όταν αυτό κατεδαφίστηκε, τα λείψανά της μεταφέρθηκαν σε παρεκκλήσι αφιερωμένο σε αυτήν στο δεξιό κλίτος της νέας βασιλικής του Αγ. Πέτρου με διακοσμήσεις των Μιχαήλ Άγγελου και Donato Bramante. Τέλος, το 1623 ο Giovanni Francesco Barbieri, γνωστότερος ως Guercino, φιλοτέχνησε πίνακα με τίτλο «Η Ταφή της Αγίας Πετρονίλας», που απεικονίζει και την ταφή και την υποδοχή της στον Παράδεισο. Ας σημειωθεί, επίσης, ότι την ημέρα της μνήμης της, στον Άγιο Πέτρο τελείται λειτουργία υπέρ της Γαλλίας.

Ιερομάρτυς Φιλόσοφος και οι συν αυτώ μαρτυρήσαντες Βόρις και Νικόλαος

Ανήκουν στη μεγάλη χορεία των νεομαρτύρων της Ρωσίας, εκείνων των χιλιάδων κληρικών, μοναχών και λαϊκών που μαρτύρησαν κατά τη διάρκεια της διώξεως της Εκκλησίας από το σοβιετικό καθεστώς έως και τη δεκαετία του 1950. Ο Φιλόσοφος Νικολάεβιτς Ορνάτσκι γεννήθηκε το 1860 στο χωριό Στάριε Γκόρκι της επαρχίας Νόβγκοροντ της Ρωσίας, από ευσεβή ιερατική οικογένεια. Το ασυνήθιστο όνομά του ήταν σύνηθες στη ρωσική ιερατική παράδοση της εποχής, με τα παιδιά κληρικών να λαμβάνουν συχνά ονόματα από την ελληνική παιδεία. Σπούδασε στη Θεολογική Ακαδημία της Αγίας Πετρούπολης, διακρινόμενος για την ευφυΐα, την ευσέβεια και το κοινωνικό του ενδιαφέρον, καθώς υπήρξε άνθρωπος βαθιάς μόρφωσης με έντονη αίσθηση της κοινωνικής ευθύνης της Εκκλησίας, και αργότερα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και διορίστηκε εφημέριος στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ισαακίου και στον Ναό της Κοιμήσεως στην Αγία Πετρούπολη, διακονίες στις οποίες διακρίθηκε για τα σαφή, βαθιά και προσιτά στον απλό λαό κηρύγματά του, την κοινωνική του δράση στα φιλανθρωπικά ιδρύματα, την ποιμαντική του φροντίδα για τους φτωχούς, τους ασθενείς και τους περιθωριοποιημένους, καθώς και για την μέριμνά του για την παιδεία του ποιμνίου του.

Με τη σύζυγό του Ελένη απέκτησαν δώδεκα παιδιά, αλλά η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 άλλαξε ριζικά τα πάντα. Το νέο σοβιετικό καθεστώς αντιμετώπισε την Εκκλησία ως εχθρό που έπρεπε να εξοντωθεί ιδεολογικά, θεσμικά και σωματικά. Ο π. Φιλόσοφος δεν έφυγε, δεν σιώπησε, δεν συμβιβάστηκε, αλλά συνέχισε να ιερουργεί, να κηρύττει και να αντιστέκεται πνευματικά στο νέο καθεστώς, με αποτέλεσμα η φήμη του, η επιρροή του και η παρουσία του στην Αγία Πετρούπολη να τον κάνουν στόχο των μπολσεβίκων από πολύ νωρίς. Το 1918 συνελήφθη από την Τσεκά, την πρώτη υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας του σοβιετικού καθεστώτος, και μαζί του συνελήφθησαν και δύο από τους γιους του, ο Βόρις Ορνάτσκι, αξιωματικός του πυροβολικού, που είχε παραμείνει πλάι στον πατέρα του αντί να διαφύγει, και ο Νικόλαος, που θέλησε με ακλόνητη πίστη να μοιραστεί την τύχη του πατέρα και του αδελφού του.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι μπολσεβίκοι πρόσφεραν στον Φιλόσοφο την ελευθερία με αντάλλαγμα την άρνηση της πίστης ή τη συνεργασία με το καθεστώς, αλλά αρνήθηκε κατηγορηματικά. Στη συνέχεια του πρόσφεραν κάτι ακόμα πιο δελεαστικό, τη ζωή των γιων του αν αρνιόταν τον Χριστό. Η απάντησή του υπήρξε συγκλονιστική: «Ευλογητός ο Θεός, εγώ τους έδωσα στον Θεό, Εκείνος ας κάνει το θέλημά Του». Σύμφωνα με μαρτυρίες, καθ’ οδόν προς τον τόπο της εκτέλεσης, ο ιερομάρτυς έλεγε δυνατά την εξόδιο ακολουθία για τον εαυτό του και τους γιους του, ενώ όταν έφτασαν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, οι στρατιώτες δίσταζαν να πυροβολήσουν έναν ιερέα, και τότε τους είπε: «Κάντε το καθήκον σας».

Το 2000, στη μεγάλη Σύνοδο της Ρωσικής Ορθοδόξης Εκκλησίας ο Φιλόσοφος μαζί με τους γιους του αγιοκατατάχθηκαν και ανακηρύχθηκαν επίσημα ιερομάρτυρας και μάρτυρες αντίστοιχα. Σήμερα, στην Αγία Πετρούπολη ο Άγιος τιμάται ιδιαίτερα στον Ναό του Σωτήρος του Χυμένου Αίματος, ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της πόλης όπου υπηρέτησε ως προϊστάμενος. Ο ναός ανηγέρθη με έξοδα της αυτοκρατορικής οικογένειας Ρομανώφ στο σημείο όπου δολοφονήθηκε ο αυτοκράτωρ Αλέξανδρος Β΄ τον Μάρτιο του 1881, εξού και η ασυνήθιστη ονομασία του.

Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Κρήσκεντος του εκ Σαρδηνίας, μάρτυρος Ερμείου, μαρτύρων Ευσεβίου και Χαραλάμπους, μάρτυρος Μάγου, μαρτύρων Κανδίου, Κανδιανού, Κανδιανέλλης και Πρώτου, Λουπικίνου επισκόπου Βερόνας, Πασχασίου του εκ Ρώμης, Ευσταθίου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Φιλοθέου μητροπολίτου Τομπόλσκ της Ρωσίας, ιερομάρτυρος Ιεροθέου του Νέου επισκόπου Νικόλσκ.

Πηγή: kathimerini.gr