Εορτολόγιο 1 Σεπτεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 1 Σεπτεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Αδαμαντία, Αδαμάντιος
• Αθηνά
• Ακριβή
• Αντιγόνη
• Ασπασία
• Αφροδίτη
• Διώνη
• Δωδώνη
• Ελπινίκη
• Ερασμία
• Ερατώ
• Ευτέρπη
• Θάλεια
• Θεανώ
• Ισμήνη
• Καλλιρρόη
• Καλλίστη
• Κλειώ
• Κλεονίκη
• Κλεοπάτρα
• Κοραλία
• Μαργαρίτα
• Μαριάνθη
• Μελετία, Μελέτιος
• Μελπομένη
• Μόσχω
• Ουρανία
• Πανδώρα
• Πηνελόπη
• Πολύμνια
• Πολυνίκη
• Πολυτίμη
• Ραλλία
• Σαπφώ
• Συμεών
• Τερψιχόρη
• Χάιδω
• Χαρίκλεια

Εορτολόγιο: Αρχή της Ινδίκτου, Οσιος Συμεών ο Στυλίτης ο Πρεσβύτερος, Ιησούς του Ναυή, Τεσσαράκοντα παρθενομάρτυρες και Αμμούν ο διάκονος και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Αρχή της Ινδίκτου

Δηλαδή η έναρξη του νέου εκκλησιαστικού έτους για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο όρος προέρχεται από τη λατινική λέξη indictio και ήταν το ρωμαϊκό σύστημα περιοδικής καταμέτρησης του χρόνου, με κύκλο 15 ετών, που καθιερώθηκε από τον αυτοκράτορα Οκταβιανό Αύγουστο. Αρχικά, ωστόσο, αφορούσε τον ετήσιο προσδιορισμό και την είσπραξη των φόρων από τη σοδειά, καθώς την περίοδο αυτή ολοκληρωνόταν η συγκομιδή της γης και ξεκινούσε η προετοιμασία για τις νέες καλλιέργειες και τη σπορά της νέας χρονιάς. Η Εκκλησία διατήρησε το μέτρημα της Ινδίκτου και έδωσε θρησκευτικό χαρακτήρα στην ημέρα, καθιερώνοντάς την ως την πνευματική Πρωτοχρονιά, που είναι αφιερωμένη στον αγιασμό του χρόνου. Η Εκκλησία προσεύχεται και ζητά από τον Θεό να ευλογήσει το νέο έτος, να χαρίσει ευφορία στη γη, καλοκαιρία για την παραγωγή και υγεία και δύναμη στους πιστούς.

Στη Θεία Λειτουργία αναγιγνώσκεται η περικοπή με την είσοδο του Χριστού στη Συναγωγή της Ναζαρέτ, όπου διάβασε την προφητεία του Ησαΐα: «Πνεύμα Κυρίου επ’ εμέ, ου είνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοίς απέσταλκέ με, ιάσασθαι τους συντετριμένους την καρδίαν, κηρύξαι αιχμαλώτοις άφεσιν και τυφλοίς ανάβλεψιν, αποστείλαι τεθραυσμένους εν αφέσει, κηρύξαι ενιαυτόν Κυρίου δεκτόν» (Λουκ. 4, 18-19). Η περικοπή αυτή από τον Ησαΐα (Ησ. 61, 1-2) αποτελεί τον προγραμματικό λόγο της επίγειας δράσης Του, καθώς φανερώνει ποιος είναι ο Ιησούς, ποια είναι η αποστολή Του και πώς αλλάζει η Ιστορία του κόσμου. Στην Παλαιά Διαθήκη, οι βασιλείς, οι ιερείς και οι προφήτες χρίονταν με ευλογημένο λάδι, αλλά ο Χριστός είναι ο απόλυτος «Κεχρισμένος» (Μεσσίας), όχι με υλικό έλαιο, αλλά με την πληρότητα του Αγίου Πνεύματος.

Η αποστολή του Χριστού, όπως περιγράφεται στο χωρίο, στρέφεται προς τους περιθωριοποιημένους, όχι τόσο κοινωνικά αλλά οντολογικά. Το μήνυμα της σωτηρίας προσφέρεται πρώτα στους «πτωχούς», σε όσους δηλαδή αναγνωρίζουν την εσωτερική τους ανάγκη και πτωχεία και ποθούν να ενωθούν με τον Θεό, και τονίζει ότι Χριστός έρχεται ως γιατρός για να θεραπεύσει τις πληγωμένες και τσακισμένες από την αμαρτία και τον πόνο ψυχές, και να τις απελευθερώσει από την πνευματική τύφλωση και την αιχμαλωσία στα πάθη και στον θάνατο.

Στον Μωσαϊκό Νόμο, κάθε 50 χρόνια (Ιωβηλαίο έτος) χαρίζονταν τα χρέη, απελευθερώνονταν οι δούλοι και η γη ξεκουραζόταν. Ο Χριστός εγκαινιάζει ένα «αιώνιο Ιωβηλαίο». Ο «δεκτός ενιαυτός» δεν είναι απλώς ένα ημερολογιακό έτος, αλλά η εποχή της χάριτος. Από τη στιγμή εκείνη, ολόκληρη η ιστορία της ανθρωπότητας μπήκε σε τροχιά σωτηρίας, ο χρόνος αγιάζεται και γίνεται πύλη για την αιωνιότητα. Το πιο συγκλονιστικό θεολογικό σημείο βρίσκεται αμέσως μετά την ανάγνωση, όταν ο Χριστός κλείνει το βιβλίο και λέει: «Σήμερον πεπλήρωται η γραφή αύτη εν τοις ωσίν υμών». Ο Χριστός δεν μιλά για το μέλλον, αλλά φανερώνει ότι ο αναμενόμενος Μεσσίας της Παλαιάς Διαθήκης είναι ήδη παρών. Και αυτό το «σήμερον» μεταφέρεται σε κάθε Θεία Λειτουργία, κάθε φορά που ακούγεται ο λόγος του Θεού, η σωτηρία δεν είναι μια ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά ένα ζωντανό γεγονός που συμβαίνει τώρα.

Η ημέρα κουβαλά πλούσιες λαϊκές παραδόσεις που συνδυάζουν τη χριστιανική πίστη με την αγωνία των γεωργών για τη νέα σοδειά, με τα έθιμα να περιστρέφονται γύρω από την ευγονία της γης, την καλοτυχία και το «ποδαρικό». Οι γεωργοί έπαιρναν μια ποσότητα από τον σπόρο που προόριζαν για τα χωράφια τους και τον πήγαιναν στην εκκλησία μέσα σε μαντήλια, ο ιερέας διάβαζε ειδικές ευχές κατά τη διάρκεια της λειτουργίας και, επιστρέφοντας στο σπίτι, οι αγρότες έριχναν τον ευλογημένο σπόρο μέσα στα σακιά με τον υπόλοιπο σπόρο, πιστεύοντας ότι έτσι θα εξασφαλίσουν πλούσια βλάστηση και προστασία από τις ασθένειες.

Οσιος Συμεών ο Στυλίτης ο Πρεσβύτερος

Ο επιλεγόμενος «ο εν τη μάνδρα» είναι ο πρώτος μοναχός στην ιστορία του Χριστιανισμού που καθιέρωσε την ακραία μορφή άσκησης πάνω σε στύλο. Γεννήθηκε γύρω στο 389 στο χωριό Σισάν, στα όρια της Συρίας και της Κιλικίας, από φτωχούς γονείς βοσκούς και στα νεανικά του χρόνια εργάστηκε και ο ίδιος ως βοσκός. Από μικρός, ωστόσο, ένιωσε έντονη στροφή προς τα θεία και, ακούγοντας μια Κυριακή στην εκκλησία τους Μακαρισμούς του Ευαγγελίου, αποφάσισε να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Θεό. Εισήλθε αρχικά στο μοναστήρι του χωριού Τελεδάν, όπου έζησε για 10 χρόνια επιδεικνύοντας τόσο αυστηρή και υπερβολική, σχεδόν αυτοτιμωρητική άσκηση, που η κοινότητα των μοναχών δυσκολευόταν να τον ακολουθήσει. Αργότερα, έζησε έγκλειστος για τρία χρόνια σε σπηλιά κοντά στην Αντιόχεια και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο χωριό Τελάνισσος (σημερινό Deir Sem’an στη Συρία), στην κορυφή ενός λόφου, περιορίζοντας τον εαυτό του μέσα σε μικρό, υπαίθριο κυκλικό περίβολο, τη λεγόμενη «μάνδρα». Εκεί δέθηκε με σιδερένια αλυσίδα μήκους 20 πήχεων, ώστε να μην μπορεί να βγει, μέχρι που ο επίσκοπος Μελέτιος τον έπεισε ότι η αληθινή πίστη δεν χρειάζεται σιδερένια δεσμά.

Καθώς η φήμη του διαδόθηκε γρήγορα, πλήθη κόσμου, χριστιανοί, εθνικοί και νομάδες συνέρρεαν στη μάνδρα του για να πάρουν την ευλογία του ή να θεραπευτούν. Για να αποφύγει τον περισπασμό και τις τιμές των ανθρώπων, ο Συμεών επέλεξε μια πρωτότυπη λύση. Υψωσε έναν λίθινο στύλο, στην κορυφή του οποίου υπήρχε μια μικρή πλατφόρμα με μικρή διάμετρο λίγων μέτρων. Με τα χρόνια, ο στύλος αντικαθίστατο με ψηλότερο, φτάνοντας σταδιακά περίπου τα 16 με 18 μέτρα, επάνω στον οποίο έζησε για 37 ολόκληρα χρόνια εκτεθειμένος στο κρύο, τη βροχή και τον καύσωνα, φορώντας μόνο ένα τραχύ ράσο. Περνούσε τις ημέρες του όρθιος με προσευχή και συνεχείς μετάνοιες, αλλά δύο φορές την ημέρα διέκοπτε την προσευχή του για να κηρύξει, να συμβουλεύσει και να παρηγορήσει τον λαό που στεκόταν στη βάση του στύλου. Κοιμήθηκε ειρηνικά το 459, το δε λείψανό του μεταφέρθηκε με μεγάλες τιμές στην Αντιόχεια.

Ο όσιος απέκτησε μεγάλη επιρροή κατά τον 5ο αι., με τη φήμη του να ξεπερνά τα όρια της Συρίας, φτάνοντας μέχρι την αυτοκρατορική αυλή της Κωνσταντινούπολης. Ο Θεοδόσιος Β΄ (408-450) ζητούσε συχνά τη γνώμη του για κρίσιμα εκκλησιαστικά και πολιτικά ζητήματα, ο Μαρκιανός (451-457) τον επισκέφθηκε κρυφά μεταμφιεσμένος σε απλό πολίτη για να ακούσει τις συμβουλές του, ενώ ο Λέων Α΄ (457-474) του έστειλε επιστολή ζητώντας την ευλογία του και τη γνώμη του για θεολογικά θέματα.

Σύμφωνα με τον βιογράφο του Θεοδώρητο Κύρου, αλλά και τη λαϊκή παράδοση, τα θαύματα του Συμεών ήταν καθημερινό φαινόμενο στη βάση του στύλου του. Θεράπευε τυφλούς, παράλυτους και δαιμονισμένους που μεταφέρονταν στη μάνδρα του, πολλές δε φορές δεν τους έβλεπε καν, αλλά τους θεράπευε από μακριά με την προσευχή του ή στέλνοντάς τους ευλογημένο λάδι. Σε περιόδους μεγάλης ξηρασίας στη Συρία, οι προσευχές του Συμεών έφεραν ποτιστικές βροχές, σώζοντας τις σοδειές και τον πληθυσμό από την πείνα, και η παράδοση αναφέρει ότι είχε την ικανότητα να διαβάζει τις σκέψεις και τις αμαρτίες των ανθρώπων που τον επισκέπτονταν, αποκαλύπτοντας κρυφές αδικίες και αναγκάζοντας πλούσιους γαιοκτήμονες να επιστρέψουν χρήματα σε φτωχούς που είχαν εκμεταλλευτεί.

Ο ναός που χτίστηκε προς τιμήν του Συμεών είναι γνωστός ως Καλάτ Σεμάν (Qal’at Sim’an – «Το Κάστρο του Συμεών») βρίσκεται περίπου 30 χλμ. βορειοδυτικά του Χαλεπίου στη Συρία και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα και μεγαλύτερα μνημεία της πρώιμης χριστιανικής και βυζαντινής αρχιτεκτονικής παγκοσμίως. Η κατασκευή του ξεκίνησε γύρω στο 476, ολοκληρώθηκε το 490 και χτίστηκε με εντολή και οικονομική στήριξη του αυτοκράτορα Ζήνωνα (474-491), ο οποίος ήθελε να τιμήσει τη μνήμη του Αγίου και να δημιουργήσει ένα μεγάλο προσκύνημα. Το συγκρότημα, με συνολική έκταση που ξεπερνούσε τα 5.000 τ.μ., είχε έναν μοναδικό και πρωτότυπο σχεδιασμό. Ο ναός σχεδιάστηκε σε σχήμα σταυρού και αποτελούνταν από τέσσερις μεγάλες τρίκλιτες βασιλικές που συνέκλιναν προς το ίδιο κέντρο σαν τις κεραίες του σταυρού. Στο σημείο όπου ενώνονταν οι τέσσερις βασιλικές, σχηματιζόταν μια τεράστια οκταγωνική αυλή και στο κέντρο αυτού του οκταγώνου υψωνόταν ο αυθεντικός στύλος πάνω στον οποίο ασκήτεψε ο Συμεών.

Γύρω από τον κεντρικό ναό αναπτύχθηκε μια ολόκληρη «ιερή πόλη» για να εξυπηρετεί τους χιλιάδες προσκυνητές, ένα μεγάλο οκταγωνικό Βαπτιστήριο για τη βάπτιση των ειδωλολατρών που μεταστρέφονταν, ένα μοναστήρι με κελιά για τους μοναχούς και χώροι μελέτης, ξενώνες, χώροι εστίασης και λουτρά για τους ταξιδιώτες. Λόγω των επιδρομών από Πέρσες και Αραβες, το συγκρότημα περιβλήθηκε αργότερα με ισχυρά τείχη και πύργους, παίρνοντας τη μορφή φρουρίου (εξού και το όνομα Καλάτ/Κάστρο). Σήμερα, ο ναός βρίσκεται σε κατάσταση ερειπίων, αλλά τα πέτρινα τόξα, οι περίτεχνοι κίονες κορινθιακού ρυθμού και οι τοίχοι των βασιλικών παραμένουν εντυπωσιακά. Ο ίδιος ο στύλος του Αγίου, εξαιτίας των πιστών που έπαιρναν για αιώνες μικρά κομμάτια ως φυλακτό, έχει πλέον περιοριστεί σε έναν χαμηλό, στρογγυλεμένο βράχο που σώζεται πάνω στο πέτρινο βάθρο του. Το μνημείο ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2011, αλλά, δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια (μετά το 2013), ο χώρος υπέστη σοβαρές ζημιές και καταστροφές λόγω των πολεμικών συγκρούσεων στη Συρία.

Ιησούς του Ναυή

Από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Παλαιάς Διαθήκης, καθώς υπήρξε ο πιστός βοηθός και διάδοχος του Μωυσή, αλλά και ο στρατιωτικός ηγέτης που οδήγησε τους Ισραηλίτες στην κατάκτηση της Γης της Επαγγελίας (Χαναάν). Γεννήθηκε στην Αίγυπτο, κατά την περίοδο της δουλείας των Εβραίων, και ανήκε στη φυλή του Εφραίμ, συνόδευσε τον Μωυσή στο όρος Σινά όταν εκείνος έλαβε τις Δέκα Εντολές και είχε την ευθύνη της διαφύλαξης της Σκηνής του Μαρτυρίου. Ηταν μάλιστα ένας από τους 12 κατασκόπους που έστειλε ο Μωυσής να εξερευνήσουν τη γη Χαναάν, και επειδή μόνον αυτός και ο Χάλεβ έδειξαν πίστη στον Θεό και υποστήριξαν ότι ο λαός μπορούσε να κατακτήσει τη χώρα, ήταν οι μόνοι από τη γενιά της Εξόδου που τους επιτράπηκε από τον Θεό να ζήσουν και να μπουν στη Γη της Επαγγελίας. Μετά τον θάνατο του Μωυσή, ο Θεός τον έχρισε ως τον νέο ηγέτη των Ισραηλιτών κι έτσι οδήγησε τον λαό πέρα από τον Ιορδάνη ποταμό, ο οποίος σταμάτησε να ρέει μόλις οι ιερείς που μετέφεραν την Κιβωτό της Διαθήκης άγγιξαν το νερό. Η πρώτη μεγάλη πόλη που κατέλαβε ήταν η Ιεριχώ, όπου, σύμφωνα με τη βιβλική αφήγηση, οι Ισραηλίτες περιέφεραν την Κιβωτό γύρω από την πόλη επί επτά ημέρες, ενώ την έβδομη, με τους ήχους των σαλπίγγων και τις κραυγές του λαού, τα τείχη της Ιεριχούς κατέρρευσαν θαυματουργικά. Επίσης, σημειώνεται ότι, κατά τη διάρκεια της μάχης στη Γαβαών εναντίον των Αμορραίων, ο Ιησούς προσευχήθηκε και διέταξε τον ηλιο και τη Σελήνη να σταματήσουν την πορεία τους στον ουρανό, ώστε να παραταθεί η ημέρα και να προλάβει ο στρατός του να ολοκληρώσει τη νίκη. Αφού υπέταξε τους περισσότερους λαούς της Χαναάν, μοίρασε τη γη με κλήρο ανάμεσα στις Δώδεκα Φυλές του Ισραήλ, πριν πεθάνει συγκέντρωσε όλο τον λαό στη Συχέμ, τους θύμισε τις ευεργεσίες του Θεού, τους κάλεσε να μείνουν πιστοί στις εντολές Του απορρίπτοντας τα είδωλα και εκοιμήθη σε ηλικία 110 ετών, με την ιστορία του να περιγράφεται αναλυτικά στο ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης.

Τεσσαράκοντα παρθενομάρτυρες και Αμμούν ο διάκονος

Εζησαν και μαρτύρησαν στις αρχές του 4ου αι. στην Αδριανούπολη της Θράκης, επί αυτοκράτορος του ανατολικού τμήματος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τον Λικίνιο, ο οποίος είχε εξαπολύσει σκληρό διωγμό εναντίον των χριστιανών. Ο Αμμούν, που ήταν διάκονος στην εκκλησία της Αδριανούπολης, είχε συγκεντρώσει γύρω του σαράντα ευσεβείς κοπέλες και τις καθοδηγούσε πνευματικά, διδάσκοντάς τους την πίστη στον Χριστό και την αξία της αγνότητας. Οταν ο ηγεμόνας της Θράκης, Βάβδος, έμαθε για τη δράση τους, διέταξε τη σύλληψή τους και τους ζήτησε να απαρνηθούν τον Χριστιανισμό και να θυσιάσουν στα είδωλα, αλλά ο Αμμούν και οι μαθήτριές του δήλωσαν έτοιμοι να πεθάνουν για την πίστη τους. Βλέποντας ο Βάβδος ότι δεν μπορεί να τους μεταπείσει, τους υπέβαλε σε φρικτά βασανιστήρια και στη συνέχεια τους έστειλε στον Λικίνιο, που διέταξε τη θανάτωσή τους με μαρτυρικούς τρόπους. Στον Αμμούν έθεσαν πυρακτωμένη περικεφαλαία στο κεφάλι και τελικά τον αποκεφάλισαν, ενώ τις 40 παρθένες τις θανάτωσαν με διαφορετικές μεθόδους. Δέκα από αυτές κάηκαν ζωντανές σε φωτιά, οκτώ αποκεφαλίστηκαν, δέκα θανατώθηκαν με ξίφος, αφού δέχθηκαν χτυπήματα στο στόμα και την καρδιά, έξι εξαναγκάστηκαν να καταπιούν πυρακτωμένους σβόλους σιδήρου και οι υπόλοιπες έξι βρήκαν μαρτυρικό θάνατο αφού κατακρεουργήθηκαν με μαχαίρια.

Τα ονόματα που έχουν διασωθεί στο αρχαίο Μαρτύριόν τους (Bibliotheca Hagiographica Graeca 2280-2281) είναι: Λαυρεντία η διάκονος, Κελσίνα, Θεοκτίστη (ή Θεόκλεια), Δωροθέα, Ευτυχιανή, Θέκλα, Αρισταινέτη, Φιλαδέλφη, Μαρία, Βερονίκη, Ευλαλία (ή Ευθυμία), Λαμπροτάτη, Ευφημία, Θεοδώρα, Θεοδότη, Τετεσία, Ακυλίνα, Θεοδούλη, Απλοδώρα, Λαμπαδία, Προκοπία, Παύλα, Ιουλιάνα, Αμπλιανή, Περσίς, Πολυνίκη, Μαύρα, Γρηγορία, Κυρία (ή Κυριαίνη), Βάσσα, Καλλινίκη, Βαρβάρα, Κυριακή, Αγαθονίκη, Ιούστα, Ειρήνη, Ματρώνα (ή Αγαθονίκη), Τιμοθέα, Τατιανή, Αννα (ή Ανθούσα).

Ωστόσο, στην ασματική ακολουθία και σε νεότερους συναξαριστές απαντούν τα εξής ονόματα: Αδαμαντίνη, Αθηνά, Ακριβή, Αντιγόνη, Αριβοία, Ασπασία, Αφροδίτη, Διώνη, Δωδώνη, Ελπινίκη, Ερασμία, Ερατώ, Ερμηνεία, Ευτέρπη, Θάλεια, Θεανώ, Θεανόη, Θεονύμφη, Θεοφάνη, Καλλιρρόη, Καλλίστη, Κλειώ, Κλεονίκη, Κλεοπάτρα, Κοραλία, Λάμπρω, Μαργαρίτα, Μαριάνθη, Μελπομένη, Μόσχω, Ουρανία, Πανδώρα, Πηνελόπη, Πολύμνια, Πολυνίκη, Σαπφώ, Τερψιχόρη, Τρωάς, Χάιδω και Χαρίκλεια.

Τιμάται επίσης η μνήμη: Μάρθας μητρός οσίου Συμεών του στυλίτου, μαρτύρων Αγαθοκλείας, Ευόδου, Καλλίστης και Ερμογένους, οσίας Ευανθίας, οσίου Μελετίου του νέου, οσίου Νικολάου του εν τη Κουρταλιώτη της Κρήτης ασκήσαντος, νεομάρτυρος Αγγελή, οσίας Χάιδως της εκ Στανού Χαλκιδικής.

Πηγή: kathimerini.gr