Γράφει ο Γιάννης Μητράκος

Κάθε λαός στην ιστορική του πορεία μέσα στο χρόνο σημαδεύεται από γεγονότα-σταθμούς, τα οποία προσδιορίζουν τη φυσιογνωμία και την ταυτότητά του, αλλά και τη θέση του μέσα στο τοπικό και παγκόσμιο σκηνικό. Ένα τέτοιο γεγονός-σταθμός, για μας τους νεότερους Έλληνες, ήταν και είναι η Επανάσταση του 1821, που μας έβγαλε από την τούρκικη σκλαβιά σχεδόν τεσσάρων αιώνων!

Κάποτε θα φαινόταν η προσπάθεια να παρουσιάσει κάποιος με επιχειρήματα το ρόλο και τη σημασία αυτής της Επανάστασης του 1821 ως υπερβολή! Επειδή, όμως, στις μέρες μας αυξάνονται και πληθύνονται οι αμφισβητίες και οι αναθεωρητές της ιστορίας μας, οι οποίοι προσπαθούν να υποβαθμίσουν τα γεγονότα, να απαξιώσουν τα πρόσωπα, να κλονίσουν την ιστορική συνείδηση και να γκρεμίσουν αξίες και ιδανικά, είναι απαραίτητο να ρίχνουμε, πού και πού, μια ενδελεχή ματιά στην ιστορία μας και να προσεγγίζουμε τις εθνικές μας επετείους με πνεύμα μελέτης και στοχασμού και όχι με το επιφανειακό κι εφήμερο «πανηγυριώτικο» πνεύμα, που σύντομα σκορπίζει και χάνεται!

Μία από τις καινοφανείς «εκσυγχρονιστικές» προσεγγίσεις της ιστορίας μας, με την οποία θα ασχοληθούμε σήμερα, είναι αυτή που ισχυρίζεται πως ο σκλαβωμένος λαός μας «καλοπερνούσε» κάτω από την οθωμανική κυριαρχία και κατά συνέπειαν δεν χρειαζόταν να γίνει επανάσταση κατά της «ακριβοδίκαιης» τουρκικής εξουσίας!
Ουδέν ψευδέστερον τούτου! Οι ιστορικές πηγές, ελληνικές και ξένες, παρουσιάζουν μια πραγματικότητα στα χρόνια της τουρκοκρατίας , που διαμόρφωνε μια πολύ απεχθή, σκληρή, μίζερη και φτωχή ζωή για την πλειονότητα των Ελλήνων, οι οποίοι έχασαν ακόμα και το εθνικό τους όνομα, καθώς οι κατακτητές το αντικατέστησαν με τις υποτιμητικές και προσβλητικές ονομασίες «ραγιάς» (σκλάβος) και γκιαούρης (άπιστος)!

Ήταν αφάνταστα τα δεινοπαθήματα και η δυστυχία των Ελλήνων κάτω από τον τούρκικο ζυγό! Τα καλύτερα κτήματά τους τα πήραν οι Τούρκοι και οι «ραγιάδες» εργάζονταν σ’ αυτά ως δουλοπάροικοι! Άλλα πάλι εύφορα κτήματα αναγκάστηκαν να τα παραχωρήσουν στα τζαμιά ως βακούφια! Στα χέρια των Ελλήνων έμειναν λίγα και φτωχά κτήματα, κυρίως σε ορεινά μέρη, όπου δεν μπορούσαν να εγκατασταθούν οι Τούρκοι! Μα κι απ’ αυτά οι Έλληνες ήταν αναγκασμένοι να πληρώνουν στους Τούρκους τόσους φόρους, ώστε μόλις να κατορθώνουν να ζουν! Κι αν κάποιος σκλάβος ήταν πολύ εργατικός και μεταμόρφωνε την άγονη γη του σε εύφορη, η χαρά του δεν κρατούσε για πολύ, αφού οι Τούρκοι του την έπαιρναν «ετσιθελικά»! Γι’ αυτό και ο σκλαβωμένος λαός μας έχασε, σταδιακά, την όρεξή του για εργασία και μεγάλη δυστυχία απλώθηκε σ’ όλη τη χώρα!

Οι Τούρκοι, ακόμα, κατέσχεσαν τους καλύτερους ναούς των Ορθοδόξων Ελλήνων και τους μετέτρεψαν σε τζαμιά! Στους χριστιανούς άφησαν τους μικρούς ναούς, αλλά χωρίς σταυρό και καμπάνα! Έτσι η τουρκική δεσποτεία επέβαλε, στους σκλάβους χριστιανούς, καταπιεστικούς περιορισμούς για να τσακίσει την ανθρώπινη κι εθνική τους αξιοπρέπεια και να τους κάνει υποτακτικούς και πειθαρχικούς στην τυραννική της εξουσία! Τους έβαναν σε υποχρεωτικές αγγαρείες, τους έδερναν αναίτια και τους βασάνιζαν χωρίς να δίνουν λόγο σε κανένα! Κι αν κάποτε οι προπάτορές μας κατέφευγαν στα τουρκικά δικαστήρια, για να βρουν το δίκιο τους, ο Τούρκος δικαστής τούς έριχνε πάντα το άδικο! Δεν τους επέτρεπαν να φορούν όμορφα και πολυτελή ρούχα όπως οι Τούρκοι και τους απαγόρευαν να καβαλικεύουν σε άλογα παρά μόνον σε γαϊδούρια! Αν ο χριστιανός που πήγαινε καβάλα στο γαϊδούρι του συναντούσε Τούρκο ήταν υποχρεωμένος να κατέβει από το ζώο του και να προσκυνήσει τον Τούρκο!

Όλοι οι Έλληνες, από δεκαέξι ετών και πάνω, πλήρωναν προσωπικό φόρο τον λεγόμενο κεφαλικό φόρο ή χαράτσι, εξαγοράζοντας τη ζωή τους για ένα χρόνο! Αλλά και πάλι δεν ήταν εξασφαλισμένοι γιατί κάθε Τούρκος μπορούσε να σκοτώσει , με ψεύτικη πρόφαση, όποιον Έλληνα ήθελε και να μείνει ατιμώρητος! Ο βαρύτερος «φόρος» των ραγιάδων, όμως, ήταν το περιβόητο παιδομάζωμα! Κάθε χρόνο γύριζε στις πόλεις και τα χωριά ένας Τούρκος αξιωματικός της στρατολογίας με την ακολουθία του και μάζευε τα πιο γερά Ελληνόπουλα που ήταν από εφτά χρονών και πάνω! Στην αρχή έπαιρναν ένα παιδί από κάθε οικογένεια! Αργότερα δύο και τρία ως και τους μοναχογιούς που πρώτα τους εξαιρούσαν! Τα παιδιά αυτά τα πήγαιναν σε ειδικούς στρατώνες στα βάθη της Ανατολής, τα εξισλάμιζαν, τα γύμναζαν και τα σκληραγωγούσαν μέχρι να γίνουν είκοσι χρονών! Τότε τα κατέτασσαν σε ιδιαίτερα στρατιωτικά σώματα, στα περίφημα τάγματα των γενιτσάρων! Οι γενίτσαροι ξεχνούσαν την καταγωγή τους, δεν παντρεύονταν ποτέ, για σπίτι είχαν το στρατώνα και πατέρα τους θεωρούσαν το σουλτάνο! Ήταν πλέον φανατικοί Τούρκοι και φέρνονταν με τόση σκληρότητα στους χριστιανούς, ώστε οι Ελληνίδες μητέρες να εύχονται στο Θεό να μη γεννούν αγόρια!

Το παιδομάζωμα, ευτυχώς, καταργήθηκε επί Μουράτ του Δ΄(1638) κι από τότε κατατάσσονταν ως γενίτσαροι μόνο τα παιδιά των Τούρκων. Μολαταύτα υπολογίζεται πως, στα διακόσια χρόνια που διατηρήθηκε το παιδομάζωμα, εξισλαμίστηκαν περίπου ένα εκατομμύριο Ελληνόπουλα! Αν σκεφτούμε πως τα παιδιά αυτά ήταν γερά και υγιή, αλλά δεν παντρεύονταν λόγω του παιδομαζώματος, καταλαβαίνουμε τότε τη μεγάλη φθορά που έπαθε η φυλή μας απ’ αυτό το οδυνηρό μέτρο!

Μεγάλη φθορά έπαθε, επίσης, το έθνος μας κατά τους πρώτους αιώνες της σκλαβιάς, από τον εξισλαμισμό. Ο πρώτος και κύριος λόγος που αναγκάζονταν οι Έλληνες να αλλάξουν την πίστη τους και να γίνουν Μωαμεθανοί ήταν για να απαλλαγούν από τα βάσανα και το παιδομάζωμα. Δεύτερος πάλι λόγος ήταν γιατί οι σουλτάνοι χρησιμοποιούσαν ως κίνητρο τα μεγάλα αξιώματα σε όσους εξισλαμίζονταν. Έτσι οι κυριώτεροι στρατηγοί και άλλοι ανώτεροι υπάλληλοι του τουρκικού κράτους ήσαν εξωμότες χριστιανοί! Από τους εξισλαμισθέντες αρκετοί ήσαν αυτοί που μετάνιωσαν κι έδωσαν τη ζωή τους για να ξαναγυρίσουν στην ορθόδοξη χριστιανική πίστη, σχηματίζοντας το νέφος των Νεομαρτύρων Αγίων της Εκκλησίας μας!

Ούτε γράμματα είχαν δικαίωμα να μαθαίνουν οι Έλληνες! Τους έκλεισαν τα σχολεία για να λησμονήσουν τη γλώσσα και την ιστορία τους και τους ανάγκασαν να καταφεύγουν στα λεγόμενα «κρυφά σχολειά», στους νάρθηκες των ναών ή σε κρύπτες μοναστηριών, για να μάθουν λίγα «κολλυβογράμματα»! Ο Αρχιστράτηγος Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, στην ομιλία που έκανε προς τους νέους της Αθήνας πάνω στην Πνύκα, μετά την απελευθέρωση (13/11/1838), είπε χαρακτηριστικά: «Εγώ παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξαιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος...»! Σε ορισμένα μέρη, μάλιστα, που ζούσαν πολλοί μουσουλμάνοι, απαγορευόταν στους χριστιανούς να μιλούν την ελληνική γλώσσα!

Οι Τούρκοι, τέλος, κατέστρεψαν πολλά από τα αρχαία μνημεία, που είχαν απομείνει, ενώ τα αγάλματα και τους στύλους των αρχαίων ελληνικών ναών τους έκαναν ασβέστη, για να χτίσουν τα σπίτια και τα κάστρα τους!

Έτσι, για τετρακόσια χρόνια, η ζωή, η τιμή και η περιουσία των σκλαβωμένων Ελλήνων ήταν στα χέρια των Τούρκων κατακτητών! Οι Έλληνες απέφευγαν κάθε τι που θα προκαλούσε τους Τούρκους! Φοβούνταν να χτίσουν ωραία σπίτια, να ανοίξουν παράθυρα προς το δρόμο και να στολίσουν τα παιδιά τους, για να μην ξυπνήσουν το φθόνο των Τούρκων και τότε, αλίμονό τους! Η ζωή τους ήταν ταπεινή, εξευτελιστική και ανυπόφορη! Κι όμως βαθιά μες στην καρδιά τους σιγόκαιγε η φλόγα! Ποτέ δεν έχασαν την πίστη τους ότι θα ξανάρθει στην πατρίδα μας η χαμένη λευτεριά, ότι θα αναστηθούν ξανά το Βυζάντιο και η Αγια-Σοφιά, ότι θα ξαναζωντανέψει ο μαρμαρωμένος βασιλιάς! Και την πίστη τους αυτή τη μετέδιδαν από γενιά σε γενιά αμετάβλητη και δυναμωμένη! Υπέφεραν με καρτερία τις ταπεινώσεις και τους εξευτελισμούς και ποτέ δεν έπαψαν τον αγώνα, για να αποτινάξουν τον τούρκικο ζυγό και να ανακτήσουν την πολυπόθητη λευτεριά τους! Ώσπου έφτασε η ή άγια ώρα της Επανάστασης του 1821!

Είπε ο Κολοκοτρώνης στους νέους των Αθηνών: «Όταν αποφασίσαμε να κάμομε την Επανάσταση, δεν εσυλογισθήκαμε, ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πως δεν έχομε άρματα, ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις, ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και οι κληρικοί και οι προεστοί, και οι καπεταναίοι, και οι πεπαιδευμένοι, και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό, και εκάμαμε την Επανάσταση»!