Αρχαία Ολυμπία: Η υπόγεια ανακάλυψη που ίσως αλλάξει όσα γνωρίζουμε

ΟΛΥΜΠΙΑ. Ερευνητές εντόπισαν κρυμμένες κατασκευές κάτω από την Αρχαία Ολυμπία, το ιστορικό ιερό όπου διεξάγονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες για περισσότερα από 1.000 χρόνια.

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Archaeological Prospection, κάτω από το έδαφος της περιοχής στην Πελοπόννησο φαίνεται πως υπάρχουν μια υπόγεια κατασκευή που πιθανόν λειτουργούσε ως αρχαίο λιμάνι, καθώς και ένα θαμμένο αναχώμα ποταμού.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση της Sarah Bäumler από το Ινστιτούτο Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου του Κιέλου στη Γερμανία.

Οι έρευνες πεδίου έγιναν το 2021 και το 2023 σε περιοχή νότια του ανασκαμμένου ιερού, ανάμεσα στην παλιά κοίτη του ποταμού Αλφειού και στα ήδη γνωστά οικοδομικά κατάλοιπα.

Η Αρχαία Ολυμπία είναι θαμμένη κάτω από στρώματα άμμου και λάσπης

Το ιερό της Αρχαίας Ολυμπίας βρίσκεται εδώ και αιώνες θαμμένο κάτω από τέσσερα έως έξι μέτρα άμμου και λάσπης, που μεταφέρθηκαν από τους ποταμούς Κλαδέο και Αλφειό.

Αυτό το παχύ στρώμα ιζημάτων καθιστά δύσκολη τη χρήση συνηθισμένων μεθόδων έρευνας, όπως τα γεωραντάρ και οι μαγνητικές μετρήσεις.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τρεις διαφορετικές τεχνικές:

• ηλεκτρομαγνητική επαγωγή,
• ηλεκτρική τομογραφία αντίστασης,
• και σεισμικές μετρήσεις διάτμησης.

Οι μέθοδοι αυτές μπορούν να εντοπίσουν κατασκευές σε βάθος έως και εννέα μέτρων.

Οι ελιές δυσκόλεψαν τις έρευνες

Η ύπαρξη πυκνών ελαιώνων στην περιοχή δυσκόλεψε σημαντικά τη συλλογή στοιχείων.

Για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, οι ερευνητές δημιούργησαν ειδικό φίλτρο επεξεργασίας δεδομένων ώστε να απομακρύνουν τις παρεμβολές που προκαλούσαν τα δέντρα με την αυξημένη υγρασία κατά την περίοδο συγκομιδής.

Η σημαντικότερη ανακάλυψη

Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης είναι μια ορθογώνια λεκάνη διαστάσεων περίπου 80 επί 100 μέτρων, νότια του σημερινού ανασκαμμένου χώρου.

Το κατώτερο σημείο της βρίσκεται περίπου έξι μέτρα κάτω από το έδαφος.

Στο εσωτερικό της εντοπίστηκαν λιμναία ιζήματα, δηλαδή αποθέσεις που δημιουργούνται σε στάσιμα γλυκά νερά, ενώ οι ερευνητές εντόπισαν και πιθανό άνοιγμα στη νοτιοανατολική πλευρά της, που ίσως συνέδεε τη λεκάνη με τη λίμνη και τον ποταμό Αλφειό.

Σύμφωνα με χρονολογήσεις με ραδιοάνθρακα, η περιοχή αυτή παρέμεινε καλυμμένη με γλυκό νερό από τον 5ο αιώνα π.Χ. έως και τον 6ο αιώνα μ.Χ., δηλαδή την περίοδο ακμής των Πανελλήνιων Αγώνων.

Πιθανό αρχαίο λιμάνι

Οι ερευνητές εξέτασαν τρία πιθανά σενάρια για τη χρήση της κατασκευής:

• συγκρότημα λουτρών,
• δεξαμενή λυμάτων,
• ή λιμάνι.

Οι αναλύσεις απέκλεισαν τα δύο πρώτα ενδεχόμενα.

Παράλληλα, ο προσανατολισμός της λεκάνης φαίνεται να συνδέεται με το Λεωνιδαίο και το νοτιοδυτικό λουτρό της Αρχαίας Ολυμπίας, κάτι που ενισχύει τη θεωρία ότι αποτελούσε τμήμα του ευρύτερου ιερού χώρου.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η Αρχαία Ολυμπία βρισκόταν στη βορειοανατολική όχθη μιας μεγάλης λίμνης, γνωστής ως «Λίμνη της Ολυμπίας», η οποία υπήρχε στην περιοχή από την 8η χιλιετία π.Χ. έως και τουλάχιστον τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Μέχρι σήμερα, η επικρατέστερη θεωρία ήταν ότι τα αγαθά μεταφέρονταν στην Ολυμπία από το λιμάνι της Φειάς, περίπου 22 χιλιόμετρα μακριά.

Ωστόσο, ο αρχαίος γεωγράφος Στράβων είχε αναφέρει ότι πλοία μπορούσαν να κινηθούν αρκετά χιλιόμετρα προς το εσωτερικό μέσω του ποταμού, μειώνοντας σημαντικά τη χερσαία διαδρομή.

Ένα λιμάνι κοντά στην ίδια την Ολυμπία θεωρείται πλέον πιθανό, καθώς θα εξυπηρετούσε τις μεγάλες ανάγκες των Αγώνων.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ένα λιμάνι στην ίδια την Ολυμπία θα διευκόλυνε σημαντικά τη μεταφορά ανθρώπων, ζώων και υλικών που απαιτούνταν για τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων.

Εντοπίστηκε και αρχαίο αντιπλημμυρικό έργο

Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν επίσης την πορεία του αναχώματος που συγκρατούσε το τείχος του Κλαδέου, ένα αντιπλημμυρικό έργο ύψους και πλάτους περίπου 2,8 μέτρων.

Το τείχος φαίνεται να εκτείνεται σχεδόν σε ευθεία γραμμή από βορρά προς νότο.

Πιθανόν υπάρχουν ακόμη κρυμμένες κατασκευές

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα ευρήματα δείχνουν ότι κάτω από την Αρχαία Ολυμπία ενδέχεται να παραμένουν θαμμένες πολλές ακόμη άγνωστες κατασκευές.

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν πάντως ότι απαιτούνται αρχαιολογικές ανασκαφές ώστε να επιβεβαιωθεί οριστικά αν η υπόγεια κατασκευή λειτουργούσε πράγματι ως αρχαίο λιμάνι.