ΣΚΩΤΙΑ. Στη Σκωτία του 1828, η αυξανόμενη ανάγκη των ιατρικών σχολών για ανθρώπινα σώματα δημιούργησε μια παράνομη αγορά με υψηλά κέρδη. Δύο άνδρες, ο Γουίλιαμ Μπερκ (William Burke) και ο Γουίλιαμ Χέαρ (William Hare), βρήκαν έναν φρικτό τρόπο να την εκμεταλλευτούν: δολοφονούσαν ανθρώπους και πουλούσαν τις σορούς τους σε ανατόμο του Εδιμβούργου.

Η υπόθεση έμεινε γνωστή ως «Οι Φόνοι της Ανατομίας» (Anatomy Murders) και συνδέθηκε με μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους στην ιστορία της ιατρικής.

Γιατί οι ιατρικές σχολές αναζητούσαν απεγνωσμένα ανθρώπινα σώματα

Στις αρχές του 19ου αιώνα, η χειρουργική αναπτυσσόταν με γρήγορους ρυθμούς. Η εκπαίδευση των μελλοντικών γιατρών απαιτούσε ανατομές, όμως η νόμιμη πρόσβαση σε ανθρώπινες σορούς ήταν εξαιρετικά περιορισμένη.

Στο Εδιμβούργο, ο Ρόμπερτ Νοξ (Robert Knox) διηύθυνε σχολή Ανατομίας που, το 1827, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια τεράστια ανάγκη: για την επόμενη χρονιά υπολογιζόταν ότι θα χρειαζόταν περισσότερα από 400 ανθρώπινα σώματα.

Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε ακόμη νόμιμη διαδικασία εθελοντικής δωρεάς σώματος για επιστημονικούς σκοπούς στη Σκωτία. Η έλλειψη αυτή είχε δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για τους λεγόμενους «αναστητές» (resurrectionists), ανθρώπους που ξέθαβαν πρόσφατα θαμμένους νεκρούς και πουλούσαν τις σορούς τους σε ιατρικές σχολές.

Οι οικογένειες προσπαθούσαν να προστατεύσουν τους τάφους των συγγενών τους, ακόμη και παραμένοντας δίπλα τους για εβδομάδες. Άλλοι τοποθετούσαν βαριές σιδερένιες κατασκευές πάνω από τα μνήματα, ώστε να αποτρέψουν την εκταφή.

Η λιθογραφία απεικονίζει τον Δρ Ρόμπερτ Νοξ, Σκωτσέζο καθηγητή Ανατομίας, ο οποίος ξεκίνησε την ιατρική του σταδιοδρομία ως βοηθός στρατιωτικού χειρουργού. Το 1825 ανέλαβε τη θέση του επιμελητή στο Μουσείο Συγκριτικής Ανατομίας και Παθολογίας του Βασιλικού Κολεγίου Χειρουργών του Εδιμβούργου. Η μεγάλη ζήτηση των ιατρικών σχολών για ανθρώπινες σορούς οδήγησε σε κλοπές πτωμάτων από νεκροταφεία, με συνέπειες που έφτασαν ακόμη και σε δολοφονίες.

Φωτογραφία: Getty Images

Από έναν απλήρωτο λογαριασμό σε 16 δολοφονίες

Ο Γουίλιαμ Χέαρ, Ιρλανδός που διατηρούσε κατάλυμα κοντά στην περιοχή Grassmarket του Εδιμβούργου, είχε γνωριστεί με τον επίσης Ιρλανδό Γουίλιαμ Μπερκ, ο οποίος διέμενε εκεί.

Στις αρχές του 1828, ένας ένοικος πέθανε αφήνοντας απλήρωτο ενοίκιο. Οι δύο άνδρες αποφάσισαν να μεταφέρουν τη σορό του στη σχολή του Νοξ, όπου έλαβαν 7 λίρες και 10 σελίνια, ποσό που ξεπερνούσε τις αποδοχές ενός μήνα.

Το κέρδος τούς οδήγησε στη συνέχεια σε μια σειρά δολοφονιών.

Αντί να περιμένουν κάποιον να πεθάνει, άρχισαν να προσελκύουν ανθρώπους στο κατάλυμα του Χέαρ και να τους σκοτώνουν με ασφυξία. Πίεζαν το σώμα των θυμάτων, περιορίζοντας τα εξωτερικά τραύματα, ώστε οι σοροί να παραμένουν κατάλληλες για ανατομή.

Μέσα στο 1828, 16 άνθρωποι δολοφονήθηκαν με αυτόν τον τρόπο. Τα περισσότερα θύματα ήταν γυναίκες και προέρχονταν από τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα του Εδιμβούργου.

Οι σοροί παραδίδονταν στη σχολή Ανατομίας του Νοξ έναντι αμοιβής.

Ο Γουίλιαμ Χέαρ (αριστερά) πιθανότατα γεννήθηκε στην κομητεία Άρμαγκ, στην κομητεία Λοντοντέρι ή κοντά στην πόλη Νιούρι της Ιρλανδίας. Ο Γουίλιαμ Μπερκ (δεξιά) γεννήθηκε το 1792 στο Ούρνεϊ, στην κομητεία Τάιρον της Ιρλανδίας.

Πώς αποκαλύφθηκε η υπόθεση

Η εγκληματική δράση των δύο ανδρών σταμάτησε τον Νοέμβριο του 1828, όταν ένοικος του καταλύματος ειδοποίησε την αστυνομία, αφού εντόπισε μια σορό κάτω από κρεβάτι.

Όταν οι αστυνομικοί έφτασαν, το σώμα είχε απομακρυνθεί και στο σημείο βρέθηκε μόνο ένα ίχνος αίματος.

Οι αντιφατικές εξηγήσεις που έδωσαν ο Μπερκ και η σύζυγός του ενίσχυσαν τις υποψίες. Τελικά, συνελήφθησαν ο Μπερκ, ο Χέαρ και οι δύο γυναίκες τους.

Ο ένας εκτελέστηκε, ο άλλος αφέθηκε ελεύθερος

Παρότι οι δύο άνδρες συμμετείχαν στη δολοφονική δράση, η κατάληξή τους ήταν διαφορετική.

Ο Χέαρ συμφώνησε να καταθέσει εναντίον του Μπερκ, εξασφαλίζοντας την ελευθερία του. Η μαρτυρία του οδήγησε στην καταδίκη του συνεργού του.

Ο Μπερκ απαγχονίστηκε περίπου δύο μήνες μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης.

Η κατάληξή του είχε μια μακάβρια ειρωνεία: εξαιτίας της νομοθεσίας που ίσχυε για τους καταδικασμένους δολοφόνους, το σώμα του δεν ενταφιάστηκε, αλλά παραδόθηκε για ανατομή στην Ιατρική Σχολή του Εδιμβούργου.

Ο σκελετός του διατηρείται και εκτίθεται μέχρι σήμερα, ως μέρος της ιστορίας της ιατρικής εκπαίδευσης στην πόλη.

Ο Χέαρ εξαφανίστηκε μετά την απελευθέρωσή του. Σύμφωνα με ιστορικές έρευνες, ενδέχεται να επέστρεψε στην Ιρλανδία, χωρίς να είναι βέβαιο πού και πώς πέθανε.

Τι απέγινε ο γιατρός που αγόραζε τις σορούς

Ο Ρόμπερτ Νοξ δεν δικάστηκε για τη σύνδεσή του με την υπόθεση, ωστόσο η επαγγελματική του φήμη υπέστη σοβαρό πλήγμα.

Απομακρύνθηκε από θέση επιμελητή στο Βασιλικό Κολέγιο Χειρουργών και αργότερα εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο. Δεν κατάφερε να εξασφαλίσει νέα πανεπιστημιακή θέση διδασκαλίας, αν και συνέχισε να εργάζεται ως ανατόμος σε νοσοκομείο.

Σύμφωνα με τον επιδημιολόγο Άλαν Έβανς (Alun Evans), το σκάνδαλο επηρέασε ευρύτερα την ιατρική εκπαίδευση στο Εδιμβούργο, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της απήχησης των ιατρικών σχολών του Δουβλίνου και του Παρισιού.

Ο Δρ Γκόρντον Φίντλεϊτερ εξετάζει τον σκελετό του κατά συρροή δολοφόνου Γουίλιαμ Μπερκ, πριν εκτεθεί στο κοινό μετά την ανακαίνιση του Μουσείου Ανατομίας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.

Φωτογραφία: Getty Images / David Cheskin – PA Images


Ο νόμος που άλλαξε τα δεδομένα

Το 1832, μόλις τέσσερα χρόνια μετά τις δολοφονίες, ψηφίστηκε στη Βρετανία ο Anatomy Act, ο οποίος επέτρεψε την αξιοποίηση για ανατομικές μελέτες σορών που παρέμεναν αζήτητες για 48 ώρες σε νοσοκομεία, φυλακές και ιδρύματα περίθαλψης.

Παράλληλα, νομιμοποιήθηκε η εθελοντική δωρεά σώματος στην επιστήμη.

Η ιστορία των Μπερκ και Χέαρ έμεινε ένα από τα πιο γνωστά εγκλήματα της Σκωτίας, αποτυπώνοντας με τον πιο ακραίο τρόπο τις συνέπειες της παράνομης εμπορίας ανθρώπινων σορών.

Πηγή: Popular Science

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις