Η σχέση ΗΠΑ – Ισραήλ

Γράφει ο Αλέξης Παπαχελάς/kathimerini.gr

Οσο ισχυρό και αν είναι από μόνο του το Ισραήλ, δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς την απόλυτη στήριξη των ΗΠΑ. Εχει προφανώς κτίσει απίστευτες δικές του στρατιωτικές, τεχνολογικές και κατασκοπευτικές δυνατότητες, αλλά αν κοπεί ο ομφάλιος λώρος με την Αμερική θα βρεθεί σε πολύ επικίνδυνη θέση. Η αμερικανική ομπρέλα προστασίας το διασώζει όταν δέχεται επιθέσεις από το Ιράν, ενώ μόνο την περίοδο 2023-24 το Ισραήλ πήρε περί τα 18 δισ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια: εξοπλισμούς και πυρομαχικά.

Η στενή αμερικανοϊσραηλινή σχέση σφυρηλατήθηκε από την εποχή του Τρούμαν και αποτελούσε επί δεκαετίες ένα ζήτημα στο οποίο υπήρχε διακομματική συναίνεση. Σε αυτό βοήθησε προφανώς ο ρόλος του αμερικανοεβραϊκού λόμπι, που κατάφερε να δημιουργεί σοκ και δέος στους αντιπάλους του. Ο αστικός μύθος ήθελε, για παράδειγμα, τον πατέρα Μπους να χάνει τις εκλογές από τον Κλίντον το 1992 επειδή ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος πίεσε το Ισραήλ για μία συμφωνία στη Μέση Ανατολή. Τα παραδείγματα είναι πολλά και είχαν όλα «εκπαιδευτικό» χαρακτήρα για τις επόμενες γενιές.

Η συναίνεση γύρω από την αναγκαιότητα της στενής σχέσης υπέστη σοβαρά ρήγματα μετά την ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα. Κυρίως ανάμεσα σε διανοουμένους, ακαδημαϊκούς, αλλά και στελέχη του αμερικανικού κατεστημένου που θεωρούσαν ότι ο Νετανιάχου με την πολιτική του θα έθετε σε κίνδυνο τα αμερικανικά συμφέροντα. Ηλθε όμως ο Τραμπ και όλη αυτή η κριτική πέρασε σε δεύτερη μοίρα. Η αμφισβήτηση συνεχίστηκε όμως και τώρα κλιμακώνεται, μετά την κοινή επίθεση στο Ιράν. Για πρώτη φορά η βάση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος αμφισβητεί το ποιος είναι στο πηδάλιο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αν είναι ο Νετανιάχου ή ο Τραμπ. Ο Αμερικανός ηγέτης προχώρησε σε έναν πόλεμο χωρίς να πείσει ούτε την κοινή γνώμη, ούτε και το κατεστημένο εξωτερικής πολιτικής για την αναγκαιότητά του. Οταν το κόστος της επιχείρησης θα επηρεάσει καταλυτικά το πορτοφόλι του Αμερικανού ψηφοφόρου, η κριτική θα εστιαστεί στο ερώτημα: «Γιατί και για ποιον πολεμήσαμε ακριβώς;».

Οι σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ έχουν περάσει πολλές και έντονες κρίσεις στο παρελθόν. Η υπερβολική ταύτιση του Τραμπ, και των ΗΠΑ συνολικά, με όσα συμβαίνουν στο Ιράν και τον Νετανιάχου θα έχει σοβαρές πολιτικές επιπτώσεις. Σε πρώτη φάση, στις εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο. Και σε δεύτερη, στο πόσο στέρεο θα αποδειχθεί το παραδοσιακό δόγμα απόλυτης στήριξης των ΗΠΑ στο Ισραήλ.