Λέξεις για μια εξαντλημένη εποχή

Γράφει ο Λευτέρης Κουσούλης* /tovima.gr

Για την πολιτική εποχή ο λόγος. Έτσι όπως στον καθημερινό αναβρασμό της, στην κλιμακούμενη ένταση και στον αγωνιώδη κυβερνητικό χειρισμό της ξεδιπλώνεται καθημερινά ως κουραστική επανάληψη και μηχανική ανακύκλωση.

Κάτω από τον σπάταλο λόγο που προκαλεί και γεννάει η επικαιρότητα, άλλοτε ορμητική, άλλοτε νωχελική και αδιάφορη, κρύβεται κυριολεκτικά μια πραγματικότητα που καθημερινά επιβαρύνεται ως συνθήκη κοινωνικής και πολιτικής συνύπαρξης, σχεδόν σκοτεινιάζει, μέρα με την μέρα, με τον επεισοδιακό θόρυβο, από γεγονός σε γεγονός, να αποσπά την προσοχή, με αποτέλεσμα να καλύπτεται πίσω του ένα τέλος που έχει ήδη επέλθει, μια εξάντληση που δεν αντέχει πια ούτε βήμα.

Σε κάθε παρόμοια συνθήκη κρίσης θεμελίου, επιστρατεύονται από την εξουσία όλα τα όπλα μεταμφίεσης της πραγματικότητας, από τις πιο απλοϊκές ερμηνείες, ως τις πλέον δοκιμασμένες πρακτικές πολιτικής και κοινωνικής εχθρότητας. Ήδη είμαστε μάρτυρες των σχετικών μεθόδων που τον τελευταίο καιρό αναπτύσσει με προσδοκία ανταπόκρισης το κυβερνητικό σχήμα. Μια επίμονη άρνηση αυτού που συμβαίνει, μια απόκρουση κάθε ευθύνης για τις ευθύνες του, μια μετάθεση στο μακρινό μέλλον για αυτά που δεν μπόρεσε, μια διαρκής επίκληση του παρελθόντος για αυτά που το ξεπέρασαν.

Η πολιτική είναι ένας πόλεμος λέξεων. Αν οι ιδέες κινούν τον κόσμο, οι λέξεις είναι η άκρη της κάνης. Στο μέτωπο αυτό, όσο οι εκλογές πλησιάζουν και όσο το πεδίο της αντιπαράθεσης θα εμπλουτίζεται με νέους παίκτες, όλα θα κορυφωθούν και ο παροξυσμός της σύγκρουσης θα είναι πρωτοφανής. Πέρα από τις εκδοχές της διαχειριστικής επιτυχίας, ο συνολικός απολογισμός για το κυβερνητικό σχήμα, ως θεσμικό όργανο της δημοκρατικής πολιτείας, είναι αρνητικός. Αυτό το δεδομένο υποχρεώνει σε μια επιλογή συγκάλυψης, όχι μόνο συγκεκριμένων πλευρών της πραγματικότητας, που προκαλούν σφοδρές αντιδράσεις και δικαιολογημένη αποδοκιμασία, αλλά σε μια συγκάλυψη καθολική. Συγκάλυψη κάθε πλευράς, που είτε ως «μικρό» είτε ως «μεγάλο», έχει μέσα του την βιωμένη πραγματικότητα, από την ακρίβεια ως την καθημερινή υποβάθμιση της ζωής, από την αδιαφορία για το δημόσιο σχολείο ως την ανομία και την βία που γεννάει.

Αν τη λέξη «συγκάλυψη» θα την αποκρούει το κυβερνητικό σχήμα, θα έρχεται η λήξη παθογένεια στον πληθυντικό να μας φανερώνει αυτό που επιμελώς θέλει να κρύψει. Οι «παθογένειες» είναι τελικά η λέξη οχυρό μιας Κυβέρνησης που συνειδητά απέφυγε να τις αγγίξει. Κάθε φορά που εκφωνείται η λέξη, είναι ταυτόχρονα μια προσπάθεια εγκατάστασης στο παρελθόν. Το παρελθόν δεν είναι άλλοθι. Είναι σκοπός. Αν στο παρελθόν υπάρχει η αθώωση, όλοι θα πρέπει να το αποδεχθούμε ως το μέλλον μας. Αν τα πράγματα «πάντα έτσι ήταν» προς τι η ματαιοπονία της αλλαγής στους; Η λέξη τα αγκαλιάζει όλα. Αγκαλιάζει μια κοινωνία που βρίσκει μέσα στον πυρήνα της και την δική της ευθύνη για το σήμερα, που αποδέχθηκε την παθογένεια και συμβιβάστηκε με τις παθογένειες.

Αυτή η καταφυγή στο παρελθόν, ανώδυνη και παραμυθητική, έχει ελπίδες να απλώσει τη σκιά της πάνω στο κοινωνικό σώμα και να ασκήσει την γοητεία της. Αν η λέξη «συγκάλυψη» θα σκεπάζει την οργανωμένη προπαγανδιστική παραποίηση της πραγματικότητας, αν οι «παθογένειες» πυκνώσουν ως καθημερινή αναφορά, το «παρελθόν» θα πλανάται πάνω από την προσεχή σύγκρουση και θα είναι, μπορεί και ακατανίκητο, μέσα της.

(*) Πολιτικός επιστήμονας