Η πρωτοβουλία και ο διαρκής αγώνας του εκλεκτού συμπατριώτη μας, πολυβραβευμένου κ. Γιώργου Σακελλαρόπουλου, για την ανάδειξη του λακωνικού ελαιολάδου σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελεί πηγή έμπνευσης για όλους μας. Η ιδέα του για τη δημιουργία μιας ανώτατης Σχολής ελαιοκομίας στη Σπάρτη είναι μια πρόταση με βαθύ όραμα, που γεννήθηκε από την αγάπη του για τον τόπο και τον μόχθο του Λάκωνα παραγωγού. Τον ευχαριστούμε θερμά γιατί με την ενέργεια και το κύρος του κατάφερε να ανοίξει μια μεγάλη και αναγκαία συζήτηση.

Αν θέλουμε το όραμα του κ. Γ. Σακελλαρόπουλου με τις παγκόσμιες διακρίσεις του, να γίνει πράξη και να μην καταλήξει στις καλένδες των υπουργικών γραφείων, πρέπει να προσγειώσουμε το αίτημα στον σκληρό ρεαλισμό και να το θέσουμε στη σωστή του βάση, με βάση τους υπάρχοντες θεσμικούς κανόνες για την ίδρυση Τμημάτων και Σχολών.

Το όραμα προσκρούει στο θεσμικό πλαίσιο και τον Νόμο

Η σκληρή αλήθεια ξεκινά από το ίδιο το νομικό μας σύστημα. Η ίδρυση μιας αυτόνομης «Σχολής» δεν είναι μια απλή διοικητική ή πολιτική απόφαση, αλλά μια σύνθετη θεσμική διαδικασία που διέπεται από αυστηρούς κανόνες. Σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο-πλαίσιο για τα ΑΕΙ (Νόμος 4957/2022), μια Πανεπιστημιακή Σχολή δεν μπορεί να υπάρξει αυτόνομα αν δεν συγκροτείται από δύο τουλάχιστον ακαδημαϊκά Τμήματα. Η ελαιοκομία από μόνη της δεν αποτελεί αυτοτελές επιστημονικό πεδίο ικανό να υποστηρίξει μια τέτοια δομή.

Επιπλέον, οι διαδικασίες ίδρυσης απαιτούν τη σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ). Βάσει των διατάξεων του Νόμου 4653/2020 (Άρθρα 11-14), η Ανεξάρτητη Αρχή εξετάζει με αυστηρά ακαδημαϊκά και χωροταξικά κριτήρια τη σκοπιμότητα ίδρυσης νέων τμημάτων, αξιολογώντας τη βιωσιμότητά τους και την αποφυγή επικαλύψεων γνωστικών αντικειμένων. Στην Περιφέρειά μας υπάρχει ήδη η Σχολή Γεωπονίας και Τροφίμων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με έδρα την Καλαμάτα. Το Υπουργείο Παιδείας, ακολουθώντας τις κατευθύνσεις του νόμου για την αποτροπή του ακαδημαϊκού κατακερματισμού, απορρίπτει πάγια την ίδρυση νέων αυτόνομων δομών όταν το αντικείμενο σπουδών καλύπτεται ήδη εντός της ίδιας γεωγραφικής ζώνης.

Αν θέλουμε, λοιπόν, να είμαστε αποτελεσματικοί και να δείξουμε τον σωστό δρόμο, η μόνη ρεαλιστική κατεύθυνση θα ήταν η διεκδίκηση ίδρυσης ενός Τμήματος ως Παράρτημα της Καλαμάτας στη Σπάρτη.

Σχολή με τι επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων;

Όμως, χωρίς καμία διάθεση να απογοητεύσω τους συμπολίτες μου, οφείλω να καταθέσω έναν ακόμη βαθύ προβληματισμό: ένα τέτοιο Τμήμα, Πανεπιστημιακού επιπέδου, θα αντιμετωπίσει άμεσα το πρόβλημα του απόλυτα στενού γνωστικού αντικειμένου. Τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων καλύπτονται ήδη πλήρως από τα υπάρχοντα πτυχία Γεωπονίας. Ας ερωτηθεί το ΓΕΩΤΕΕ (Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας) για να μας πει καθαρά αν θα αναγνώριζε ποτέ αυτόνομο επαγγελματικό ρόλο σε έναν απόφοιτο με τόσο περιορισμένη εξειδίκευση. Από ποιον συναφή κλάδο θα αφαιρεθούν επαγγελματικά δικαιώματα ώστε να είναι ελκυστική αυτή η Σχολή ή το Τμήμα;

Τα 59.500 ευρώ της μελέτης του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ δεν επαρκούν!!

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ προτείνει ένα ετήσιο λειτουργικό κόστος της τάξης των 59.500 ευρώ. Ωστόσο, μια προσεκτική προσέγγιση στα δεδομένα της διοίκησης της ανώτατης εκπαίδευσης αναδεικνύει σημαντικές πρακτικές αποκλίσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εγκυρότητα του εγχειρήματος.

Βάσει της νομοθεσίας (Νόμος 4957/2022), για να λειτουργήσει ένα Πανεπιστημιακό Τμήμα απαιτείται ο υποχρεωτικός ελάχιστος πυρήνας 8 μελών ΔΕΠ (Καθηγητών) ανά τμήμα.

Αν υπολογίσουμε τη μισθοδοσία αυτών των 8 επιστημόνων (που ξεπερνά τις 250.000 ευρώ ετησίως), μαζί με το απαραίτητο προσωπικό για τη γραμματεία, τη φύλαξη, την καθαριότητα και τα πάγια λειτουργικά έξοδα των εργαστηρίων, το πραγματικό κόστος υπερβαίνει τις 350.000 ευρώ ετησίως. Γίνεται αντιληπτό, επομένως, ότι το ποσό των 59.500 ευρώ χρήζει επαναξιολόγησης, καθώς δεν επαρκεί για να καλύψει τις στοιχειώδεις, εκ του νόμου απαιτούμενες, ανάγκες μιας βιώσιμης Πανεπιστημιακής Σχολής.

Από την ουτοπία στην πραγματικότητα

Τα τρία ελκυστικά Πανεπιστημιακά Τμήματα εγνωσμένης αξίας που ήδη λειτουργούν στην πόλη μας—το Τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Αθλητισμού, το Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων και το Τμήμα Φυσικοθεραπείας—με πλήρως κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα, μεταπτυχιακές σπουδές, διεθνή συνέδρια και παγκόσμιες διακρίσεις, αποδεικνύουν στην πράξη τα πραγματικά οικονομικά μεγέθη. Παρά την αδιαμφισβήτητη επιστημονική τους αξία και τη σταθερή ροή φοιτητών, οι δομές αυτές δεν προσθέτουν στην τοπική οικονομία ούτε το 1/3 των εκατομμυρίων που υπόσχεται η θεωρητική μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.

Όταν, λοιπόν, εδραιωμένα τμήματα με ευρύτατο γνωστικό αντικείμενο κινούνται σε αυτά τα ρεαλιστικά πλαίσια, αντιλαμβάνεται κανείς ότι οι προσδοκίες για μια μονοθεματική σχολή ελαιοκομίας είναι σχεδόν ανέφικτες. Ειδικά σε μια περίοδο που αφενός καταγράφεται εκτίναξη του φοιτητικού κόστους (όπως αποδεικνύει η φθίνουσα πορεία πολλών τμημάτων σε περιφερειακά πανεπιστήμια της χώρας), και αφετέρου η ελληνική ύπαιθρος δοκιμάζεται σκληρά από την εκτίναξη του κόστους παραγωγής, τις χαμηλές πτήσεις των τιμών, την πρωτοφανή έλλειψη εργατικών χεριών και τις αθρόες εισαγωγές από τρίτες χώρες.

Η ρεαλιστική διέξοδος που πρέπει νασυμφωνήσουμε: Ίδρυση Πανεπιστημιακού Ερευνητικού Ινστιτούτου (Π.Ε.Ι.) Ελαιοκομίας!!

Οι θεσμικοί φορείς της Λακωνίας κυρίως, σε συνεργασία με τον κ. Γ. Σακελλαρόπουλο, πρέπει να συμφωνήσουν σε μια κατεύθυνση. Αυτή δεν είναι άλλη από την Πρόταση Ίδρυσης Πανεπιστημιακού Ερευνητικού Ινστιτούτου (Π.Ε.Ι.) Ελαιοκομίας με έδρα τη Σπάρτη (βάσει των άρθρων 129 & 130 του Ν. 4957/2022).

1. Νομικό Πλαίσιο & Σκοπός

Η παρούσα πρόταση αφορά την ίδρυση Πανεπιστημιακού Ερευνητικού Ινστιτούτου (Π.Ε.Ι.) με έδρα τη Σπάρτη, ως αυτόνομης μονάδας του Πανεπιστημιακού Ερευνητικού Κέντρου (Π.Ε.Κ.) του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, σύμφωνα με το άρθρο 129 του Ν. 4957/2022. Στόχος είναι η εφαρμοσμένη έρευνα για τη θωράκιση του ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς σε ολόκληρη την Περιφέρεια Πελοποννήσου έναντι των διακυμάνσεων της διεθνούς αγοράς, αποφεύγοντας τις χρονοβόρες και κοστοβόρες διαδικασίες ίδρυσης νέου ακαδημαϊκού τμήματος.

2. Διεπιστημονικό Μοντέλο Λειτουργίας

Το Ινστιτούτο αξιοποιεί το υφιστάμενο προσωπικό (Μέλη ΔΕΠ) του Ιδρύματος χωρίς πρόσθετο μισθολογικό κόστος, συνδυάζοντας τέσσερις (4) εξειδικευμένους άξονες:

  • Αγροδιατροφικός Πυρήνας (Σχολή Γεωπονίας & Τροφίμων – Καλαμάτα): Έρευνα πεδίου, βελτίωση μεθόδων μεταποίησης/εκπίκρισης και εργαστηριακή πιστοποίηση ποιοτικών χαρακτηριστικών (Health Claims, διατηρησιμότητα) για όλες τις ποικιλίες της Πελοποννήσου (Κορωνέικη, Αθηνοελιά, Μανιατάκι, Καλαμών κλπ).
  • Τεχνολογικός Μοχλός (Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων – Σπάρτη): Ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών Έξυπνης Γεωργίας (αισθητήρες IoT, ψηφιακή παγίδευση δάκου/πυρηνοτρήτη) για τη μείωση του κόστος καλλιέργειας.
  • Στρατηγική Μάρκετινγκ & Εξαγωγών (Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας – Τρίπολη): Βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας (Logistics), branding, σύγχρονες συσκευασίες και στρατηγική διείσδυσης σε premium διεθνείς αγορές.
  • Αγροτική Οικονομία & Αξιολόγηση Επενδύσεων (Τμήμα Οικονομικών Επιστημών – Τρίπολη): Μελέτες κόστους-οφέλους και δημιουργία χρηματοοικονομικών μοντέλων για την προστασία των παραγωγών σε περιόδους κρίσης και κάμψης των τιμών.

3. Διασύνδεση με το Γεωργικό Ινστιτούτο του Δήμου Ευρώτα

Το Π.Ε.Ι. εγκαθιστά μόνιμο επιχειρησιακό δίαυλο με το Γεωργικό Ινστιτούτο Ευρώτα για την άμεση μεταφορά της γνώσης από το εργαστήριο στο χωράφι:

  • Εφαρμοσμένη Έρευνα & Πειραματικές Εφαρμογές Ανθεκτικότητας: Υλοποίηση επιτόπιων δοκιμών και πειραμάτων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ελαιοδέντρων απέναντι στην κλιματική κρίση (παρατεταμένη ξηρασία, καύσωνες) και σε αναδυόμενες ασθένειες.
  • Πιλοτικοί Ελαιώνες: Χρήση των υποδομών του Δήμου Ευρώτα ως δυναμικών πεδίων δοκιμής για συστήματα Έξυπνης Γεωργίας σε πραγματικές συνθήκες παραγωγής.
  • Κοινή Αγροτική Κατάρτιση: Συνδιοργάνωση εφαρμοσμένων σεμιναρίων για τη μείωση του κόστους καλλιέργειας και τη βελτιστοποίηση της παραγωγής σε λάδι και επιτραπέζια ελιά.
  • Βραχίονας Πεδίου: Λειτουργία του Γεωργικού Ινστιτούτου ως συνδετικού κρίκου για την άμεση καταγραφή και μεταφορά των αναγκών των παραγωγών στα πανεπιστημιακά εργαστήρια.

4. Χρηματοδότηση & Βιωσιμότητα

Σύμφωνα με το άρθρο 130 του Ν. 4957/2022, οι πόροι του Π.Ε.Ι. προέρχονται αποκλειστικά από:

  • Εξωτερική Χρηματοδότηση: Διεκδίκηση ερευνητικών προγραμμάτων (ΕΣΠΑ, Horizon Europe) και σύναψη Προγραμματικών Συμβάσεων (άρθρο 100 του Ν. 3852/2010) με την Περιφέρεια Πελοποννήσου, τους Δήμους και τα κατά τόπους Επιμελητήρια για τον αρχικό εργαστηριακό εξοπλισμό.
  • Παροχή Υπηρεσιών: Ίδια έσοδα μέσω του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας.(Ε.Λ.Κ.Ε.) από αμειβόμενες αναλύσεις, ποιοτικούς ελέγχους και πιστοποιήσεις προϊόντων για λογαριασμό συνεταιρισμών και τυποποιητών από όλους τους νομούς.
  • Υποδομές: Στέγαση σε υφιστάμενα κτήρια του Πανεπιστημίου στη Σπάρτη ή σε παραχωρημένο δημόσιο ακίνητο (μηδενικό κόστος ενοικίων).

5. Προσδοκώμενα Αποτελέσματα για τη Λακωνία και την Πελοπόννησο

Η λειτουργία του Ινστιτούτου επιφέρει άμεση σύνδεση της πανεπιστημιακής έρευνας με την παραγωγή για τη μείωση του κόστος στο χωράφι μέσω ψηφιακών εφαρμογών Έξυπνης Γεωργίας και τη μετάβαση από το «χύμα» στο «επώνυμο τυποποιημένο» προϊόν. Το μοντέλο εγγυάται τη διατήρηση των κερδών στην τοπική οικονομία της Λακωνίας και την premium τιμολόγηση των τοπικών ποικιλιών με επίσημες πιστοποιήσεις Υγείας (Health Claims).

Παράλληλα, για ολόκληρη την Περιφέρεια Πελοποννήσου, το Ινστιτούτο λειτουργεί ως Κέντρο Αριστείας διεθνούς εμβέλειας που εξυπηρετεί οριζόντια όλους τους ελαιοπαραγωγικούς νομούς, απορροφά νέους κοινοτικούς πόρους (ΕΣΠΑ, Horizon Europe) και διασυνδέει διεπιστημονικά τρεις πόλεις (Σπάρτη, Καλαμάτα, Τρίπολη) με άμεσο αναπτυξιακό αντίκρισμα και μηδενική επιβάρυνση του τακτικού κρατικού προϋπολογισμού. Τα ψέματα τελείωσαν, η Λακωνία απαιτεί την αλήθεια και τον ρεαλισμό της πράξης.

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
* Τα άρθρα δεν απηχούν απαραίτητα τη γνώμη του notospress.gr