Η ραγδαιότητα των καιρικών φαινομένων και η προετοιμασία για την αντιμετώπισή τους

Γράφει η Αντωνία Μπούζα

Η νέα κλιματική πραγματικότητα και όσα αυτή επιφέρει, έχει καταδείξει εκ των αποτελεσμάτων της, πως δεν μας προειδοποιεί πλέον.

Απλά μας προσπερνά.

Το παραδοσιακό μοτίβο των 4 εποχών έχει δώσει τη θέση του σε έναν βίαιο κύκλο ανατροφοδότησης των καταστροφών, όπου οι συχνές καλοκαιρινές πυρκαγιές μετατρέπονται με μαθηματική ακρίβεια, σε φθινοπωρινές και χειμερινές πλημμύρες.

Η νέα «κανονικότητα», εμπεριέχει το πιο ανησυχητικό στοιχείο, που δεν είναι η ίδια η αλλαγή του καιρού, αλλά η τρομακτική ραγδαιότητα των φαινομένων που μας βρίσκει συνήθως ανέτοιμους.

Παρακολουθούμε τη φύση να αντιδρά με πρωτοφανή ένταση επιφέροντας καταστροφές, τόσο στον αστικό ιστό όπου ρέματα και φρεάτια απορροής ομβρίων υδάτων δημιουργούν προβλήματα σε οικίες , καταστήματα και οχήματα , όσο και στην περιφέρεια σε καλλιέργειες και υποδομές, δημόσιες και ιδιωτικές. Την ίδια ώρα , η κρατική απόκριση παραμένει εγκλωβισμένη σε αόριστες εξαγγελίες, χωρίς σαφή χρονοδιαγράμματα και εξασφαλισμένες χρηματοδοτήσεις, παρεμβαίνοντας συνήθως μετά την καταστροφή.

Ανάμεσα στο χάσμα μεταξύ της ταχύτητας της φύσης και της βραδύτητας της γραφειοκρατίας εστιάζεται η παθογένεια της κρατικής μηχανής.

Όταν μια δασική έκταση καίγεται, το έδαφος χάνει ακαριαία την ικανότητα συγκράτησης των υδάτων. Στις πυρόπληκτες περιοχές, το γυμνό έδαφος είναι πλέον απόλυτα εκτεθειμένο .Τα διάφορα έργα όπως αναδασώσεις, φυτεύσεις για συγκράτηση εδαφών, έργα μικρής και μεσαίας κλίμακας όπου χρησιμοποιούνται φυσικά υλικά και άλλες τεχνικές, επείγει να ξεκινήσουν γρήγορα, διότι υποβοηθούν τη συγκράτηση του νερού κυρίως στα ορεινά, δηλαδή εκεί που ξεκινάει το πρόβλημα.

Επιστημονικές μελέτες μάλιστα επισημαίνουν πως τα αντιδιαβρωτικά έργα ορεινής και ημιορεινής υδρονομίας πρέπει να ολοκληρώνονται ει δυνατόν, πριν τις πρώτες έντονες φθινοπωρινές και χειμερινές βροχοπτώσεις.

Στην πράξη, όμως και λόγω της πολυδιάσπασης των ευθυνών και της εμπλοκής στο πρόβλημα πολλών αρμοδίων υπηρεσιών, τόσο οι Περιφέρειες όσο και οι Δήμοι, συχνά χάνονται στο δαίδαλο θολών αρμοδιοτήτων και επικοινωνιακών υποσχέσεων.

Μέχρι να εξειδικευτούν οι εξαγγελίες και να ενταχθούν τα έργα σε κάποιο συγκεκριμένο χρηματοδοτικό πρόγραμμα, η πρώτη ισχυρή καταιγίδα θα έχει ήδη φτάσει, δημιουργώντας από τις στάχτες των πυρκαγιών και τις λάσπες των βροχών, ορμητικούς χειμάρρους.

Αυτή η χρονική υστέρηση αφήνει απροστάτευτο ιδιαίτερα τον παραγωγικό ιστό της επαρχίας, που πλήττεται ποικιλοτρόπως. Οι καλλιέργειες καταστρέφονται, το ζωικό κεφάλαιο χάνεται και οι βασικές δημόσιες, ιδιωτικές και τουριστικές υποδομές καταρρέουν.

Οι τοπικές κοινωνίες βλέπουν τις περιουσίες τους να καταστρέφονται, όχι γιατί λείπουν τα κονδύλια, αλλά επειδή τα έργα θωράκισης από τις πλημμύρες στερούνται στρατηγικού σχεδιασμού και ενίοτε αποδοχής (πχ αντιπλημμυρικό Καλαμάτας).

Οι θεωρητικές δεσμεύσεις σε συσκέψεις προ καταστροφών και σε παρόμοιες μετά, δεν μπορούν να αναπληρώσουν την έλλειψη ώριμων μελετών.

Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να κινούμαστε με χαλαρούς ρυθμούς επικοινωνίας, απέναντι σε μια κλιματική απειλή που αλλάζει όσα ξέραμε.

Αν θέλουμε να αποτρέψουμε την επόμενη καταστροφή, η Πολιτεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση οφείλουν να περάσουν από τα λόγια στις πράξεις .

Τα βήματα που θα αλλάξουν την εικόνα είναι η άμεση σύνταξη ολοκληρωμένων μελετών ανά λεκάνη απορροής, η αυστηρή ένταξη των έργων σε συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και η δημοσιοποίηση ρητών, ανελαστικών χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης.

Όσο επαναπαυόμαστε στις αγκυλωτικές συσκέψεις κυρίως επικοινωνίας και δεν προχωράμε σε δεσμευτικές αποφάσεις, όπου η πρόληψη θα κυριαρχεί και θα είναι ξεκάθαροι οι ρόλοι των συμμετεχόντων, θα παραμείνουμε απλοί θεατές του ίδιου έργου.

Η φύση άλλαξε ταχύτητα, ήρθε η ώρα να αλλάξει ταχύτητα, αλλά και σοβαρότητα ο σχεδιασμός του Κράτους.