Εορτολόγιο 2 Ιουλίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Εορτολόγιο: Κατάθεση εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις, Ιουβενάλιος Πατριάρχης Ιεροσολύμων και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Κατάθεση εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις

Αναφέρεται στην εναπόθεση της εσθήτας ή του καλύμματος της κεφαλής (μαφορίου) της Παναγίας στον ναό των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την προστασία της Πόλης. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, κατά τη βασιλεία του αυτοκράτορα Λέοντος Α΄ (457 – 474), δύο Βυζαντινοί πατρίκιοι, ο Γάλβιος και ο Κάνδιδος, ταξίδεψαν ως προσκυνητές στην Παλαιστίνη, και στη Ναζαρέτ φιλοξενήθηκαν στο σπίτι μιας ηλικιωμένης Εβραίας που τους αποκάλυψε ότι φύλασσε κρυφά την εσθήτα της Θεοτόκου. Οι δύο πατρίκιοι, επιθυμώντας να μεταφέρουν τον ιερό αυτό θησαυρό στην Κωνσταντινούπολη, αντικατέστησαν κρυφά τη λάρνακα που την περιείχε με μια πανομοιότυπη και τη μετέφεραν στη Βασιλεύουσα. Οταν το γεγονός έγινε γνωστό στον αυτοκράτορα και τον Πατριάρχη Γεννάδιο, το ιερό κειμήλιο κατατέθηκε επίσημα στις 2 Ιουλίου 458 σε χρυσή λάρνακα στον ναό της Παναγίας των Βλαχερνών, σε παρεκκλήσιο ονομαζόμενο «Αγία Σορός», όπου φυλασσόταν το ωμοφόριο της Θεοτόκου και όπου μόνο ο βασιλιάς επιτρεπόταν να εισέλθει.

Η τίμια εσθής θεωρήθηκε το απόλυτο «τείχος» της Κωνσταντινούπολης, όχι απλώς ως ένα λατρευτικό αντικείμενο, αλλά ως το απτό υλικό στοιχείο που φανέρωνε την υπερφυσική προστασία της Θεοτόκου. Η πιο δραματική χρήση της ως προστατευτικού στοιχείου έγινε κατά την πολιορκία του 626, όταν Αβαροι και Σλάβοι, σε συνεργασία με τους Πέρσες κύκλωσαν την Κωνσταντινούπολη, με τον Πατριάρχη Σέργιο να την περιφέρει στα τείχη της πόλης, τον εχθρικό στόλο να καταστρέφεται και την πολιορκία να λύνεται. Την προστασία της επικαλέσθηκαν, επίσης, κατά την αραβική πολιορκία του 717 – 718 επί Λέοντος Γ΄ και κατά τη ρωσική επιδρομή του 860 επί πατριαρχίας Φωτίου του Μεγάλου.

Μια από τις αξιοσημείωτες παραδόσεις που συνδέονται με τη Βασιλική των Βλαχερνών είναι το λεγόμενο «σύνηθες θαύμα», όταν, κάθε Παρασκευή βράδυ κατά τη διάρκεια της παννυχίδας, το καταπέτασμα που κάλυπτε την εικόνα της Θεοτόκου ανυψωνόταν μόνο του, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, και έμενε ανυψωμένο μέχρι το πρωί του Σαββάτου, οπότε κατέβαινε και πάλι μόνο του. Μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης (1453), η τύχη της τίμιας εσθήτας είναι ασαφής, ωστόσο διάφορες παραδόσεις αναφέρουν ότι τμήματά της μεταφέρθηκαν στη Ρωσία, όπου φυλάσσεται στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως στο Κρεμλίνο, στις Μονές Ζωγράφου και Βατοπεδίου στο Αγιον Ορος, καθώς και στον Καθεδρικό Ναό της Σαρτρ της Γαλλίας, γνωστό ως «Voile de la Vierge».

Η εορτή έχει πλούσια υμνολογία, με απολυτίκιο, κοντάκιο και κανόνα. Το απολυτίκιο της εορτής τονίζει τη σύνδεση μεταξύ της υλικής εσθήτας και της πνευματικής σκέπης που η Θεοτόκος απλώνει πάνω από τους πιστούς, αναφέρει δε χαρακτηριστικά «Θεοτόκε αειπάρθενε, των ανθρώπων σκέπη, εσθήτα και ζώνην του αχράντου σου σώματος, κραταιάν τη πόλει σου περιβολήν εδωρήσω…».

Ιουβενάλιος Πατριάρχης Ιεροσολύμων

Γεννημένος το 380, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες εκκλησιαστικές προσωπικότητες του 5ου αι., καθώς αναγνωρίστηκε ως ο πρώτος Πατριάρχης Ιεροσολύμων, χειροτονήθηκε επίσκοπος Ιεροσολύμων το 422, διαδεχόμενος τον Πραΰλιο, και ήταν στενός φίλος και συνομιλητής σπουδαίων ασκητών της εποχής, όπως ο Ευθύμιος ο Μέγας, ο Συμεών ο Στυλίτης και ο Γεράσιμος ο Ιορδανίτης. Ο Ιουβενάλιος επεδίωξε συστηματικά την αναβάθμιση της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων, η οποία έως τότε υπαγόταν στη δικαιοδοσία της Καισαρείας της Παλαιστίνης και κατ’ επέκταση της Αντιοχείας, κάτι που πέτυχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451, όταν η Εκκλησία των Ιεροσολύμων ανυψώθηκε επίσημα σε Πατριαρχείο και εκείνος αναγνωρίστηκε ως ο πρώτος που έφερε τον τίτλο του Πατριάρχη, αποκτώντας δικαιοδοσία στις τρεις επαρχίες της Παλαιστίνης. Η πορεία του σημαδεύτηκε από τις μεγάλες χριστολογικές έριδες της εποχής, στη Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου το 431 τάχθηκε στο πλευρό του Κυρίλλου Αλεξανδρείας κατά του Νεστορίου, στη «Ληστρική» Σύνοδο του 449 παρασύρθηκε και συντάχθηκε με τον Διόσκορο Αλεξανδρείας, υπογράφοντας την καθαίρεση του Φλαβιανού Κωνσταντινουπόλεως, αλλά στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο είχε το σθένος να αναγνωρίσει το λάθος του, να αποκηρύξει τη «Ληστρική» σύνοδο και να προσχωρήσει στην Ορθόδοξη διδασκαλία.

Λόγω της προσχώρησής του στις αποφάσεις της Χαλκηδόνας, αντιμετώπισε την αντίδραση μονοφυσιτών μοναχών στην Παλαιστίνη, και έτσι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα Ιεροσόλυμα, όταν οι στασιαστές ανέβασαν στον θρόνο τον αιρετικό Θεοδόσιο. Κατόπιν, ωστόσο, με τη βοήθεια του αυτοκράτορα Μαρκιανού και της Πουλχερίας, επανήλθε στον θρόνο του, όπου παρέμεινε μέχρι την ειρηνική του κοίμηση το 458. Ο τάφος του βρίσκεται στην ορθόδοξη γυναικεία Μονή του Αγίου Ονουφρίου στην περιοχή του αγρού αίματος που αγόρασαν οι Αρχιερείς με τα τριάντα αργύρια που επέστρεψε ο Ιούδας ο Ισκαριώτης.

Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, με τη χρηματοδότηση της αυτοκράτειρας και φιλοσόφου Ευδοκίας, ανήγειρε τη Βασιλική του Αγίου Στεφάνου στα Ιεροσόλυμα στο σημείο του μαρτυρίου του Πρωτομάρτυρα και του αποδίδεται η πρωτοβουλία για τον διαχωρισμό του εορτασμού των Χριστουγέννων από τα Θεοφάνεια, που έως τότε εορτάζονταν μαζί στις 6 Ιανουαρίου.

Τιμάται επίσης η μνήμη: μαρτύρων Παύλου, Βίλωνος, Θεώνος και Ηρωνος των εν Θεσσαλονίκη, Βασιλείου πατριάρχου Ιεροσολύμων, νεομάρτυρος Λάμπρου, Φωτίου μητροπολίτου Μόσχας, Στεφάνου του μεγάλου βοεβόδα Μολδαβίας και ιερομάρτυρος Ιουβεναλίου της Αλάσκας.

Πηγή: kathimerini.gr