Εορτολόγιο 26 Σεπτεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 26 Σεπτεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Θεολογία, Θεολόγος

Εορτολόγιο: Μετάστασις Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου, Οσιος Νείλος ο Καλαβρός, Δίκαιος Γεδεών και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Μετάστασις Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου

Η εορτή είναι αφιερωμένη στο ιδιαίτερο και μυστηριώδες τέλος της επίγειας ζωής του «ηγαπημένου μαθητή» του Χριστού, ο οποίος υπήρξε ο μόνος από τους Δώδεκα Αποστόλους που δεν πέθανε με μαρτυρικό θάνατο. Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, ο Ιωάννης έζησε μέχρι τα βαθιά του γεράματα, περίπου 100 ετών, στην Εφεσο της Μικράς Ασίας, καθοδηγώντας τις εκεί χριστιανικές εκκλησίες. Οταν ένιωσε ότι πλησιάζει η ώρα να φύγει από τον κόσμο, βγήκε έξω από την πόλη μαζί με επτά μαθητές του, τους ζήτησε να σκάψουν τάφο σε σχήμα σταυρού και, αφού τους αποχαιρέτησε και προσευχήθηκε, μπήκε ζωντανός μέσα στον τάφο, ζήτησε να τον καλύψουν με χώμα μέχρι τον λαιμό και στη συνέχεια να τοποθετήσουν ένα κάλυμμα στο πρόσωπό του και να τον σκεπάσουν τελείως. Όταν οι υπόλοιποι χριστιανοί της Εφέσου έμαθαν το γεγονός, έτρεξαν μετά από λίγες ημέρες και άνοιξαν τον τάφο. Προς μεγάλη τους έκπληξη, δεν βρήκαν το σώμα του Αποστόλου, καθώς αυτό είχε μεταστεί στους ουρανούς κατά το πρότυπο της Μεταστάσεως της Παναγίας.

Η διήγηση για τη μετάσταση δεν περιλαμβάνεται στα βιβλία της Καινής Διαθήκης, η οποία, ωστόσο, αφήνει απλώς ένα «υπαινικτικό παράθυρο» στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (21, 22-23), όπου ο Χριστός λέει στον Πέτρο για τον Ιωάννη: «Εάν αυτόν θέλω μένειν έως έρχομαι, τι προς σε;», χωρίο που δημιούργησε την πρώιμη φήμη ότι ο μαθητής αυτός δεν θα γνώριζε θάνατο. Η πλήρης ιστορία της ταφής και της σωματικής του μεταστάσεως διασώθηκε και παραδόθηκε μέσα από απόκρυφα κείμενα της πρωτοχριστιανικής γραμματείας και μετέπειτα εκκλησιαστικούς βιογράφους, με βασικότερη πηγή τις «Πράξεις του Ιωάννου», απόκρυφο κείμενο του 2ου αι., όπου τα τελευταία κεφάλαια του κειμένου περιγράφουν με κάθε λεπτομέρεια το γεγονός. Παρά το ότι το κείμενο είχε υποστεί αλλοιώσεις από Γνωστικούς και δεν μπήκε στον Κανόνα της Καινής Διαθήκης, το τμήμα της Μεταστάσεως θεωρήθηκε ιστορικά αξιόπιστο και διασώθηκε σε πολλά ελληνικά, συριακά, κοπτικά και αρμενικά χειρόγραφα.

Οσιος Νείλος ο Καλαβρός

Γνωστός και ως Νείλος ο Νέος, υπήρξε από τις σημαντικότερες πνευματικές φυσιογνωμίες του ιταλοβυζαντινού μοναχισμού και έζησε στην Κάτω Ιταλία σε εποχή έντονων πολιτικών και εκκλησιαστικών αναταραχών, αποτελώντας ζωντανή γέφυρα μεταξύ ανατολικής βυζαντινής και δυτικής λατινικής παράδοσης. Γεννήθηκε γύρω στο 910 στο Ροσάνο (Rossano) της Καλαβρίας, η οποία τότε βρισκόταν υπό τη διοίκηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, και το κοσμικό του όνομα ήταν Νικόλαος. Προερχόταν από εύπορη ελληνική οικογένεια, γεγονός που του επέτρεψε να λάβει εξαιρετική κλασική και θεολογική παιδεία, και διακρίθηκε ιδιαίτερα ως καλλιγράφος και αντιγραφέας χειρογράφων. Σε νεαρή ηλικία παντρεύτηκε και απέκτησε θυγατέρα, η απώλεια, ωστόσο, της συζύγου του και ενός φιλικού του προσώπου τον οδήγησαν σε βαθιά υπαρξιακή κρίση και στην απόφαση να εγκαταλείψει τα εγκόσμια.

Σε ηλικία 30 ετών, ο Νικόλαος αποσύρθηκε σε μοναστήρι της περιοχής και έλαβε το μοναχικό όνομα Νείλος, προς τιμήν του αγ. Νείλου του Σιναΐτου. Αναζητώντας δε την απόλυτη απομόνωση, έζησε για πολλά χρόνια ως ερημίτης σε σπήλαια της Καλαβρίας, ασκώντας αυστηρή νηστεία, αγρυπνία και νοερά προσευχή, λόγω, όμως, των συνεχών και βίαιων επιδρομών των Σαρακηνών πειρατών που ρήμαζαν τα παράλια της Καλαβρίας, αναγκάστηκε να μετακινείται συχνά, μαζί με τους μαθητές που είχαν συγκεντρωθεί γύρω του, ιδρύοντας μικρά μοναστικά κέντρα στην ενδοχώρα. Η φήμη του ως σοφού και αγίου γέροντα ξεπέρασε τα όρια της Κάτω Ιταλίας, με αποτέλεσμα να γίνει σύμβουλος αυτοκρατόρων, παπών και ηγεμόνων και να μετακινηθεί βορειότερα, στο περίφημο λατινικό μοναστήρι του Μόντε Κασίνο, όπου οι Βενεδικτίνοι μοναχοί τον υποδέχθηκαν με μεγάλο σεβασμό και ο Νείλος συνέθεσε ύμνους προς τιμήν του αγ. Βενέδικτου στα ελληνικά.

Οταν ο καίσαρας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Οθων Γ΄ συνέλαβε και τύφλωσε τον πάπα Ιωάννη ΙΣΤ,΄ ο Νείλος ταξίδεψε μέχρι τη Ρώμη, αντιτάχθηκε με θάρρος στον αυτοκράτορα, ελέγχοντάς τον για τη σκληρότητά του και αρνούμενος τα πλούσια δώρα που του προσφέρθηκαν. Το 1004, έλαβε ως δωρεά από τον κόμη του Τούσκουλου (Tusculum), μια περιοχή 24 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Ρώμης, στους λόφους Αλμπάνι (Colli Albani), πολύ κοντά στη σύγχρονη πόλη Φρασκάτι (Frascati), όπου στα ερείπια μιας αρχαίας ρωμαϊκής έπαυλης ξεκίνησε να χτίζει το τελευταίο και πιο σπουδαίο έργο του, την Ιερά Μονή της Παναγίας της Κρυπτοφέρρης (Abbazia di Grottaferrata), αλλά εκοιμήθη εν ειρήνη στις 26 Σεπτεμβρίου 1004, πριν προλάβει να ολοκληρωθεί η κατασκευή του μοναστηριού, το οποίο αποπεράτωσε ο διάδοχος και μαθητής του Βαρθολομαίος ο Νέος. Η Μονή της Κρυπτοφέρρης λειτουργεί αδιάλειπτα μέχρι σήμερα, για πάνω από 1.000 χρόνια, αποτελώντας το μοναδικό μοναστήρι στη Δύση που διατηρεί ζωντανό το βυζαντινοελληνικό τυπικό και τη λατρεία στην ελληνική γλώσσα.

Ο «Βίος του Οσίου Νείλου» γράφτηκε στην ελληνική λίγα χρόνια μετά την κοίμησή του από κάποιον στενό μαθητή του και θεωρείται από τους βυζαντινολόγους πηγή για την ιστορία της μεσαιωνικής Κάτω Ιταλίας, καθώς δεν περιορίζεται στην απλή παράθεση θαυμάτων, αλλά προσφέρει μια εξαιρετικά ρεαλιστική και λεπτομερή εικόνα της κοινωνικής, πολιτικής και θρησκευτικής κατάστασης του 10ου αι., καταγράφοντας τις καταστροφικές επιδρομές των Σαρακηνών, τη συνύπαρξη και τις τριβές ανάμεσα στους ελληνόφωνους (Βυζαντινούς) και τους λατινόφωνους (Λογγοβάρδους και Φράγκους) της Ιταλίας, καθώς και τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Ρώμης. Ο βιογράφος παρουσιάζει τον Νείλο με έντονη ψυχολογική διεισδυτικότητα, αναφέροντας την αγάπη του για τα βιβλία, το χιούμορ του, την ετοιμότητά του στις συζητήσεις, αλλά και την απόλυτη ανεξαρτησία του απέναντι στους ισχυρούς της γης, ενώ, παράλληλα, διασώζει αποφθεγματικές συμβουλές του που επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς άξονες, στην πνευματική ελευθερία και ακτημοσύνη, στην ισορροπία μεταξύ χριστιανικής ασκήσεως και μόρφωσης και στη διατήρηση της παράδοσης χωρίς φανατισμό.

Δίκαιος Γεδεών

Από τα εξέχοντα βιβλικά πρόσωπα της Παλαιάς Διαθήκης, διετέλεσε πέμπτος κατά σειρά Κριτής του Ισραήλ, με τη ζωή και τα κατορθώματά του να περιγράφονται αναλυτικά στο βιβλίο των Κριτών (κεφ. 6-8). Ηταν γιος του Ιωάς από τη φυλή Μανασσή και ζούσε στην πόλη Εφραθά (ή Οφρά) την εποχή που οι Ισραηλίτες είχαν απομακρυνθεί από τον Θεό και είχαν εκπέσει στην ειδωλολατρία. Ως τιμωρία, ο Θεός επέτρεψε στους Μαδιανίτες και σε άλλους νομαδικούς λαούς να εισβάλλουν στα εδάφη τους, να καταστρέφουν τις σοδειές τους και να τους τρομοκρατούν για επτά ολόκληρα χρόνια.

Σύμφωνα με τη Βίβλο, ενώ ο Γεδεών αλώνιζε κρυφά σιτάρι μέσα σε πατητήρι για να μην τον δουν οι εχθροί, εμφανίστηκε μπροστά του Αγγελος Κυρίου και του έδωσε την εντολή να ηγηθεί του λαού και να απελευθερώσει τον Ισραήλ. Ο Γεδεών ξεκίνησε την αποστολή του καταστρέφοντας τον βωμό του ψεύτικου θεού Βάαλ που είχε κατασκευάσει ο πατέρας του, χτίζοντας στη θέση του βωμό στον αληθινό Θεό, αλλά πριν ξεκινήσει τον πόλεμο, ο Γεδεών ζήτησε από τον Θεό ένα σημάδι για να βεβαιωθεί ότι θα νικήσει. Απλωσε στο αλώνι ένα κομμάτι πρόβειο μαλλί (πόκο) και ζήτησε τη νύχτα να πέσει δροσιά μόνο πάνω στο μαλλί, ενώ το έδαφος γύρω του να μείνει στεγνό, όπως και έγινε, ενώ την επόμενη νύχτα ζήτησε το αντίθετο, να μείνει το μαλλί στεγνό και να γεμίσει δροσιά το έδαφος, με τον Θεό να εισακούει το αίτημά του.

Ο Γεδεών συγκέντρωσε αρχικά έναν στρατό 32.000 ανδρών, ο Θεός, όμως, του ζήτησε να μειώσει δραματικά τον αριθμό, ώστε οι Ισραηλίτες να μην καυχηθούν ότι νίκησαν με τη δική τους δύναμη, αλλά να αναγνωρίσουν το θαύμα του Θεού. Όταν οδήγησε τους άνδρες σε κάποιο ποτάμι για να πιουν νερό, ο Θεός του είπε να κρατήσει μόνο εκείνους που δεν γονάτισαν, αλλά έσκυψαν και ήπιαν νερό φέρνοντάς το με τις παλάμες τους στο στόμα, κι έτσι απέμειναν μόνο 300 άνδρες. Μέσα στη νύχτα, οι 300 αυτοί άνδρες περικύκλωσαν το στρατόπεδο των Μαδιανιτών κρατώντας στο ένα χέρι σάλπιγγες και στο άλλο πήλινες στάμνες, μέσα στις οποίες είχαν κρύψει αναμμένες λαμπάδες. Με το σύνθημα του Γεδεών, έσπασαν ταυτόχρονα τις στάμνες, φανερώνοντας τις φλόγες, σάλπισαν με δύναμη και φώναξαν: «Ρομφαία του Κυρίου και του Γεδεών!», οι δε εχθροί πανικοβλήθηκαν, νομίζοντας ότι δέχονται επίθεση από τεράστιο στρατό και άρχισαν μέσα στο σκοτάδι να φονεύουν ο ένας τον άλλον και τράπηκαν σε άτακτη φυγή. Μετά τη λαμπρή αυτή νίκη, οι Ισραηλίτες ζήτησαν από τον Γεδεών να γίνει βασιλιάς τους και να ιδρύσει δυναστεία, αλλά εκείνος αρνήθηκε το βασιλικό στέμμα, απαντώντας με ταπεινοφροσύνη ότι «μόνος βασιλιάς του Ισραήλ είναι ο Κύριος». Εξασφάλισε στο έθνος του μια περίοδο ειρήνης και σταθερότητας που διήρκεσε 40 χρόνια και πέθανε ευλογημένος και σε βαθύ γήρας στην πατρίδα του.

Στη χριστιανική υμνογραφία, ο «ένδροσος πόκος» (το βρεγμένο μαλλί) του Γεδεών θεωρείται μία από τις προτυπώσεις της Παναγίας, καθώς συμβολίζει την Παναγία που δέχθηκε στα σπλάχνα της τον Χριστό χωρίς να υποστεί φθορά η παρθενία της. Στον Ακάθιστο Υμνο (ωδή ζ΄), η Θεοτόκος αποκαλείται ρητά: «Χαίρε, πόκε ένδροσε, όν Γεδεών προεθεάσατο», ενώ στα Θεοτοκία των Κυριακών επαναλαμβάνεται η φράση: «Κατήλθες ως υετός επί πόκον». Το Θεοτοκίο του πλ. του β΄ ήχου αναφέρει «Προϊστορεί ο Γεδεών την σύλληψιν, και ερμηνεύει ο Δαυΐδ τον τόκον σου Θεοτόκε· κατέβη γάρ ως υετός επί πόκον, ο Λόγος εν τη γαστρί σου, και εβλάστησας άνευ σποράς Γη αγία, του κόσμου την σωτηρίαν, Χριστόν τον Θεόν ημών η Κεχαριτωμένη», ενώ στον πλ. του α΄ ψάλλεται «Νεφέλην σε φωτός αϊδίου, Παρθένε, ο Προφήτης ωνόμασεν, εν σοί γάρ ως υετός επί πόκον, καταβάς ο Λόγος του Πατρός, και εκ σού ανατείλας, τον κόσμον εφώτισε…».

Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Χήρας και οσίου Εφραίμ του θαυματουργού εν Περεκόπ.

Διαβάστε περισσότερα: kathimerini.gr