Εορτολόγιο 4 Νοεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 4 Νοεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ερμαίος
• Ιωαννίκιος

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Οσιος Γεώργιος Καρσλίδης ο Ομολογητής, Οσιος Ιωαννίκιος ο Μέγας και Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης ο Ελεήμων

Οσιος Γεώργιος Καρσλίδης ο Ομολογητής

Ενας από τους λαοφιλείς σύγχρονους αγίους της Βόρειας Ελλάδας, έζησε μια ζωή γεμάτη προσφυγιά, βασανιστήρια και διώξεις, αλλά αξιώθηκε από τον Θεό με σπάνια πνευματικά χαρίσματα. Γεννήθηκε το 1901 στο Χαντίκ Τσάλκας της Γεωργίας και οι γονείς του ήταν Πόντιοι πρόσφυγες από την Αργυρούπολη (Γκιουμούσχανε) του Πόντου. Σε ηλικία μόλις τριών ετών έμεινε ορφανός και την ανατροφή του ανέλαβε η ευσεβής γιαγιά του, η οποία του μετέδωσε τη βαθιά χριστιανική της πίστη. Μετά τον θάνατο της γιαγιάς του, ο μικρός Αθανάσιος αντιμετώπισε τη σκληρή συμπεριφορά του μεγαλύτερου αδελφού του και αναγκάστηκε να περιπλανηθεί μόνος του στον Καύκασο, αλλά σε πολύ νεαρή ηλικία εισήλθε ως δόκιμος στην Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής στη Γεωργία, όπου στις 20 Ιουλίου 1919 εκάρη μοναχός με το όνομα Συμεών.

Μετά την επικράτηση του άθεου κομμουνιστικού καθεστώτος, το μοναστήρι έκλεισε, οι μοναχοί φυλακίστηκαν και ο Συμεών υπέστη φρικτά βασανιστήρια, τα οποία τον άφησαν ημιπαράλυτο για ένα διάστημα. Καταδικάστηκε σε θάνατο διά τουφεκισμού, αλλά επέζησε θαυματουργικά, καθώς η σφαίρα εξοστρακίστηκε στο εγκόλπιο που φορούσε στο στήθος του, και αποφυλακίστηκε. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1925 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και έλαβε το όνομα Γεώργιος, ενώ το 1929 κατάφερε να διαφύγει στην Ελλάδα και το 1930 εγκαταστάθηκε μόνιμα στο χωριό Σίψα (σήμερα Ταξιάρχες) της Δράμας. Εκεί, παρά τη σοβαρά κλονισμένη υγεία του, ίδρυσε το 1934 την Ιερά Μονή Αναλήψεως του Σωτήρος και έγινε το πνευματικό καταφύγιο των κατοίκων της Μακεδονίας, προσφέροντας ελεημοσύνη, πνευματική καθοδήγηση και παρηγοριά κατά τα δύσκολα χρόνια της Βουλγαρικής Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου που ακολούθησε. Εκοιμήθη οσιακά στις 4 Νοεμβρίου 1959 και η αγιοκατάταξή του έγινε το 2008 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, κατόπιν υποβολής σχετικού φακέλου από τον τότε Μητροπολίτη Δράμας Παύλο Αποστολίδη.

Ο όσιος είχε λάβει από τον Θεό τα χαρίσματα της διοράσεως, της προοράσεως και της ιάσεως, και γνώριζε τα ονόματα και τα προβλήματα των επισκεπτών πριν ακόμα του συστηθούν. Κάποτε, ένας χωρικός που είχε καταπατήσει το χωράφι του φτωχού γείτονα πήγε στο μοναστήρι να κοινωνήσει, με τον όσιο να αρνείται να του δώσει τη Θεία Κοινωνία, λέγοντάς του δημόσια ποιο κρίμα είχε διαπράξει και ζητώντας του να μετανοήσει. Οταν ο χωρικός αρνήθηκε την πράξη του, ο Γεώργιος του προφήτευσε ότι το δικό του χωράφι δεν θα έβγαζε ούτε έναν καρπό εκείνη τη χρονιά, ενώ του αδικημένου θα «ξεχείλιζε» από καρποφορία, όπως και έγινε.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, αλλά και μετά την κοίμησή του, επιτέλεσε αναρίθμητες θεραπείες. Ενας πατέρας έφερε το παιδί του που ήταν παράλυτο από τα πόδια και ο όσιος, αφού προσευχήθηκε ώρα μπροστά στην εικόνα της Παναγίας, είπε στο παιδί: «Σήκω και περπάτα», με το παιδί να στέκεται αμέσως στα πόδια του αφήνοντας άναυδους τους παρευρισκομένους. Μαρτυρείται επίσης ότι, λίγες ημέρες μετά την αγιοκατάταξή του το 2008, ένας πιστός στη Δράμα κόντευε να παρασυρθεί από διερχόμενο όχημα. Εκείνη τη στιγμή, ένιωσε μια αόρατη δύναμη να τον σηκώνει στον αέρα και να τον μεταφέρει με ασφάλεια στο απέναντι πεζοδρόμιο, ο δε οδηγός, σοκαρισμένος, σταμάτησε θεωρώντας ότι τον είχε χτυπήσει, αλλά ο πεζός ήταν σώος, αποδίδοντας τη σωτηρία του στον Αγιο, καθώς τον ευλαβούνταν πολύ.

Οσιος Ιωαννίκιος ο Μέγας

Από τις επιβλητικότερες ασκητικές μορφές της βυζαντινής περιόδου, έζησε κατά την περίοδο της Εικονομαχίας και διακρίθηκε τόσο για τη θαυμαστή πνευματική του μεταστροφή, όσο και για τους αγώνες του υπέρ της αναστήλωσης των ιερών εικόνων. Η ζωή του έχει καταγραφεί σε δύο λεπτομερείς βιογραφίες από σύγχρονούς του μοναχούς, τον Σάβα και τον Πέτρο, καθώς και στον μεταγενέστερο Βίο του από τον Συμεών τον Μεταφραστή.

Γεννήθηκε το 752 στη Βιθυνία, αλλά λόγω της φτώχειας των γονέων του δεν έλαβε εγκύκλιο μόρφωση και εργαζόταν ως βοσκός. Στην εφηβεία του στρατολογήθηκε στο επίλεκτο αυτοκρατορικό τάγμα των Εξκουβιτόρων και, παρασυρμένος από το κλίμα του στρατεύματος και των εικονομάχων αυτοκρατόρων, ασπάστηκε αρχικά την αίρεση κατά των εικόνων. Διακρίθηκε για την μεγάλη σωματική του διάπλαση και τη γενναιότητά του στους πολέμους κατά των Βουλγάρων ωστόσο, η φρίκη και οι σφαγές των μαχών τον έκαναν να ποθήσει την πλήρη αφιέρωση στον Θεό. Η πνευματική του αφύπνιση ξεκίνησε όταν ένας διορατικός γέροντας μοναχός στον Ολυμπο της Βιθυνίας τον έλεγξε για την πλάνη του, οδηγώντας τον σε ειλικρινή μετάνοια. Υστερα από έξι χρόνια υπηρεσίας, εγκατέλειψε τον στρατό για να μονάσει, αλλά πριν αποσυρθεί στην πλήρη απομόνωση, έζησε στη Μονή Αυγάρων για να μάθει τη μοναχική υπακοή, την εκκλησιαστική τάξη και να αποστηθίσει το Ψαλτήρι.

Αργότερα αποσύρθηκε στα βάθη του Ολύμπου της Βιθυνίας, όπου έζησε για δεκαετίες σε σπήλαια φορώντας αλυσίδες, τρεφόμενος ελάχιστα και προσευχόμενος αδιάλειπτα. Σε αυτόν, μάλιστα, αποδίδεται η σύντομη αλλά πασίγνωστη προσευχή που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στην ακολουθία του Αποδείπνου: «Η ελπίς μου ο Πατήρ, καταφυγή μου ο Υιός, σκέπη μου το Πνεύμα το Αγιον, Τριάς Αγία, δόξα Σοι». Ο Θεός τον αξίωσε με πλούσια χαρίσματα και, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των βιογράφων του, θεράπευε ασθένειες, ημέρευε άγρια θηρία και διέθετε προορατικό χάρισμα. Κατά τη δεύτερη φάση της Εικονομαχίας, ο Ιωαννίκιος αναδείχθηκε σε πνευματικό στυλοβάτη των Ορθοδόξων, ενθαρρύνοντας τους διωκόμενους και προφητεύοντας την τελική επικράτηση της Ορθοδοξίας το 843. Κοιμήθηκε ειρηνικά σε ηλικία 94 ετών το 846 στη Μονή Αυγάρων, έχοντας δεχθεί λίγες ημέρες πριν την επίσκεψη του Αγ. πατριάρχου Μεθοδίου.

Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης ο Ελεήμων

Από τους σημαντικότερους αυτοκράτορες της Νικαίας (1222-1254) και ξεχωριστή μορφή της Ορθοδοξίας, ο οποίος αναγνωρίστηκε ως Αγιος για το βαθύ φιλανθρωπικό, κοινωνικό και πνευματικό του έργο. Θεωρείται δε ο αναδιοργανωτής του μεσαιωνικού ελληνισμού μετά την πρώτη Αλωση της Κωνσταντινούπολης (1204) και ο ηγεμόνας που ταυτίστηκε στη λαϊκή συνείδηση με τον θρύλο του «Μαρμαρωμένου Βασιλιά». Γεννήθηκε το 1193 στην καστροπολιτεία του Διδυμοτείχου από επιφανή στρατιωτική και αρχοντική οικογένεια της αυτοκρατορίας. Μετά τον θάνατο των γονέων του, μοίρασε την τεράστια περιουσία του στους φτωχούς και σε ναούς και μετέβη στο Νυμφαίο της Βιθυνίας, τη νέα έδρα της εξόριστης Αυτοκρατορίας της Νικαίας, όπου εκτιμήθηκε για τα χαρίσματά του από τον αυτοκράτορα Θεόδωρο Α΄ Λάσκαρη, ο οποίος του έδωσε ως σύζυγο την κόρη του Ειρήνη και τον όρισε διάδοχό του.

Στον θρόνο ανήλθε το 1222 και αμέσως έθεσε ως απόλυτη προτεραιότητα την ανακούφιση του απλού λαού. Ιδρυσε πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία, νοσοκομεία και γηροκομεία, τα οποία χρηματοδοτούσε από δικούς του πόρους, ενίσχυσε την εγχώρια παραγωγή και την κτηνοτροφία, απαγορεύοντας τις εισαγωγές ειδών πολυτελείας από τη Δύση, και δημιούργησε ένα πρότυπο βασιλικό αγρόκτημα, από τα έσοδα πώλησης των αυγών του οποίου, αγόρασε ένα πολύτιμο στέμμα για τη σύζυγό του, αποκαλώντας το ειρωνικά «ωάτον στέμμα», για να της διδάξει την οικονομική σύνεση. Ιδρυσε, επίσης, βιβλιοθήκες σε όλες τις πόλεις και επέβαλε τη δωρεάν εκπαίδευση για τα παιδιά των λαϊκών στρωμάτων.

Κατάφερε να υπερδιπλασιάσει τα εδάφη του κράτους, διώχνοντας τους Φράγκους από τη Μικρά Ασία και απελευθερώνοντας τη Θράκη και τη Μακεδονία, προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος για την τελική ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Εκοιμήθη οσίως στις 4 Νοεμβρίου 1254 στο Νυμφαίο και ετάφη στη Μονή του Σωτήρος Χριστού των Σωσάνδρων, την οποία είχε χτίσει ο ίδιος. Οταν έγινε η ανακομιδή του λειψάνου του προκειμένου να μεταφερθεί στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας, το σώμα του βρέθηκε άφθαρτο, με φυσικό χρώμα σαν να κοιμάται και ανέδιδε ουράνια ευωδία. Λόγω των θαυμάτων που λέγεται ότι σημειώθηκαν στον τάφο του, ο λαός της Μικράς Ασίας τον ανακήρυξε γρήγορα άγιο, χτίζοντας ναούς προς τιμήν του, ενώ σήμερα, ο μοναδικός ενοριακός ναός επ’ ονόματί του στην Ελλάδα βρίσκεται στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Διδυμότειχο.

Ιστορική έμεινε η περήφανη απάντησή του προς τον Πάπα Γρηγόριο Θ΄. Γραμμένη γύρω στο 1237, θεωρείται από τους ιστορικούς το «μανιφέστο» του μεσαιωνικού Ελληνισμού, καθώς, στο κείμενο αυτό, ο αυτοκράτορας της Νικαίας αποστομώνει τη Δύση, προασπίζοντας με πρωτοφανή εθνική υπερηφάνεια και διπλωματική οξύνοια τα δίκαια του Γένους. Η επιστολή στάλθηκε όταν ο Πάπας του ζήτησε να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον της κατεχόμενης από τους Λατίνους Κωνσταντινούπολης, επικαλούμενος τα προνόμια της έδρας της Ρώμης. Ο Βατάτζης ξεκινά γράφοντας ότι διαβάζοντας την παπική επιστολή αρνήθηκε να πιστέψει ότι προέρχεται από τον Πάπα και σημειώνει ότι το ύφος της ταιριάζει περισσότερο σε άνθρωπο γεμάτο «τύφο» (έπαρση) και αυθάδεια, που απευθύνεται σε κάποιον αφανή και ανώνυμο, και όχι σε έναν Αυτοκράτορα. Ειρωνεύεται, μάλιστα, τις αξιώσεις του Πάπα για τον θρόνο του, λέγοντας ότι, αν η έδρα της Ρώμης βρισκόταν στον ουρανό, ίσως να χρειαζόταν ανάλογη σοφία για να την κατανοήσει, εφόσον όμως πατάει στη γη, δεν διαφέρει σε τίποτα από τους άλλους επισκοπικούς θρόνους. Ο Πάπας είχε γράψει ότι από το ελληνικό γένος άνθησε η σοφία και ο Βατάτζης το αποδέχεται, τονίζοντας ότι η σοφία πηγάζει από το δικό μας γένος και μεταλαμπαδεύτηκε στους άλλους λαούς, στρέφει δε το επιχείρημα εναντίον του Πάπα, ρωτώντας τον πώς ξέχασε να αναφέρει ότι μαζί με τη σοφία, το ελληνικό γένος κληρονόμησε και τη βασιλική εξουσία από τον Μ. Κωνσταντίνο και δηλώνει κατηγορηματικά: «Ποιος αγνοεί ότι τα κληρονομικά δικαιώματα της διαδοχής πέρασαν στο δικό μας γένος και ότι εμείς είμαστε οι νόμιμοι κληρονόμοι και διάδοχοι;». Η επιστολή κλείνει με μια ξεκάθαρη πολεμική διακήρυξη: «Δεν θα πάψουμε ποτέ να πολεμάμε και να διεκδικούμε την Κωνσταντινούπολη από τους σφετεριστές και κατακτητές της».

Ο θρύλος του «Μαρμαρωμένου Βασιλιά» είναι βαθιά ριζωμένος στην ελληνική λαϊκή παράδοση. Αν και οι περισσότεροι τον έχουν συνδέσει με τον τελευταίο αυτοκράτορα, Κωνσταντίνο ΙΑ΄ Παλαιολόγο, η ιστορική και εκκλησιαστική παράδοση φανερώνει ότι ο αρχικός πυρήνας του θρύλου γεννήθηκε 200 χρόνια νωρίτερα για τον Αγ. Ιωάννη. Οταν έγινε η ανακομιδή του λειψάνου του, οι πιστοί δεν αντίκρισαν οστά, αλλά ένα ολόσωμο, άφθαρτο σκήνωμα. Το σώμα του είχε διατηρήσει το φυσικό του χρώμα, τα ρούχα του ήταν ανέπαφα και έμοιαζε σαν να κοιμάται όρθιος ή καθισμένος σε θρόνο. Η εικόνα ενός «ακίνητου αλλά ζωντανού» αυτοκράτορα μέσα στον τάφο μεταδόθηκε από στόμα σε στόμα ως ο βασιλιάς που έγινε σαν «μάρμαρο». Ο απλός λαός της Μικράς Ασίας, που τον λάτρευε ως προστάτη και «Πατέρα των Ελλήνων», δεν μπορούσε να αποδεχθεί τον θάνατό του και πίστευε ότι ο Θεός τον κοίμισε προσωρινά. Σύμφωνα με την προφητεία του θρύλου, ο Βατάτζης θα ξυπνήσει από τον λήθαργο, θα ζώσει το σπαθί του και θα μπει θριαμβευτής στην Κωνσταντινούπολη για να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη και την ειρήνη. Μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και την εξαφάνιση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στη μάχη, ο λαός είχε ανάγκη από έναν νέο ήρωα-σύμβολο ελπίδας. Ο ήδη υπάρχων θρύλος του «μαρμαρωμένου» Ιωάννη Βατάτζη μεταφέρθηκε και προσαρμόστηκε στο πρόσωπο του Παλαιολόγου, καθώς και οι δύο εξέφραζαν τον πόθο για την απελευθέρωση.

Τιμάται επίσης η μνήμη: ιερομαρτύρων Νικάνδρου επισκόπου Μύρων και Ερμαίου πρεσβυτέρων εν Κρήτη, οσίου Ιωάννου του Ακατζίου, οσίου Μερκουρίου του νηστευτού εν Κιέβω, οσίου Σίμωνος του εν Γιούριεβετς του διά Χριστόν σαλού και οσίου Παύλου μητροπολίτου Τομπόλσκ.