Old Tjikko: Το δέντρο στη Σουηδία που ζει εδώ και 9.500 χρόνια

ΣΟΥΗΔΙΑ. Με την πρώτη ματιά, το Old Tjikko δεν μοιάζει με κάτι ιδιαίτερο. Είναι μια αραιή ερυθρελάτη, ύψους περίπου πέντε μέτρων, που μεγαλώνει σε μια βουνοπλαγιά της Σουηδίας. Κι όμως, κάτω από τον κορμό της κρύβεται ένα ριζικό σύστημα που εκτιμάται ότι υπάρχει εδώ και περισσότερα από 9.500 χρόνια.

Το δέντρο βρίσκεται στο όρος Fulufjället, στην περιοχή Νταλάρνα της Σουηδίας. Σύμφωνα με τις επιστημονικές εκτιμήσεις, η ιστορία του ξεκινά από την 8η χιλιετία π.Χ., λίγο μετά το τέλος της τελευταίας εποχής των παγετώνων.

Το εντυπωσιακό είναι ότι, παρά τη μακραίωνη παρουσία του, αναγνωρίστηκε από επιστήμονες μόλις το 2004.

Πώς ανακαλύφθηκε ένα δέντρο ηλικίας 9.500 ετών

Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, το Old Tjikko δεν είχε τη μορφή δέντρου που βλέπουμε σήμερα. Εξαιτίας των δύσκολων κλιματικών συνθηκών στο βουνό, αναπτυσσόταν χαμηλά στο έδαφος, με θαμνώδη μορφή.

Η άνοδος της θερμοκρασίας στην περιοχή επέτρεψε σταδιακά την ανάπτυξή του σε ψηλότερο δέντρο.

Το 2004, οι επιστήμονες Leif Kullman και Lisa Öberg, που μελετούσαν τη βλάστηση στα όρια της δασικής ζώνης του βουνού, εντόπισαν και κατέγραψαν το Old Tjikko.

Όπως είχε εξηγήσει ο Kullman στο CNN το 2008, η σημερινή μορφή του δέντρου συνδέεται με την αύξηση της θερμοκρασίας που παρατηρείται στην περιοχή από τις αρχές του 20ού αιώνα.

Το μυστικό βρίσκεται στις ρίζες του

Πώς είναι δυνατόν ένα δέντρο να επιβιώνει για περισσότερες από εννέα χιλιετίες;

Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αναγεννάται.

Το Old Tjikko είναι ένα κλωνικό δέντρο. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι ο κορμός και τα κλαδιά του δεν ζουν χιλιάδες χρόνια, το ίδιο ριζικό σύστημα μπορεί να παράγει διαδοχικά νέους κορμούς.

Όταν ένας κορμός πεθαίνει, ένας άλλος αναπτύσσεται από τις ίδιες ρίζες. Σύμφωνα με το Science Norway, κάθε κορμός μπορεί να ζήσει περίπου 600 χρόνια, αλλά το ριζικό σύστημα συνεχίζει να επιβιώνει.

Η ηλικία του προσδιορίστηκε με τη μέθοδο της χρονολόγησης μέσω ραδιενεργού άνθρακα, που έδειξε ότι η ιστορία του συγκεκριμένου ριζικού συστήματος ξεπερνά τα 9.500 χρόνια.

Γιατί δεν είναι το αρχαιότερο δέντρο στον κόσμο;

Παρά την εντυπωσιακή ηλικία του, το Old Tjikko δεν κατέχει τον τίτλο του αρχαιότερου ζωντανού μεμονωμένου δέντρου.

Ο τίτλος αυτός αποδίδεται συνήθως στον Μαθουσάλα (Methuselah), ένα πεύκο της Καλιφόρνιας, ηλικίας σχεδόν 5.000 ετών.

Η διαφορά είναι ουσιαστική: ο Μαθουσάλα έχει διατηρήσει τον ίδιο κορμό για χιλιάδες χρόνια, ενώ το Old Tjikko ανανεώνει τους κορμούς του, διατηρώντας το αρχαίο ριζικό του σύστημα.

Παρόμοιο παράδειγμα αποτελεί το Pando, μια τεράστια αποικία λευκών λευκών (quaking aspens) στη Γιούτα των Ηνωμένων Πολιτειών. Το κοινό ριζικό της σύστημα εκτιμάται ότι έχει ηλικία από 8.000 έως 80.000 χρόνια, παρότι οι επιμέρους κορμοί είναι πολύ νεότεροι.

Η κακοκαιρία που το τραυμάτισε το 2023

Η ηλικία του Old Tjikko δεν σημαίνει ότι το δέντρο είναι άτρωτο.

Τον χειμώνα του 2023, οι έντονες χιονοπτώσεις προκάλεσαν ζημιές στον κορμό του. Ένας ορεινός οδηγός διαπίστωσε ότι είχε σπάσει μεγάλο τμήμα της κορυφής του, με αποτέλεσμα το δέντρο να χάσει περίπου ένα μέτρο από το ύψος του.

«Αλλά το Old Tjikko θα επιβιώσει», είχε δηλώσει τότε ο οδηγός Tommy Lönnebacke στη σουηδική τηλεόραση.

Και αυτό γιατί, παρά τη ζημιά στο ορατό τμήμα του, οι πανάρχαιες ρίζες του παρέμειναν ζωντανές.

Ένα δέντρο που πήρε το όνομά του από έναν σκύλο

Η ιστορία του Old Tjikko έχει και μια απρόσμενη λεπτομέρεια: το όνομά του προέρχεται από τον σκύλο της επιστήμονα Lisa Öberg, ένα χάσκι Σιβηρίας που ονομαζόταν Tjikko.

Το δέντρο βρίσκεται στο Εθνικό Πάρκο Fulufjället, σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων, και μπορεί να το επισκεφθεί κανείς.

Σε ενημερωτική πινακίδα του πάρκου, η ιστορία του παρουσιάζεται σαν να αφηγείται το ίδιο το δέντρο τη ζωή του, εξηγώντας πώς απέκτησε το όνομά του και πόσο παλιό είναι.

Για τους επιστήμονες, το Old Tjikko αποτελεί ένα ιδιαίτερο παράδειγμα της ικανότητας των φυτών να προσαρμόζονται και να αναγεννώνται μέσα στους αιώνες.

Για τους επισκέπτες, είναι μια υπενθύμιση ότι κάτι που μοιάζει μικρό και ασήμαντο μπορεί να κρύβει μια ιστορία χιλιάδων ετών.