ΚΟΣΜΟΣ. Ένας άνδρας κάθεται σε μια καρέκλα, με τα χέρια σφιγμένα στα μπράτσα της και το βλέμμα καρφωμένο στον φωτογραφικό φακό. Η έκφρασή του είναι γεμάτη εχθρότητα.

Ο άνδρας είναι ο Γιόζεφ Γκέμπελς, υπουργός Προπαγάνδας της ναζιστικής Γερμανίας. Η φωτογραφία τραβήχτηκε τον Σεπτέμβριο του 1933, στον κήπο του ξενοδοχείου Carlton, στη Γενεύη, από τον Άλφρεντ Άιζενστατ, έναν Εβραίο φωτορεπόρτερ που τότε εργαζόταν στην Ευρώπη.

Το ασπρόμαυρο πορτρέτο έμεινε γνωστό ως «Τα μάτια του μίσους» (Eyes of Hate) και αποτελεί μέχρι σήμερα μία από τις πιο χαρακτηριστικές φωτογραφίες του Γκέμπελς.

Πίσω από αυτήν, όμως, βρίσκεται μια ιστορία που ο ίδιος ο φωτογράφος αφηγήθηκε πολλά χρόνια αργότερα.

Η στιγμή που άλλαξε το βλέμμα του Γκέμπελς

Ο Άιζενστατ είχε ταξιδέψει στη Γενεύη για να καλύψει τις εργασίες της Κοινωνίας των Εθνών, στις οποίες συμμετείχε και η γερμανική αντιπροσωπεία.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του φωτογράφισε τον Γκέμπελς σε διαφορετικές στιγμές. Σε ορισμένα καρέ ο υπουργός Προπαγάνδας εμφανίζεται πιο χαλαρός, ακόμη και χαμογελαστός. Στη φωτογραφία που έμελλε να γίνει διάσημη, όμως, το πρόσωπό του έχει αλλάξει εντελώς.

Ο υπουργός Προπαγάνδας της ναζιστικής Γερμανίας, Γιόζεφ Γκέμπελς, στη Γενεύη, τον Σεπτέμβριο του 1933.

Σύμφωνα με μια διαδεδομένη αφήγηση, η μεταστροφή αυτή συνέβη όταν ο Γκέμπελς πληροφορήθηκε ότι ο άνθρωπος πίσω από τη μηχανή ήταν Εβραίος. Ο ίδιος ο Άιζενστατ, πάντως, στη μεταγενέστερη περιγραφή του δεν αναφέρει ρητά ότι ο Γκέμπελς έμαθε εκείνη τη στιγμή την καταγωγή του.

Στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο Eisenstaedt on Eisenstaedt: A Self-Portrait, που κυκλοφόρησε το 1985, ο φωτογράφος θυμόταν πως αρχικά είχε εντοπίσει τον Γκέμπελς να κάθεται μόνος σε ένα πτυσσόμενο τραπέζι, στο γκαζόν του ξενοδοχείου, και τον φωτογράφισε από απόσταση, χωρίς εκείνος να το αντιληφθεί.

Ο Γιόζεφ Γκέμπελς στον κήπο του ξενοδοχείου Carlton, στη Γενεύη, τον Σεπτέμβριο του 1933.

Όταν επέστρεψε, τον βρήκε στο ίδιο σημείο, αυτή τη φορά μαζί με συνεργάτες και σωματοφύλακες.

«Ο Γκέμπελς φαινόταν τόσο μικρόσωμος, ενώ οι σωματοφύλακές του ήταν τεράστιοι», ανέφερε.

Ο Άιζενστατ αποφάσισε να πλησιάσει περισσότερο και να τον φωτογραφίσει ξανά. Το αποτέλεσμα ήταν ένα εντελώς διαφορετικό πορτρέτο.

«Ήταν φρικτό. Σήκωσε το βλέμμα του προς το μέρος μου με μια έκφραση γεμάτη μίσος», περιέγραφε ο φωτογράφος, εξηγώντας πως η εικόνα που προέκυψε ήταν πολύ πιο δυνατή.

Ο υπουργός Προπαγάνδας του Χίτλερ, Γιόζεφ Γκέμπελς, κοιτάζει με έντονη εχθρότητα τον φωτογράφο Άλφρεντ Άιζενστατ, στον κήπο του ξενοδοχείου Carlton, κατά τη διάρκεια διάσκεψης της Κοινωνίας των Εθνών. Γενεύη, Σεπτέμβριος 1933.

Σε άλλη αναφορά του για την ίδια συνάντηση, σημείωνε: «Με κοίταξε με μάτια γεμάτα μίσος και περίμενε να λυγίσω. Αλλά δεν λύγισα. Όταν κρατώ φωτογραφική μηχανή στα χέρια μου, δεν γνωρίζω φόβο».

Ο Εβραίος φωτογράφος που δεν κατέβασε τη μηχανή του

Όταν τραβήχτηκε η φωτογραφία, ο Άλφρεντ Άιζενστατ εργαζόταν ήδη ως επαγγελματίας φωτορεπόρτερ, καταγράφοντας πολιτικά γεγονότα και πρόσωπα της ευρωπαϊκής επικαιρότητας.

Το 1935, καθώς η ναζιστική πολιτική είχε καταστήσει ολοένα πιο επικίνδυνη τη ζωή των Εβραίων στη Γερμανία, εγκατέλειψε τη χώρα και μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Έναν χρόνο αργότερα, το 1936, εντάχθηκε στην αρχική ομάδα φωτογράφων του περιοδικού LIFE, με το οποίο συνέδεσε το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής του πορείας.

Το πορτρέτο του Γκέμπελς, που είχε τραβήξει τρία χρόνια πριν από την ίδρυση του περιοδικού, έμελλε να γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα του.

Από τη ναζιστική προπαγάνδα στην κατάρρευση του Τρίτου Ράιχ

Ο Γκέμπελς υπήρξε ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Αδόλφου Χίτλερ. Ως υπουργός Προπαγάνδας αξιοποίησε τον Τύπο, το ραδιόφωνο και τον κινηματογράφο για τη διάδοση της ναζιστικής ιδεολογίας και του αντισημιτισμού.

Δώδεκα χρόνια μετά τη φωτογραφία της Γενεύης, το ναζιστικό καθεστώς κατέρρεε.

Την 1η Μαΐου 1945, μία ημέρα μετά την αυτοκτονία του Χίτλερ, ο Γκέμπελς και η σύζυγός του, Μάγκντα, προχώρησαν στη δολοφονία των έξι παιδιών τους και στη συνέχεια αυτοκτόνησαν στο Βερολίνο, ενώ ο Κόκκινος Στρατός είχε φτάσει στην πόλη.

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις