Εορτολόγιο 15 Νοεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 15 Νοεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Γουρίας,
• Ευψύχιος
• Καρτέριος
• Νέαρχος
• Σαμωνάς

Εορτολόγιο: Εναρξις νηστείας Χριστουγέννων, Οσιος Παΐσιος Βελιτσκόφσκι και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Εναρξις νηστείας Χριστουγέννων

Γνωστή και ως «Μικρή Σαρακοστή», διαρκεί 40 ημέρες, έως τις 24 Δεκεμβρίου. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη περίοδος νηστείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας και προετοιμάζει τους πιστούς για τη Γέννηση του Χριστού. Από 15 Νοεμβρίου έως 17 Δεκεμβρίου οι πιστοί απέχουν από όλα τα ζωικά προϊόντα (κρέας, πουλερικά, γαλακτοκομικά, αυγά), επιτρέπεται το ελαιόλαδο και το κρασί όλες τις ημέρες, εκτός από Τετάρτη και Παρασκευή, και το ψάρι καταλύεται μόνο στις μεγάλες εορτές που πέφτουν σε αυτό το διάστημα, π.χ. Εισόδια της Θεοτόκου. Από 18 Δεκεμβρίου έως 24 Δεκεμβρίου η νηστεία γίνεται αυστηρότερη, το ψάρι δεν επιτρέπεται καμία ημέρα, ενώ το λάδι επιτρέπεται μόνο το Σάββατο και την Κυριακή, η δε παραμονή των Χριστουγέννων είναι μέρα αυστηρής νηστείας χωρίς λάδι, εκτός αν συμπέσει με Σαββατοκύριακο.

Την περίοδο αυτή συνηθίζεται να τελείται Σαρανταλείτουργο για την πνευματική στήριξη των ζώντων και την ανάπαυση των κεκοιμημένων. Οι πιστοί δίνουν στον ιερέα ονόματα «Υπέρ Υγείας» και «Υπέρ Αναπαύσεως» που διαβάζονται καθημερινά στην Προσκομιδή. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η καθημερινή αναίμακτη θυσία και η προσευχή προσφέρουν τη μέγιστη δυνατή πνευματική ανακούφιση και βοήθεια στις ψυχές των ανθρώπων που έχουν φύγει από τη ζωή. Επίσης, η καθημερινή συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία προσφέρει πνευματική δύναμη, προστασία, φώτιση και ευλογία στους πιστούς που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ασθένειες ή πειρασμούς.

Οσιος Παΐσιος Βελιτσκόφσκι

Κορυφαία μορφή του ορθόδοξου μοναχισμού του 18ου αιώνα, μέγας ησυχαστής Πατέρας και ο άνθρωπος που αναγέννησε την πατερική πνευματικότητα και τον θεσμό των «Στάρετς» (Γερόντων) στη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Ρουμανία, με το όνομά του να είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μετάφραση και διάδοση της «Φιλοκαλίας» στον σλαβικό κόσμο. Γεννήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1722 στην Πολτάβα της Ουκρανίας, το κατά κόσμον όνομά του ήταν Πέτρος και ήταν το 11ο από τα 12 παιδιά ευσεβούς ιερατικής οικογένειας. Το 1735 εισήχθη στη διάσημη Θεολογική Ακαδημία του Κιέβου, ωστόσο, γρήγορα απογοητεύτηκε από τον ορθολογισμό, το κοσμικό πνεύμα και τις δυτικές επιρροές της σχολής και, επιθυμώντας μια αυστηρή πνευματική ζωή, εγκατέλειψε την Ακαδημία και περιπλανήθηκε σε μοναστήρια της Ουκρανίας. Το 1741 εκάρη μοναχός με το όνομα Πλάτων, ταξίδεψε στις σκήτες της Βλαχίας και της Μολδαβίας, όπου μαθήτευσε δίπλα στον σπουδαίο γέροντα Βασίλειο της Ποϊάνα Μαρούλουι και εκεί διδάχθηκε τα μυστικά της νοεράς προσευχής και του ησυχασμού. Το 1746, σε ηλικία 24 ετών, έφτασε στο Αγιον Ορος, αρχικά εγκαταστάθηκε στη Σκήτη του Παντοκράτορος, όπου το 1750, ο γέροντάς του, Βασίλειος, τον επισκέφθηκε και τον έκειρε μεγαλόσχημο μοναχό με το όνομα Παΐσιος, ενώ το 1757-1758 οργάνωσε πολυάριθμη αδελφότητα από Μολδαβούς και Σλάβους και ίδρυσε τη γνωστή Σκήτη του Προφήτη Ηλία.

Λόγω οικονομικών προβλημάτων και πιέσεων από τις οθωμανικές αρχές, ο Παΐσιος και η 64μελής αδελφότητά του αποφάσισαν το 1763 να εγκαταλείψουν τον Αθωνα και να μεταβούν στη Μολδαβία. Εγκαταστάθηκαν διαδοχικά στη Μονή Δραγομίρνας, στη Μονή Σεκούλ και τελικά στη Μονή Νεάμτς (Neamțs) το 1779. Εκεί, ο Παΐσιος δημιούργησε τεράστια μοναστική κοινότητα εκατοντάδων μοναχών και ίδρυσε ένα μοναδικό μεταφραστικό και συγγραφικό εργαστήριο, όπου οι μοναχοί μετέφραζαν τα έργα των Ελλήνων Πατέρων (Ιωάννου της Κλίμακος, Ισαάκ του Σύρου, Συμεών του Νέου Θεολόγου) στα σλαβονικά και τα ρουμανικά. Το κορυφαίο του επίτευγμα ήταν η μετάφραση της «Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών» στα εκκλησιαστικά σλαβονικά, η οποία εκδόθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1793 και προκάλεσε μια άνευ προηγουμένου πνευματική αφύπνιση σε ολόκληρη τη Ρωσία. Εκοιμήθη οσιακά και ετάφη στη Μονή Νεάμτς στις 15 Νοεμβρίου 1794 σε ηλικία 72 ετών.

Η κληρονομιά του υπήρξε τεράστια, καθώς οι μαθητές του επέστρεψαν στη Ρωσία και αναζωογόνησαν μεγάλα πνευματικά κέντρα, με κυριότερο την περίφημη μονή της Οπτινα των Στάρετς και διέδωσαν την πρακτική της «Ευχής του Ιησού» από την απομόνωση της ερήμου κάνοντάς την κέντρο της ζωής των μεγάλων κοινοβίων και του απλού λαού. Οι κουρασμένοι από τον δυτικό ορθολογισμό Ρώσοι λογοτέχνες βρήκαν στην Οπτινα μια αυθεντική πνευματική όαση και η διδασκαλία του Παϊσίου για την εσωτερική κάθαρση και την αγάπη διαπότισε τα κείμενά τους. Ο Ντοστογιέφσκι, συντετριμμένος από τον θάνατο του μικρού του γιου, Αλέξη, επισκέφθηκε την Οπτινα το 1878, όπου συνάντησε τον γέροντα Αμβρόσιο. Ο εμβληματικός χαρακτήρας του Στάρετς Ζωσιμά στο αριστούργημά του «Αδελφοί Καραμαζώφ» είναι βασισμένος στον Αμβρόσιο της Οπτινα και οι διάλογοί του για την «καθολική ευθύνη», ότι όλοι είμαστε ένοχοι για όλους, και την αγάπη προς όλη την κτίση αποτελούν καθαρή αποτύπωση της Φιλοκαλίας του Παϊσίου. Ο Νικολάι Γκόγκολ ήταν, επίσης, τακτικός επισκέπτης της Οπτινα και διατηρούσε αλληλογραφία με τον γέροντα Μακάριο, η δε πνευματική του μεταστροφή στα τελευταία χρόνια της ζωής του επηρεάστηκε βαθύτατα από τη νηπτική παράδοση, όταν προσπάθησε να εντάξει τη διδασκαλία για την πνευματική εγρήγορση και την πάλη με τα πάθη στα γραπτά του, θεωρώντας τη λογοτεχνία ως μια μορφή διακονίας. Παρομοίως, ο Λέων Τολστόι επισκέφθηκε την Οπτινα πέντε φορές, αλλά η σχέση του ήταν περίπλοκη. Γοητευόταν μεν από την ασκητική ζωή των μοναχών, αλλά η ορθολογιστική του προσέγγιση τον έφερνε σε σύγκρουση με τα δόγματα της Εκκλησίας. Στο διήγημά του «Πατήρ Σέργιος» αποτυπώνει με συγκλονιστικό τρόπο την ψυχολογία του ασκητισμού, την πάλη με την υπερηφάνεια και τον πειρασμό της φήμης, θέματα που αποτελούν τον πυρήνα της Φιλοκαλίας. Ακόμη και τις τελευταίες ημέρες της ζωής του, όταν εγκατέλειψε κρυφά το σπίτι του, η πρώτη του στάση ήταν η Οπτινα, αναζητώντας απεγνωσμένα απαντήσεις και εσωτερική ανάπαυση. Τέλος, «Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού», το παγκόσμιο αυτό λογοτεχνικό και πνευματικό μπεστ σέλερ του 19ου αι., είναι ο απόλυτος θρίαμβος της διδασκαλίας του Παϊσίου. Ολόκληρη η πλοκή περιστρέφεται γύρω από έναν φτωχό προσκυνητή που περιπλανιέται στη Ρωσία, έχοντας στο σακίδιό του μόνο δύο πράγματα: την Αγία Γραφή και τη Σλαβονική «Φιλοκαλία» του Παϊσίου, μαθαίνοντας να προφέρει αδιάλειπτα την Ευχή του Ιησού.

Η καρδιά της φιλοκαλικής διδασκαλίας του Παϊσίου, η αγάπη, η ταπείνωση, η απουσία κατάκρισης και η ενότητα της κτίσης, αποτυπώνεται στις «Πνευματικές Διδαχές του Στάρετς Ζωσιμά». Ακολουθεί ένα από τα πιο εμβληματικά αποσπάσματα του έργου: «Αδελφοί, να φοβάστε την κατάκριση των ανθρώπων. Να αγαπάτε όλη την κτίση του Θεού και το σύνολό της, και την κάθε παραμικρή λεπτομέρεια, την κάθε ακτίνα του ήλιου, το κάθε φυλλαράκι. Αν αγαπήσεις το καθετί, θα καταλάβεις και το μυστικό του Θεού που κρύβεται μέσα στα πράγματα. […] Πάνω απ’ όλα, να ξέρετε ότι δεν μπορείτε να είστε κριτές κανενός. Γιατί δεν μπορεί να υπάρξει πάνω στη γη κριτής ενός εγκληματία, αν ο ίδιος ο κριτής δεν καταλάβει πρώτα ότι είναι εξίσου ένοχος με αυτόν που στέκεται μπροστά του, και ότι ίσως για το έγκλημα αυτού του ανθρώπου φταίει, περισσότερο απ’ όλους, ο ίδιος». Ο Ντοστογιέφσκι, μέσω του Ζωσιμά, επαναλαμβάνει τη διδασκαλία του Αγ. Ισαάκ του Σύρου, ο οποίος μιλούσε για την «καρδίαν ελεήμονα» που φλέγεται από αγάπη για όλη την κτίση, για τους ανθρώπους, τα πουλιά, τα ζώα, ακόμα και για τους δαίμονες. Στη φιλοκαλική παράδοση, ο κόσμος δεν είναι διασπασμένος, αλλά το σφάλμα του ενός επηρεάζει τους πάντες, και η αγιότητα του ενός ελκύει τη χάρη για όλη την ανθρωπιστική κοινότητα. Ο Ζωσιμάς δεν προτείνει μια νομική θρησκεία κανόνων, όπως ο αδελφός Ιβάν Καραμαζώφ με τον Μεγάλο Ιεροεξεταστή, αλλά μια θρησκεία της ζωντανής, βιωματικής σχέσης, ακριβώς όπως τη δίδασκε ο Παΐσιος Βελιτσκόφσκι.

Τιμάται επίσης η μνήμη: μαρτύρων Γουρία, Σαμωνά και Αβιβού εν Εδέσση, Κυντινιανού επισκόπου Σαλαμίνος Κύπρου, μαρτύρων Ελπιδίου, Μαρκέλλου και Ευστοχίου, μάρτυρος Δημητρίου εν Θράκη, Θωμά Β΄ πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, οσίου Φιλίππου μονής Ραγμπάγκ και οσίου Γερμανού εν Αλάσκα.

Πηγή: kathimerini.gr