Εορτολόγιο 19 Νοεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Προφήτης Αβδιού και Φιλάρετος Μητροπολίτης Μόσχας
Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 19 Νοεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.
Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:
- Αβδιού
- Αγάπιος
Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Προφήτης Αβδιού και Φιλάρετος Μητροπολίτης Μόσχας
Προφήτης Αβδιού
Ενας από τους δώδεκα λεγόμενους Ελάσσονες Προφήτες, λόγω της σύντομης έκτασης του βιβλίου του, με το όνομά του να σημαίνει «Δούλος Κυρίου» ή «Λατρευτής του Γιαχβέ». Για την ταυτότητά του υπάρχουν δύο διαφορετικές εκδοχές. Η ιστορική θεωρεί ότι έζησε πιθανότατα τον 6ο αι. π.Χ., γύρω στο 586, καθώς τα γραφόμενα στο βιβλίο του αναφέρονται στα μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ από τους Βαβυλωνίους και τον βασιλιά Ναβουχοδονόσορα. Η παραδοσιακή εκκλησιαστική άποψη τον ταυτίζει με αξιωματούχο του βασιλιά Αχαάβ (9ος π.Χ.), και σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, ο Αβδιού ήταν επιστάτης του παλατιού που, παρά το γεγονός ότι υπηρετούσε ασεβή βασιλιά, παρέμενε πιστός στον Θεό. Οταν η βασίλισσα Ιεζάβελ κυνηγούσε τους πιστούς στον Γιαχβέ, ο Αβδιού έκρυψε 100 πιστούς σε δύο σπηλιές τρέφοντάς τους κρυφά με ψωμί και νερό και, μάλιστα, αργότερα, έγινε μαθητής του προφήτη Ηλία, άφησε τα αξιώματα και προφήτευσε ο ίδιος.
Το βιβλίο του Προφήτη Αβδιού είναι το μικρότερο βιβλίο σε ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη, αποτελούμενο από ένα μόνο κεφάλαιο με 21 στίχους. Το κεντρικό θέμα της προφητείας του είναι η αυστηρή τιμωρία του έθνους των Εδωμιτών, των απογόνων του Ησαύ. Οι Εδωμίτες, αν και συγγενείς των Ισραηλιτών, έδειξαν τρομερή αντιπαλότητα, καθώς τους χλεύασαν και βοήθησαν τους Βαβυλωνίους κατά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ. Ο Αβδιού προφητεύει την απόλυτη καταστροφή τους εξαιτίας της υπερηφάνειάς τους και μιλά για την «Ημέρα του Κυρίου», όπου θα αποδοθεί δικαιοσύνη. Οι αδικημένοι θα δικαιωθούν και η Βασιλεία του Θεού θα κυριαρχήσει σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με τα συναξάρια, ο Αβδιού πέθανε ειρηνικά και τάφηκε στη Σαμάρεια, στη Γαλαάδ, στο μνήμα των πατέρων του.

Φιλάρετος Μητροπολίτης Μόσχας
Κορυφαία εκκλησιαστική μορφή της Ρωσίας κατά τον 19ο αι., χαρακτηρίστηκε «νέος Χρυσόστομος» για το ρητορικό του χάρισμα, ενώ το θεολογικό του έργο θεωρείται εφάμιλλο των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας. Γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1782 στην Κολόμνα, κοντά στη Μόσχα, από οικογένεια κληρικών και το κοσμικό του όνομα ήταν Βασίλειος Μιχαήλοβιτς Ντροζντόφ. Ξεχώρισε από μικρός για την ευφυΐα του και σπούδασε στην ιερατική σχολή της Λαύρας της Αγίας Τριάδος του Αγίου Σεργίου, όπου διακρίθηκε στις αρχαίες γλώσσες και τη θεολογία. Ο τότε Μητροπολίτης Μόσχας Πλάτων εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τον νεαρό καθηγητή, που δήλωσε: «Εγώ γράφω σαν άνθρωπος, μα εκείνος σαν άγγελος». Το 1808 εκάρη μοναχός λαμβάνοντας το όνομα Φιλάρετος και το 1812 διορίστηκε πρύτανης της Θεολογικής Ακαδημίας της Αγίας Πετρούπολης. Χειροτονήθηκε Επίσκοπος Ρεβάλ, στη συνέχεια Αρχιεπίσκοπος Τβερ και το 1821 ανέλαβε τον θρόνο της Μόσχας, θέση την οποία διατήρησε για 46 ολόκληρα χρόνια.
Ο Φιλάρετος σφράγισε την ιστορία της Ρωσικής Εκκλησίας με τρία κορυφαία επιτεύγματα. Ηταν ο εμπνευστής και καθοδηγητής της πρώτης μετάφρασης της Βίβλου στη σύγχρονη ρωσική γλώσσα, καθώς μέχρι τότε χρησιμοποιούνταν η παλαιά σλαβονική, με την προσπάθεια αυτή να καρποφορεί 50 χρόνια μετά λόγω σφοδρών αντιδράσεων. Συνέγραψε, επίσης, την περίφημη «Εκτενή Χριστιανική Κατήχηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας», η οποία εγκρίθηκε από την Ιερά Σύνοδο και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά, αποτελώντας τη βάση της ορθόδοξης διδασκαλίας για γενιές πιστών. Και, τέλος, άσκησε μεγάλη επιρροή στο κράτος, καθώς ήταν αυτός που συνέταξε κρυφά για τον τσάρο Αλέξανδρο Β΄ το Μανιφέστο της Απελευθέρωσης των Αγροτών (1861), που κατήργησε τη δουλοπαροικία στη Ρωσία. Ωστόσο, παρά το τεράστιο θεσμικό του βάρος, ο Φιλάρετος παρέμενε αυστηρός ασκητής. Ιδρυσε τη Σκήτη της Γεθσημανής κοντά στη Λαύρα, όπου αποσυρόταν για να προσευχηθεί με δάκρυα, και εκοιμήθη ειρηνικά στις 19 Νοεμβρίου 1867 σε ηλικία 85 ετών. Η αγιοκατάταξή του έγινε το 1994 και τα ιερά του λείψανα αναπαύονται σήμερα στον μεγαλοπρεπή Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού στη Μόσχα.
Η «Εκτενής Χριστιανική Κατήχηση» του Αγίου είναι δομημένη με βάση τη δοκιμασμένη μέθοδο των ερωταποκρίσεων, καθιστώντας τα βαθιά θεολογικά νοήματα απλά και κατανοητά για κάθε πιστό. Το έργο χωρίζεται σε τρία κύρια μέρη, που βασίζονται στις τρεις θεμελιώδεις χριστιανικές αρετές που αναφέρει ο απ. Παύλος: την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη.
Η ποιητική αλληλογραφία ανάμεσα στον Φιλάρετο και τον εθνικό ποιητή της Ρωσίας, Αλέξανδρο Πούσκιν, αποτελεί μία από τις σπάνιες στιγμές συνάντησης του πνευματικού κόσμου της Εκκλησίας με την κοσμική λογοτεχνία. Το χρονικό αυτής της αλληλογραφίας, που έγινε εξ ολοκλήρου μέσα από έμμετρους στίχους, εξελίχθηκε ως εξής. Στις 26 Μαΐου 1828, την ημέρα των 29ων γενεθλίων του, ο Πούσκιν βρισκόταν σε βαθιά υπαρξιακή κρίση και μελαγχολία, καθώς ένιωθε άδειος από την έντονη κοσμική ζωή και τις εφήμερες απολαύσεις. Τότε έγραψε το γνωστό και απαισιόδοξο ποίημα με τίτλο «26 Μαΐου 1828», στο οποίο αμφισβητούσε το νόημα της ύπαρξης: «Δώρο μάταιο, δώρο τυχαίο, ω Ζωή, γιατί μου δόθηκες; Και γιατί καταδικάστηκες σε θάνατο από ανεξιχνίαστο πεπρωμένο; Ποιος με κάλεσε από το μηδέν, με την εχθρική του δύναμη, και γέμισε την ψυχή μου με πόνο και το μυαλό μου με βασανιστική αμφιβολία;… Δεν υπάρχει στόχος μπροστά μου. Η καρδιά μου είναι άδεια, το μυαλό μου αδρανές, και ο μονότονος θόρυβος της ζωής με βασανίζει με αγωνία».
Το ποίημα έπεσε στα χέρια του Μητροπολίτη Φιλαρέτου και, αντί να τον κατακρίνει ή να του επιτεθεί για τον μηδενισμό του, ο Αγιος του απάντησε με ένα δικό του ποίημα, χρησιμοποιώντας το ίδιο ακριβώς μέτρο. Με αυτό τον τρόπο, θέλησε να θεραπεύσει την ψυχή του ποιητή, υπενθυμίζοντάς του ότι η ζωή δεν είναι μάταιη, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος την αμαυρώνει όταν ξεχνά τον Θεό: «Οχι μάταια ή τυχαία, μου έχει δοθεί η ζωή από τον Θεό, και δεν είναι το μυστήριο θέλημα του Θεού που έχω καταδικαστεί σε τιμωρία. Εγώ ο ίδιος, με την ιδιότροπη χρήση της δύναμης μου, έχω προκαλέσει το κακό από τα σκοτεινά βάθη. Εγώ ο ίδιος έχω γεμίσει την ψυχή μου με πόνο και το μυαλό μου με βασανιστική αμφιβολία. Θυμήσου ό,τι έχεις ξεχάσει! Ας λάμψει μέσα από το λυκόφως των σκέψεων και μέσα από εσένα θα δημιουργηθεί μια καθαρή καρδιά και ένα φωτεινό μυαλό».
Η αναπάντεχη απάντηση του Μητροπολίτη άγγιξε συγκλονιστικά την ευαίσθητη ψυχή του Πούσκιν. Ενιωσε βαθιά μετάνοια και συγκίνηση και το 1830, απάντησε στον Φιλάρετο με ένα νέο ποίημα που δημοσιεύτηκε σε λογοτεχνική εφημερίδα της εποχής: «Σε στιγμές διασκέδασης ή αδρανούς πλήξης, θα εμπιστευόμουν τη λύρα μου με λεπτούς ήχους τρέλας, οκνηρίας και παθών. Αλλά τότε ακούσια διακόπηκε ο ήχος των παιχνιδιάρικων χορδών, όταν η μεγαλοπρεπής φωνή σου με χτύπησε ξαφνικά. Εριξα ρεύματα απροσδόκητων δακρύων, και το καθαρό λάδι των αρωματικών σου λόγων ήταν καταπραϋντικό για τις πληγές της συνείδησής μου. Και τώρα, από τα πνευματικά ύψη απλώνεις το χέρι σου σε μένα και με την πράα και στοργική σου δύναμη ταπεινώνεις τα ταραγμένα μου όνειρα. Η ψυχή μου έχει ζεσταθεί από τη φωτιά σου και έχει απορρίψει το σκοτάδι της επίγειας ματαιότητας, και ο ποιητής παρακολουθεί την άρπα του Φιλάρετου με ιερή τρόμο».
Στη ρωσική ορθόδοξη εικονογραφία, αυτή η ιστορία έχει αποτυπωθεί σε ορισμένες εικόνες του Αγίου, όπου σε κάποιο σημείο στο πλάι απεικονίζεται ο Πούσκιν να κρατά τη λύρα του και ο Αγιος να του δείχνει την Αγία Γραφή. Αυτή η σύντομη έμμετρη συνομιλία άλλαξε τη μετέπειτα πνευματική πορεία του Πούσκιν κατά τρόπο καθοριστικό. Μάλιστα, όταν μετά τη γνωστή μονομαχία ο Πούσκιν μεταφέρθηκε στο σπίτι του με θανατηφόρο τραύμα, ζήτησε να δει ιερέα, εξομολογήθηκε με βαθιά μετάνοια και κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων. Στους δε φίλους του, που εξέφρασαν την οργή τους για τον αντίπαλό του, ο Πούσκιν τους σταμάτησε και είπε: «Θέλω να πεθάνω ως χριστιανός. Τον συγχωρώ». Ο δε τσάρος Νικόλαος Α΄, μόλις έμαθε ότι ο Πούσκιν εξομολογήθηκε και κοινώνησε, του έστειλε το σημείωμα: «Αν ο Θεός δεν μας επιτρέψει να ξαναβρεθούμε σε αυτόν τον κόσμο, σου στέλνω τη συγχώρεσή μου και τη συμβουλή μου να πεθάνεις ως χριστιανός. Μην ανησυχείς για τη γυναίκα και τα παιδιά σου, τους αναλαμβάνω εγώ».
Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Βαρλαάμ εν Αντιοχεία, μάρτυρος Άζη του θαυματουργού, μάρτυρος Αγαπίου εν Γάζα, μάρτυρος Ηλιοδώρου εν Παμφυλία, οσίου Σίμωνος του Καλαβρού, οσίου Ιλαρίωνος εν Ιβηρία του θαυματουργού και οσίου Βαρλαάμ της Λαύρας των Σπηλαίων.
Πηγή: kathimerini.gr