Άγιος Δημήτριος Ζάρακος - Δήμου Ευρώτα: Η 4η Ιουνίου 1944, η Κυριακή που ο θάνατος σκέπασε το χωριό!

Υπάρχουν τόποι που η Ιστορία δεν γράφτηκε απλώς στις σελίδες των βιβλίων. Χαράχτηκε πάνω στις πέτρες, στα καμένα σπίτια, στις εκκλησίες, στις μνήμες των ανθρώπων και στα δάκρυα των παιδιών που μεγάλωσαν μέσα στις στάχτες. Ένας τέτοιος τόπος είναι ο Άγιος Δημήτριος Ζάρακος του Δήμου Ευρώτα.

Η 4η Ιουνίου 1944 αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας της Λακωνίας. Εκείνη την Κυριακή, οι Γερμανικές κατοχικές δυνάμεις εισέβαλαν στο χωριό ως μέρος των αιματηρών αντιποίνων που εξαπέλυσε η ναζιστική διοίκηση στην Πελοπόννησο μετά την εκτέλεση του Γερμανού υποστράτηγου Φράντς Κρεχ από τμήμα του ΕΛΑΣ στην περιοχή των Μολάων.

Ο Φραντς Κρεχ, μαζί με τον Υποστράτηγο Κράιπε (που είχε απαχθεί από Βρετανούς και Έλληνες αντάρτες στην Κρήτη μόλις την προηγούμενη ημέρα), σχεδίαζαν κρυφά να συμμετάσχουν στο αντιφρονούν κίνημα των «Ελεύθερων Γερμανών» κατά του Χίτλερ. Η μοίρα, όμως, είχε γράψει το δικό της σενάριο.

Οι κάτοικοι του Αγίου Δημητρίου, όπως η συντριπτική πλειοψηφία του Ελληνικού λαού, είχαν επιλέξει τον δρόμο της αντίστασης απέναντι στους «απρόσκλητους» κατακτητές. Όμως το τίμημα αποδείχθηκε βαρύ και αβάσταχτο.

Εκείνη την Κυριακή το χωριό βυθίστηκε στη νεκρική σιγή. Είκοσι ένας αθώοι άνθρωποι εκτελέστηκαν εν ψυχρώ. Ανάμεσά τους μικρά παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένοι. Είκοσι μία αθώες ψυχές έπεσαν θύματα ενός προμελετημένου εγκλήματος που ζητούσε αίμα και φωτιά.

Και η φωτιά ήρθε.

Σχεδόν ολόκληρο το χωριό και η εκκλησία παραδόθηκε στις φλόγες. Διακόσια ενενήντα πέντε σπίτια κάηκαν. Το 98% του χωριού μετατράπηκε σε αποκαΐδια. Ο Άγιος Δημήτριος έγινε ένας τόπος θυσίας.

Μόνο ύστερα από τη δραματική παρέμβαση του γυμνασιάρχη Σωτήρη Καμαρινού, ο οποίος παρακάλεσε τους Γερμανούς να σταματήσουν τη σφαγή γυναικών, παιδιών και γερόντων, οι δυνάμεις κατοχής εγκατέλειψαν το χωριό. Δεν σταμάτησαν όμως το καταστροφικό τους έργο. Την επόμενη ημέρα συνέχισαν τις πυρπολήσεις στους Αγίους Αναργύρους (Ζούπενα).

Το Ολοκαύτωμα του Αγίου Δημητρίου δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός. Αποτέλεσε μέρος της ευρύτερης πολιτικής αντιποίνων που εφάρμοσε η ναζιστική διοίκηση στην Ελλάδα.

Η αντίδραση της γερμανικής διοίκησης ήταν ισοπεδωτική. Η Πελοπόννησος κηρύχθηκε αμέσως ως «ζώνη επιχειρήσεων» —ένα ανοιχτό πολεμικό μέτωπο όπου ο άμαχος πληθυσμός μετατράπηκε σε στόχο. Οι διαταγές για τα μαζικά και τυφλά αντίποινα δόθηκαν από τον άμεσα ανώτερο πολεμικό διοικητή Πελοποννήσου, Υποστράτηγο Καρλ φον Λε Σουίρ.

Ως άμεσο αποτέλεσμα αυτών των διαταγών, εκτελέστηκαν οι 200 της Καισαριανής, ενώ συνολικά περίπου 325 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά μήκος της αιματοβαμμένης διαδρομής της 117ης Γερμανικής Μεραρχίας Καταδρομών από τους Μολάους προς τη Σπάρτη.

Όμως οι αριθμοί, όσο συγκλονιστικοί κι αν είναι, δεν μπορούν να αποτυπώσουν το ανθρώπινο δράμα. Όταν ο εφιάλτης πέρασε, οι κάτοικοι επέστρεψαν από τα γύρω βουνά όπου είχαν καταφύγει. Αντίκρισαν έναν τόπο βιβλικής καταστροφής. Με γενναιότητα ψυχής, μάζεψαν και έθαψαν τους νεκρούς τους και άρχισαν το δικό τους μαρτύριο επιβίωσης πάνω στην «ολόμαυρη ράχη». Με ατομικό μόχθο και βαθιά αλληλεγγύη, ξεκίνησαν από το μηδέν. Έχτισαν ξανά κάθε σπίτι, καλλιέργησαν τη γη τους και κατάφεραν να παραδώσουν στις επόμενες γενιές ένα πανέμορφο, ζωντανό χωριό, το οποίο όμως φέρει πάντα ως παράσημο τιμής το βαρύ ιστορικό φορτίο της θυσίας του.

Πάνω στην «ολόμαυρη ράχη» του τόπου τους, χωρίς σπίτια, χωρίς περιουσίες, χωρίς τους ανθρώπους που έχασαν, βρήκαν τη δύναμη να σταθούν ξανά όρθιοι. Με πείσμα, αλληλεγγύη και αξιοθαύμαστο θάρρος ξανάχτισαν το χωριό τους από το μηδέν και το παρέδωσαν στις επόμενες γενιές ως σύμβολο ζωής και αντοχής.

Η επίσημη αναγνώριση του Αγίου Δημητρίου ως Μαρτυρικό Χωριό από την Ελληνική Πολιτεία αποτελεί την ύστατη πράξη δικαιοσύνης απέναντι στην Ιστορία.

Μετά από επίπονες και δίκαιες διεκδικήσεις, το κράτος υποκλίθηκε στη θυσία του Αγίου Δημητρίου, εντάσσοντάς τον επίσημα στη χορεία των Μαρτυρικών Χωριών της Ελλάδας. Η θεσμική αυτή δικαίωση, βασισμένη στα αδιάσειστα στοιχεία των Γενικών Αρχείων του Κράτους και των εγγράφων της δίκης της Νυρεμβέργης, αποτελεί πλέον ένα ακλόνητο ιστορικό κεκτημένο (Απολογία του Στρατηγού Χέλμουτ Φέλμυ, διοικητή των Γερμανικών στρατευμάτων στη Νότια Ελλάδα).

Το επόμενο, μεγάλο βήμα παραμένει ανοιχτό και αδιαπραγμάτευτο. Η σύγχρονη Γερμανία οφείλει να υποκλιθεί με τη σειρά της σε αυτόν τον Τόπο Θυσίας.

Τα εγκλήματα πολέμου εναντίον αμάχων δεν παραγράφονται. Καμία χρηματική αποζημίωση δεν φέρνει πίσω τους νεκρούς, όμως ηθική δικαίωση σημαίνει ότι οι θύτες —έστω και δεκαετίες μετά— υποχρεούνται να αναλάβουν το πλήρες βάρος των πράξεών τους.

Ογδόντα δύο χρόνια μετά, ο Άγιος Δημήτριος δεν ζητά εκδίκηση. Ζητά μνήμη.

Μνήμη για τα είκοσι ένα αθώα θύματα…..Μνήμη για τα παιδιά που δεν πρόλαβαν να μεγαλώσουν…..Μνήμη για τα σπίτια που έγιναν στάχτη.

Μνήμη για έναν τόπο που πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος για την ελευθερία της πατρίδας.

Γιατί όσο η μνήμη μένει ζωντανή, οι νεκροί δεν σιωπούν. Μιλούν μέσα από την Ιστορία και μας καλούν να μην ξεχάσουμε ποτέ.

Ο Άγιος Δημήτριος Ζάρακος και η κοινωνία του Δήμου Ευρώτα δεν ξεχνά. Κλίνει το γόνυ μπροστά στους 21 μάρτυρές του. Η θυσία τους αναγνωρίστηκε, το χωριό τους νίκησε τον θάνατο και η μνήμη τους θα μείνει αιώνια, φάρος ελευθερίας, αντίστασης και αξιοπρέπειας για τις γενιές που έρχονται!