«Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων;»

Η ιστορική αυτή φράση, που αποτυπώνει την απόλυτη και αδιαμφισβήτητη αποκάλυψη μιας πραγματικότητας, βρίσκει την πλήρη εφαρμογή της στις τρέχουσες εξελίξεις γύρω από την ψήφιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ολομέλεια της Βουλής.

Όταν η πολιτική αντιπαράθεση υποβαθμίζεται συχνά σε έναν αναμενόμενο πόλεμο εντυπωσιακών δηλώσεων, η επίσημη έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας του Κοινοβουλίου έρχεται να λειτουργήσει ως ο απόλυτος θεσμικός κριτής. Δεν πρόκειται για τις συνήθεις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης, ούτε για τις εύλογες ανησυχίες των αιρετών· είναι η φωνή του ίδιου του ανώτατου, ουδέτερου εγγυητή της νομιμότητας που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, αποδομώντας με νομικά επιχειρήματα το κυβερνητικό αφήγημα [870243//].

Η έκθεση αυτή δεν κάνει απλές νομοτεχνικές παρατηρήσεις, αλλά «φωτογραφίζει» ευθέως δύο βαριές σκιές που απειλούν τον πυρήνα του δημοκρατικού μας πολιτεύματος: την αντισυνταγματικότητα και την αδιαφάνεια.

#Εκλογές σε έναν γύρο: Εκεί όπου η δεύτερη προτίμηση βαφτίζεται πρώτη, αλλοιώνοντας την ισότητα της ψήφου

#Ένας θεμελιώδης νόμος για τις τοπικές κοινωνίες που χτίζεται πάνω σε κινούμενη άμμο αντισυνταγματικότητας

Στο Μικροσκόπιο ο Πρωτοφανής Εκλογικός Νόμος

Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής εγείρει σοβαρά ζητήματα αντισυνταγματικότητας για το νέο εκλογικό σύστημα των αυτοδιοικητικών εκλογών, εστιάζοντας στην κατάργηση του β' γύρου και την εισαγωγή της «εναλλακτικής ψήφου» .

Η διαδικασία αυτή χαρακτηρίζεται ως «μαύρο κουτί» αλγορίθμων που αλλοιώνει την αρχή της ισότητας της ψήφου, θέτοντας τη διαδικασία σε άμεσο κίνδυνο δικαστικής ακύρωσης.

Το συγκλονιστικό αυτό συμπέρασμα συμπληρώνεται από την εισαγωγή της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Το Επιστημονικό Συμβούλιο υπενθυμίζει το αυτονόητο, το οποίο ωστόσο μοιάζει να θυσιάζεται στον βωμό ενός πρόχειρου ψηφιακού εκσυγχρονισμού: η μυστικότητα της ψήφου δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά συνταγματική επιταγή.

Στο ελεγχόμενο περιβάλλον του παραβάν, ο πολίτης είναι ελεύθερος. Στο ανεξέλεγκτο περιβάλλον της εξ αποστάσεως ηλεκτρονικής ψήφου, κανένας πηγαίος κώδικας δεν μπορεί να εγγυηθεί αν ο ψηφοφόρος πιέζεται, καθοδηγείται ή εξαναγκάζεται από τρίτους στον ιδιωτικό του χώρο.

Το Σύνταγμα επιτάσσει άμεση και καθολική ψηφοφορία, και η εισαγωγή συστημάτων που θυμίζουν τυφλό αλγόριθμο θέτει ολόκληρη την εκλογική διαδικασία σε άμεσο κίνδυνο.

#Όταν η λαϊκή ετυμηγορία κλείνεται σε ένα «μαύρο κουτί» αλγορίθμων, η δημοκρατία παύει να είναι ορατή.

#Ηλεκτρονική ψηφοφορία χωρίς μυστικότητα και ΑΣΕΠ στο απόσπασμα: Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής προειδοποιεί για χάος

Η Διοικητική Αιχμαλωσία και οι Απευθείας Αναθέσεις

Πέρα από το εκλογικό σύστημα, το Επιστημονικό Συμβούλιο χτυπά την καμπάνα για την επιχειρούμενη κατάλυση της διοικητικής αυτοτέλειας των Δήμων.

Όταν η κρατική εποπτεία μετατοπίζεται από τον έλεγχο νομιμότητας στον έλεγχο σκοπιμότητας (αν μια απόφαση είναι αρεστή ή χρήσιμη για το κράτος), οι Ο.Τ.Α. παύουν να αποτελούν αυτοδιοίκηση και μετατρέπονται σε απλά υποκαταστήματα της κεντρικής εξουσίας.

Αν, όμως, η ψηφιακή κάλπη απειλεί τη μυστικότητα της ψήφου, οι διατάξεις για τις απευθείας αναθέσεις και τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς απειλούν τον πυρήνα της διαχείρισης του δημοσίου χρήματος.

Με τον νέο Κώδικα, οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί μετατρέπονται από εργαλεία τοπικής ανάπτυξης σε «οχήματα» παράκαμψης των δημόσιων διαγωνισμών.

Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής προειδοποιεί ευθέως για σύγκρουση με το ευρωπαϊκό δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων και για νόθευση του υγιούς ανταγωνισμού.

Όταν οι Δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να εκχωρούν μελέτες και έργα εκατομμυρίων σε ανώνυμες εταιρείες, οι οποίες με τη σειρά τους μπορούν να τα μοιράζουν με fast-track διαδικασίες, τότε η διαφάνεια υποχωρεί άτακτα.

#Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί βαφτίζονται «εκσυγχρονισμός», αλλά λειτουργούν ως πλυντήρια απευθείας αναθέσεων.

Μάνατζερ αντί για Αιρετούς: Ο νέος ρόλος Γενικών Γραμματέων και Ειδικών Συνεργατών

Η θεσμική διολίσθηση επεκτείνεται και στο εσωτερικό των ίδιων των δημαρχιακών μεγάρων, αλλοιώνοντας την έννοια της λαϊκής κυριαρχίας. Με τις νέες διατάξεις για τον μη αιρετό Γενικό Γραμματέα και τη στρατιά των ειδικών συνεργατών, ο νέος Κώδικα επιχειρεί μια βίαιη «μανατζεροποίηση» της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το Επιστημονικό Συμβούλιο εντοπίζει εδώ μια ακόμη σοβαρή στρέβλωση: τη μεταφορά κρίσιμων αποφασιστικών αρμοδιοτήτων και δικαιώματος υπογραφής από τους εκλεγμένους αντιδημάρχους σε μετακλητούς τεχνοκράτες της απόλυτης εμπιστοσύνης του Δημάρχου.

Ο Γενικός Γραμματέας —ένα πρόσωπο χωρίς καμία λαϊκή νομιμοποίηση— αποκτά υπερεξουσίες, υποβαθμίζοντας τη λαϊκή ετυμηγορία και τα εκλεγμένα όργανα. Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί συνεργάτες και σύμβουλοι παύουν να έχουν απλώς επικουρικό ρόλο και εισχωρούν στη διοικητική ιεραρχία, δημιουργώντας έναν «παράλληλο στρατό» που παρακάμπτει τους μόνιμους υπηρεσιακούς διευθυντές και τους υπαλλήλους των Δήμων.

#Η κάλπη αναδεικνύει Δημάρχους, αλλά ο νόμος δίνει τα κλειδιά σε διορισμένους μάνατζερ.

Προσλήψεις από το «Παράθυρο» μέσω των Αναπτυξιακών Οργανισμών

Το αποκορύφωμα, ωστόσο, αυτού του ιδιότυπου θεσμικού αποσυντονισμού εντοπίζεται στο πεδίο των προσλήψεων. Μέσω των Αναπτυξιακών Οργανισμών, οι οποίοι λειτουργούν με το μανδύα των Ανωνύμων Εταιρειών Ιδιωτικού Δικαίου, στήνεται ένα παράλληλο σύστημα προσλήψεων «από το παράθυρο», μακριά από τα «ενοχλητικά» φίλτρα του ΑΣΕΠ και έξω από το Μητρώο Ανθρώπινου Δυναμικού του Δημοσίου.

Η Επιστημονική Υπηρεσία αναδεικνύει τον κίνδυνο ευθείας προσβολής του Άρθρου 103 του Συντάγματος, το οποίο επιτάσσει αξιοκρατία και διαφάνεια στη στελέχωση του κράτους.

Προειδοποιεί ότι η εκχώρηση του «σκληρού πυρήνα» των δήμων (όπως οι τεχνικές υπηρεσίες) σε αυτές τις εταιρείες, επιτρέπει τη μαζική πρόσληψη προσωπικού και συμβασιούχων χωρίς τις εγγυήσεις του δημοσίου ελέγχου.

Η αντικατάσταση της μόνιμης, ελέγξιμης δημόσιας διοίκησης από έναν στρατό ελαστικά εργαζομένων, των οποίων η επιλογή χάνεται στις γκρίζες ζώνες των εταιρικών συμβουλίων, ανοίγει διάπλατα την πόρτα σε πελατειακές σχέσεις νέου τύπου.

#Το ΑΣΕΠ παρακάμπτεται και η αξιοκρατία θυσιάζεται στο όνομα της εταιρικής ευελιξίας.

Συμπέρασμα

Όταν το ίδιο το επιστημονικό όργανο του Κοινοβουλίου ομολογεί ότι ο θεμελιώδης νόμος για τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών χτίζεται πάνω σε κινούμενη άμμο αντισυνταγματικότητας, ασάφειας και ευρωπαϊκών παραβιάσεων, οι πολιτικές δικαιολογίες περιττεύουν. Τα στοιχεία είναι πλέον εκκωφαντικά. Το νομοθέτημα που εισέρχεται προς ψήφιση στην Ολομέλεια δεν πάσχει απλώς σε μερικές λεπτομέρειες· είναι δομικά έκθετο.

«Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων;» όταν το ίδιο το κράτος δικαίου προειδοποιεί, μέσα από τα δικά του επίσημα χείλη, για τη θεσμική οπισθοδρόμηση που έρχεται;

Η τυφλή εμμονή στην ψήφιση διατάξεων που βρίσκονται στο στόχαστρο των συνταγματολόγων δεν είναι κάτι καινούργιο. Το ζήσαμε πρόσφατα με τον διαβόητο «νόμο Θεοδωρικάκου» του 2019. Τότε, η κυβέρνηση αγνόησε επιδεικτικά κάθε φωνή λογικής, για να έρθει τελικά η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας να κρίνει τις ρυθμίσεις εκείνες οριστικά αντισυνταγματικές, τινάζοντας τη λειτουργία των Δήμων στον αέρα.

Σήμερα, με τον νέο Κώδικά Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το σκηνικό επαναλαμβάνεται με μαθηματική ακρίβεια. Η κυβέρνηση μπορεί να διαθέτει τις ψήφους για να περάσει το νομοθέτημα από την Ολομέλεια, αλλά η νομική και θεσμική του βιωσιμότητα είναι ήδη στον αέρα.

Όταν επιλέγεις να νομοθετείς κλείνοντας τα μάτια στο Σύνταγμα, το μόνο που καταφέρνεις είναι να ναρκοθετείς το μέλλον των τοπικών κοινωνιών. Το πάθημα του παρελθόντος δεν έγινε μάθημα. Και το τίμημα αυτού του νέου θεσμικού «εκσυγχρονισμού» θα το πληρώσουν, για ακόμα μια φορά, οι ίδιοι οι πολίτες.

Τα συμπεράσματα δικά σας.