Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα, 17 Απριλίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 17 Απριλίου. Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ζήσης
• Ζωή (Ζωζώ)
• Πηγή

Εορτολόγιο: Ζωοδόχος Πηγή, Αγαπητός Πάπας Ρώμης, Μακάριος Επίσκοπος Κορίνθου και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Ζωοδόχος Πηγή

Με την ονομασία αυτή ορίζεται όχι μόνο το αγίασμα και η ομώνυμη εκκλησία μαζί με τη μονή, αλλά και ολόκληρη η περιοχή έξω από την τότε δυτική πύλη της Σηλυβρίας, στα τείχη της Κωνσταντινούπολης. Συνηθέστερα αποκαλείται και Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί ή και Παναγία η Μπαλουκλιώτισσα, από την ονομασία «μπαλίκ», όπως λέγεται το ψάρι στα τουρκικά.

Δύο είναι οι βασικές εκδοχές για την ονομασία. Η πρώτη σχετίζεται με τον Λέοντα τον Θράκα (457-474), πριν αναγορευθεί αυτοκράτορας, όταν ερχόμενος στην Πόλη συνάντησε κοντά στα τείχη έναν τυφλό που του ζήτησε νερό για να πιει. Ψάχνοντας για νερό, του φάνηκε ότι άκουσε μια φωνή που του υποδείκνυε κοντινή πηγή. Λέγεται ότι, όταν το νερό ακούμπησε στο πρόσωπό του, ο τυφλός ανέβλεψε, κι έτσι ο Λέων έκτισε την υπέροχη εκκλησία προς τιμήν της Θεοτόκου με την ονομασία «Πηγή». Η δεύτερη εκδοχή σχετίζεται με τον Ιουστινιανό. Σύμφωνα με την παράδοση, κάποια ημέρα που βγήκε για κυνήγι και είδε πολύ πράσινο, γαλήνη, δένδρα και πολλά νερά, «την πηγή των θαυμάτων» όπως τον ενημέρωσαν, κι έτσι το 560 αποφάσισε να αντικαταστήσει το παρεκκλήσι που υπήρχε στην περιοχή με μεγάλη μονή και εκκλησία, από υλικά που περίσσεψαν από τη σχετικά πρόσφατη κατασκευή της Αγίας Σοφίας.

Τα θεολογικά σημεία της εορτής είναι: α) Η Θεοτόκος ως Πηγή Ζωής: Η Παναγία δεν είναι η πηγή της ζωής αφ’ εαυτής, αλλά επειδή γέννησε τον Χριστό (τη Ζωή) γίνεται το δοχείο και η πηγή της θείας χάριτος για τους πιστούς. β) Σύνδεση με την Ανάσταση του Κυρίου. Η εορτή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το Πάσχα, καθώς η Παναγία, ως Μητέρα του Αναστάντος, μεταφέρει τη χαρά και τη ζωή της Ανάστασης στους ανθρώπους. γ) Θαυματουργική Χάρη. Η Παναγία αναβλύζει «αείζωα ιάματα», προσφέροντας θεραπεία σώματος και ψυχής σε όσους προστρέχουν με πίστη. δ) Ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής συμβολίζει τον Παράδεισο, από τον οποίο ρέουν τα ποτάμια της θείας χάριτος. Συνοπτικά, η εορτή τονίζει τον ρόλο της Θεοτόκου στην ενανθρώπηση του Λόγου και τη διαρκή μεσιτεία της για τη σωτηρία των ανθρώπων.

Αγαπητός Πάπας Ρώμης

Δυναμική προσωπικότητα που εργάστηκε για την ενότητα της Εκκλησίας και την υπεράσπιση της Ορθοδοξίας κατά του Μονοφυσιτισμού, σε μια εποχή έντονων πολιτικών αναταραχών. Καταγόταν από αρχοντική οικογένεια της Ρώμης, η οποία ανέδειξε στην κορυφή της ρωμαϊκής Εκκλησίας τους πάπες αγίους Φήλικα Β΄και Γρηγόριο Α΄. Το 535 διαδέχθηκε τον Ιωάννη Β΄και ίδρυσε στη Ρώμη σχολή που έγινε γρήγορα ονομαστή για το έργο που επιτελούσε και επανακαθόρισε τους κανόνες εκλογής των επισκόπων της Δυτικής Εκκλησίας. Το 536 ο Γότθος βασιλιάς Θεοδάτος τον ανάγκασε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη ως πρεσβευτής, για να πείσει τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό να σταματήσει την εκστρατεία του Βελισάριου στην Ιταλία. Αν και η αποστολή του απέτυχε πολιτικά, η παρουσία του είχε τεράστια θρησκευτική σημασία, καθώς, χάρη στο κύρος του, έπεισε τον αυτοκράτορα για την αποπομπή του μονοφυσίτη πατριάρχη Ανθιμου (535-536) και συνέδραμε στην εκλογή του πατριάρχη Αγ. Μηνά. Λίγο πριν από την αναχώρησή του πέθανε ξαφνικά τον Απρίλιο του 536, το δε λείψανό του μεταφέρθηκε μέσα σε μολύβδινο φέρετρο στη Ρώμη και ενταφιάστηκε στην παλαιά Βασιλική του Αγ. Πέτρου.

Μακάριος Επίσκοπος Κορίνθου

Κατά κόσμον Μιχαήλ Νοταράς, υπήρξε ένας εκ των ηγετών του κινήματος των Κολλυβάδων και μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της Ορθοδοξίας κατά την Τουρκοκρατία, καθώς υπήρξε ο εμπνευστής της «Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών» και του «Ευεργετινού». Γεννήθηκε στα Τρίκαλα Κορινθίας το 1731 από οικογένεια που προερχόταν από την παλιά και ένδοξη βυζαντινή οικογένεια των Νοταράδων και ήταν συγγενής με τον Αγ. Γεράσιμο Κεφαλληνίας. Από νεαρή ηλικία επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε εκκλησιαστική ιστορία, ακολουθίες και ιερά κείμενα. Θέλησε να καρεί μοναχός στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου, αλλά οι μοναχοί τον απέπεμψαν φοβούμενοι την αντίδραση του πατέρα του. Από ενδιαφέρον για τη μόρφωση των απαίδευτων νέων της περιοχής του, ανέλαβε σε ηλικία μόλις 28 χρόνων τη διεύθυνση της Σχολής της Κορίνθου, θέση και έργο που επιτέλεσε για έξι χρόνια με θέρμη και αναγνώριση από όλους.

Το 1764, αν και λαϊκός, εκλέγεται ομόφωνα Επίσκοπος Κορίνθου, διαδεχόμενος τον γερασμένο και άρρωστο προκάτοχό του Παρθένιο. Στα νέα του καθήκοντα μερίμνησε για την καλύτερη κατάρτιση των ιερωμένων, με προσωπική διδασκαλία για την τέλεση των Ακολουθιών και Λειτουργιών, όπως και για τη μόρφωση των νέων της περιοχής του με την ίδρυση σχολείων. Λόγω των Ορλωφικών (1768-1774), ο Μακάριος αναγκάσθηκε να καταφύγει με την οικογένειά του στη Ζάκυνθο και από εκεί στην Υδρα, όπου ησύχαζε σε κάποια μονή. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, πιεζόμενο από την Υψηλή Πύλη μετά τη νέα διαμορφωθείσα κατάσταση, ζήτησε την παραίτησή του και επέλεξε άλλον επίσκοπο για την έδρα της Κορίνθου, κι έτσι το 1777 μεταβαίνει στο Αγιον Ορος. Εκεί ηγήθηκε του πνευματικού κινήματος των Κολλυβάδων, το οποίο ζητούσε την επιστροφή στην παράδοση των Πατέρων, τη συχνή Θεία Μετάληψη (κάτι που τότε είχε ατονήσει) και την τέλεση των μνημοσύνων το Σάββατο και όχι την Κυριακή (επειδή είναι ημέρα Αναστάσεως). Απογοητευμένος αναγκάζεται να αποχωρήσει από το Αγιον Ορος και επιστρέφει στη Χίο και λίγο αργότερα πηγαίνει στην Πάτμο. Στο μεταξύ πεθαίνει ο πατέρας του, δίνει το μερίδιό του από την περιουσία στα αδέλφια του και σκίζει όλα τα χρεόγραφα των συμπολιτών του που χρωστούσαν στον πατέρα του. Επιστρέφει στη Χίο τελείως ελεύθερος από εξαρτήσεις και υποχρεώσεις και εγκαθίσταται μόνιμα πια εκεί.

Συναντά τον Ιωάννη Μαυροκορδάτο στη Σμύρνη, από τον οποίον λαμβάνει χρηματοδότηση για την έκδοση στη Βενετία το 1782 της Φιλοκαλίας, ένα έργο ύψιστης σημασίας για την Εκκλησία, αφού συγκεντρώνει τις πραγματείες των αγίων πατέρων σχετικά με τη νηπτική και νοερά προσευχή. Τη Φιλοκαλία είχε εντοπίσει ο άγιος σε χειρόγραφα στη Μονή Βατοπαιδίου και συνεργάστηκε σε αυτά με τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη. Ως τόπο διαμονής επέλεξε το κάθισμα του Αγ. Πέτρου έξω από το Βροντάδο, όπου τελικά διέμεινε 12 χρόνια, διδάσκοντας, κηρύττοντας, συμβουλεύοντας και στηρίζοντας πνευματικά τους Χιώτες και τους προσκυνητές. Με ζήλο αγωνίστηκε για τη συνεχή Θεία Μετάληψη, συναντώντας ωστόσο την αντίδραση της επίσημης Εκκλησίας, μέχρι τη στιγμή που δικαιώθηκε από τον πατριάρχη Νεόφυτο Ζ΄ (1789-1801). Προς το τέλος του βίου του έπαθε αποπληξία και παράλυση της δεξιάς πλευράς του σώματός του, αλλά είχε τη βοήθεια του μετέπειτα βιογράφου του Αγ. Αθανασίου του Πάριου και του Αγ. Νικηφόρου του Χίου. Εκοιμήθη στις 17 Απριλίου 1805.

Η «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών» (=αγάπη για το κάλλος) είναι μια ανθολογία κειμένων από τον 4ο έως τον 15ο αιώνα και θεωρείται το «Ευαγγέλιο της εσωτερικής ζωής». Διδάσκει τη μέθοδο της νήψης (πνευματικής εγρήγορσης) και της νοεράς προσευχής («Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με»), με σκοπό την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό μέσω της κάθαρσης της καρδιάς. Δεν γράφτηκε μόνο για μοναχούς, αλλά για κάθε πιστό που αναζητά την πνευματική αναγέννηση.

Ο Μακάριος και το κίνημα των Κολλυβάδων δεν πρόσφεραν μόνο πνευματική τροφή, αλλά προετοίμασαν το έδαφος για την Ελληνική Επανάσταση με τρεις ουσιαστικούς τρόπους: α) Με τη διαμόρφωση συνειδητοποιημένων αγωνιστών. Η Φιλοκαλία και τα άλλα κολλυβαδικά κείμενα δίδαξαν στους υπόδουλους Ελληνες ότι η ελευθερία ξεκινά από τα έσω. Ενας άνθρωπος πνευματικά ελεύθερος δεν φοβάται τον θάνατο. β) Ως «αλείπτης» (προπονητής) των νεομαρτύρων, δημιούργησε ζωντανά παραδείγματα αντίστασης. Κάθε νεομάρτυρας προτιμούσε τον θάνατο από τον εξισλαμισμό κι έτσι εμπόδιζε τη δημογραφική αλλοίωση του γένους. γ) Η έκδοση της Φιλοκαλίας επηρέασε και τον σλαβικό κόσμο (μέσω του Αγ. Παϊσίου Βελιτσκόφσκι), δημιουργώντας ένα δίκτυο ορθόδοξης αλληλεγγύης που βοήθησε αργότερα στη στήριξη του ελληνικού αγώνα από τη Ρωσία.

Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Αδριανού, Ακακίου Επισκόπου Μελιτηνής, οσίου Ζωσιμά του Σολοφκί και οσίου Παϊσίου του διά Χριστόν σαλού και προορατικού της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου.

Πηγή: kathimerini.gr