Εορτολόγιο 20 Νοεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Δείτε ποια ονόματα έχουν την ονομαστική τους εορτή σήμερα, 20 Νοεμβρίου, και ποιους Αγίους τιμά η Ορθόδοξη Εκκλησία.
Σήμερα, Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Οσίου Γρηγορίου του Δεκαπολίτη και του Αγίου Πρόκλου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως.
Παράλληλα, τιμάται η μνήμη της Αγίας Θέκλας και των άλλων Αγίων Παρθένων που μαρτύρησαν στην Περσία.
Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, σήμερα γιορτάζουν:
- Δεναχίς
- Δεναχίδα
- Θέκλα
Οσιος Γρηγόριος ο Δεκαπολίτης
Σπουδαία και ασκητική μορφή της μέσης βυζαντινής περιόδου, έμεινε στην ιστορία για τη διαρκή του περιπλάνηση σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, τα μεγάλα του θαύματα και τον ακάθεκτο αγώνα του υπέρ των αγίων εικόνων κατά τη δεύτερη περίοδο της Εικονομαχίας. Γεννήθηκε στα τέλη του 8ου αι. στην Ειρηνόπολη της Ισαυρικής Δεκαπόλεως, από την οποία πήρε και την προσωνυμία του. Οταν έφτασε σε ηλικία γάμου, οι γονείς του θέλησαν να τον παντρέψουν με μια πλούσια κοπέλα, αλλά εκείνος επιζητούσε την αφιέρωση στον Θεό, γι’ αυτό δραπέτευσε κρυφά στα βουνά και εκάρη μοναχός, αλλά σύντομα ήρθε σε σφοδρή ρήξη με τον ηγούμενο, διότι εκείνος υποστήριζε κρυφά την αίρεση των εικονομάχων. Κατέφυγε έτσι στο μοναστήρι του θείου του, Συμεών, όπου παρέμεινε για 14 χρόνια και, στη συνέχεια, ζήτησε την ευλογία να απομονωθεί ως ερημίτης σε σκοτεινό και παγωμένο σπήλαιο, όπου αντιμετώπισε μεγάλους πνευματικούς πειρασμούς και αξιώθηκε να δει το άκτιστο Φως.
Μετά από θεϊκή αποκάλυψη, ο Γρηγόριος έλαβε την εντολή να μη μείνει κλεισμένος στο σπήλαιο, αλλά να ζήσει ως «ξένος», περιπλανώμενος από τόπο σε τόπο για να στηρίζει τους Ορθοδόξους. Το οδοιπορικό του ήταν τεράστιο για τα δεδομένα της εποχής. Ταξίδεψε στην Εφεσο, στην Κωνσταντινούπολη, στην Κόρινθο και, μέσω της Σικελίας, έφτασε μέχρι τη Ρώμη. Παντού κήρυττε με θάρρος την ανάγκη τιμής των αγίων εικόνων και θεράπευε ασθενείς, δαιμονισμένους και τυφλούς. Εγκαταστάθηκε, επίσης, για μεγάλο διάστημα στη Θεσσαλονίκη, στη Μονή του Αγίου Μηνά, όπου απέκτησε δύο κορυφαίους μαθητές που συνδέθηκαν άρρηκτα μαζί του, τον όσιο Ιωάννη τον Ησυχαστή και τον Ιωσήφ τον Υμνογράφο.
Οταν η εικονομαχική μανία του αυτοκράτορα Λέοντος Ε΄ του Αρμενίου κορυφώθηκε, ο Γρηγόριος άφησε τη Θεσσαλονίκη και πήγε στην Κωνσταντινούπολη μαζί με τους μαθητές του, εγκαταστάθηκαν κοντά στον ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, και καθοδηγούσαν κρυφά τους πιστούς στην ορθή πίστη. Χτυπημένος από σοβαρή νόσο, εκοιμήθη ειρηνικά στις 20 Νοεμβρίου 842, με το σώμα του να παραμένει άφθαρτο, ευωδιάζον και θαυματουργό.
Μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, τα λείψανα του Αγίου μεταφέρθηκαν από μοναχούς στην περιοχή του Δούναβη για να σωθούν, αλλά τελικά έπεσαν στα χέρια ενός Οθωμανού αξιωματούχου. Ομως, το 1497, ο ισχυρός βογιάρος και ηγεμόνας Μπάρμπου Κραϊοβέσκου (Barbu Craiovescu), έχοντας ακούσει για τα αμέτρητα θαύματα του Γρηγορίου, πλήρωσε ένα τεράστιο χρηματικό ποσό σε χρυσό για να αγοράσει το λείψανο από τους Τούρκους. Η παράδοση αναφέρει, μάλιστα, ότι οι Τούρκοι ζύγισαν το λείψανο και ζήτησαν το βάρος του σε καθαρό χρυσάφι, αλλά ο Αγιος έκανε θαύμα και το σώμα του έγινε ελαφρύ σαν πούπουλο κατά τη ζύγιση, ώστε να μπορέσει ο ηγεμόνας να το αγοράσει. Ο Κραϊοβέσκου μετέφερε το ιερό λείψανο στο Μοναστήρι της Μπιστρίτσα (Bistrița) στην περιοχή Βάλτσεα, το οποίο είχαν ιδρύσει ο ίδιος και η πλούσια οικογένειά του και μέχρι σήμερα φυλάσσεται εκεί, σε μια εντυπωσιακή ασημένια λάρνακα.
Πρόκλος Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως
Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πράους ιεράρχες της βασιλεύουσας και συνδέεται με τη θαυματουργική καθιέρωση του Τρισάγιου Υμνου, τη βαθιά θεολογική παιδεία και τη θαρραλέα υπεράσπιση του όρου «Θεοτόκος» ενάντια στην αίρεση του Νεστορίου. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη γύρω στο 390 και από πολύ μικρή ηλικία αφιερώθηκε στη μελέτη των Αγίων Γραφών και εντάχθηκε στον κλήρο ως αναγνώστης. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, υπήρξε ο στενότερος μαθητής και γραμματέας του αγ. Ιωάννη του Χρυσοστόμου, με την παράδοση να αναφέρει μάλιστα ότι ο Πρόκλος αξιώθηκε να δει σε όραμα τον απ. Παύλο να ψιθυρίζει στο αυτί του Χρυσοστόμου την ερμηνεία των επιστολών του.
Μετά την εξορία του Χρυσοστόμου, ο πατριάρχης Αττικός αναγνώρισε τη ρητορική του δεινότητα και τον χειροτόνησε διάκονο και πρεσβύτερο, ενώ το 425 ο πατριάρχης Σισίνιος τον χειροτόνησε Επίσκοπο Κυζίκου, αλλά η τοπική εκκλησία της Κυζίκου, επηρεασμένη από αιρετικούς, αρνήθηκε να τον δεχτεί και εξέλεξε άλλον επίσκοπο. Ο Πρόκλος επέδειξε τότε απίστευτη πραότητα και χωρίς να διαμαρτυρηθεί ή να διεκδικήσει τη θέση του, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και συνέχισε να κηρύττει ως απλός ιερέας. Οταν ο αιρετικός Νεστόριος έγινε πατριάρχης και άρχισε να αρνείται τον όρο «Θεοτόκος», αποκαλώντας την Παναγία απλώς «Χριστοτόκο», ο Πρόκλος εκφώνησε έναν μνημειώδη λόγο την ημέρα των Χριστουγέννων του 428 μέσα στον ναό, παρουσία του ίδιου του Νεστορίου, και με ακλόνητα επιχειρήματα υπερασπίστηκε τη θεότητα του Χριστού και τη θεομητορική αξία της Παρθένου, μετά δε την καταδίκη του Νεστορίου από την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο και τον θάνατο του ενδιάμεσου αρχιεπισκόπου Μαξιμιανού, ο Πρόκλος εξελέγη πανηγυρικά Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως το 434.
Η πρώτη και κυριότερη μέριμνά του ήταν να αποκαταστήσει τη μνήμη του αγαπημένου του δασκάλου. Με τη συγκατάθεση του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β΄, οργάνωσε την ανακομιδή του ιερού λειψάνου του Ιωάννη του Χρυσοστόμου από τα Κόμανα της Αρμενίας πίσω στην Κωνσταντινούπολη, τοποθετώντας το στον ναό των Αγίων Αποστόλων. Κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του, η Κωνσταντινούπολη συγκλονίστηκε για μήνες από καταστροφικούς σεισμούς και ο ίδιος με τον αυτοκράτορα και τον λαό είχαν βγει στους αγρούς έξω από την πόλη και έκαναν λιτανείες προσευχόμενοι.
Σύμφωνα με την παράδοση, ξαφνικά, μπροστά στα μάτια όλων, ισχυρός άνεμος άρπαξε ένα μικρό παιδί και το ανέβασε ψηλά στον ουρανό. Οταν μετά από λίγο το παιδί κατέβηκε σώο στο έδαφος, διηγήθηκε στον Πρόκλο και το πλήθος ότι άκουσε τους Αγγέλους στον ουρανό να ψάλλουν: «Αγιος ο Θεός, Αγιος Ισχυρός, Αγιος Αθάνατος, ελέησον ημάς» και εκείνος ζήτησε από τον λαό να ψάλλει αμέσως αυτόν τον ύμνο. Μόλις οι πιστοί άρχισαν να τον ψάλλουν, οι σεισμοί σταμάτησαν και, έκτοτε, ο ύμνος καθιερώθηκε σε κάθε Θεία Λειτουργία. Ο Πρόκλος διοίκησε την Εκκλησία με απόλυτη δικαιοσύνη, σύνεση και αγάπη για 12 χρόνια και εκοιμήθη ειρηνικά το 446 ή το 447.
Ο «Τόμος προς Αρμενίους», ο οποίος γράφτηκε το 435, θεωρείται το κορυφαίο δογματικό και θεολογικό κείμενο του Πρόκλου και μνημειώδες έργο που καθόρισε την ορθόδοξη Χριστολογία, καθώς χρησιμοποιήθηκε ως βασικό θεολογικό θεμέλιο στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451). Μετά την καταδίκη του Νεστορίου, οι οπαδοί του άρχισαν να μεταφράζουν στα αρμενικά τα έργα παλαιότερων θεολόγων, κυρίως του Θεοδώρου Μοψουεστίας, οι οποίοι όμως είχαν παρόμοιες αιρετικές ιδέες, με τους ορθόδοξους μοναχούς και επισκόπους της Αρμενίας να βρίσκονται σε μεγάλη θεολογική σύγχυση. Εστειλαν τότε αντιπροσωπεία στην Κωνσταντινούπολη, ζητώντας από τον Πρόκλο να τους δώσει μια ξεκάθαρη, επίσημη και αυθεντική απάντηση για το πώς πρέπει να ερμηνεύεται η φύση του Χριστού.
Ο Πρόκλος απάντησε στέλνοντας τον «Τόμο», μια εκτενή δογματική επιστολή, όπου με μεγάλη θεολογική ακρίβεια και χωρίς επιθετικότητα, διατύπωσε το δόγμα της Ενανθρωπήσεως και εξήγησε ότι ο Χριστός είναι ένας, ο Οποίος όμως έχει δύο τέλειες φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη ασύγχυτα και αδιαίρετα. Ο Τόμος του Πρόκλου κατάφερε κάτι μοναδικό για την εποχή, έγινε αποδεκτός τόσο από τον άγ. Κύριλλο Αλεξανδρείας, τον μεγάλο πολέμιο του Νεστορίου, όσο και από τους θεολόγους της Αντιόχειας, τους κύριους υπερασπιστές του, κι έτσι γεφύρωσε το χάσμα ανάμεσα στις δύο μεγάλες θεολογικές σχολές της Ανατολής. Οταν 16 χρόνια αργότερα συνήλθε η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος στη Χαλκηδόνα, οι Πατέρες χρησιμοποίησαν τον Τόμο του Πρόκλου ως έναν από τους βασικούς οδηγούς για να διατυπώσουν τον οριστικό Χριστολογικό Ορο, ο δε Πρόκλος καθιερώθηκε ως ένας από τους πιο ώριμους, ισορροπημένους και φωτισμένους δογματολόγους της αρχαίας Εκκλησίας.
Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Δασίου εν Δορυστόλω, μάρτυρος Ναρσή επισκόπου Σαρκάτ και των συν αυτώ εν Περσία, μαρτύρων Ευσταθίου, Θεσπεσίου και Ανατολίου εν Γάγγρα Παφλαγονίας, οσίου Θεοκτίστου του ομολογητού, οσίου Σωζομένου εν Κύπρω και Ισαάκ καθολικού Αρμενικής Εκκλησίας.
Πηγή: kathimerini.gr