Το να είναι κάποιος αφοσιωμένος στη δουλειά του θεωρείται συχνά θετικό χαρακτηριστικό. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή η αφοσίωση μπορεί να ξεπεράσει τα όρια και να εξελιχθεί σε εξάρτηση από την εργασία, μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει την υγεία και την προσωπική ζωή.

Όταν η δουλειά καταλαμβάνει όλο τον χρόνο

Η απάντηση σε email αργά το βράδυ, η μεταφορά του υπολογιστή στο σπίτι το Σαββατοκύριακο ή ο έλεγχος εργασιακών υποχρεώσεων ακόμη και στις διακοπές έχει γίνει καθημερινότητα για πολλούς εργαζόμενους.

Με την εξάπλωση της τηλεργασίας και την τεχνολογία να βρίσκεται συνεχώς δίπλα μας, τα όρια μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν πρόκειται απλώς για έντονη επαγγελματική αφοσίωση ή για μια μορφή εξάρτησης από την εργασία, γνωστή και ως workaholism, η οποία έχει χαρακτηριστεί ακόμη και ως «η εξάρτηση του αιώνα».

Workaholism ή απλή αφοσίωση;

Οι ειδικοί περιγράφουν το workaholism ως μια μορφή συμπεριφορικής εξάρτησης.

Όπως εξηγεί ο ψυχοθεραπευτής Gary Trosclair στο Choosing Therapy:

«Το workaholism περιγράφει μια κατάσταση στην οποία ένα άτομο δυσκολεύεται σχεδόν να σταματήσει να εργάζεται, ακόμη κι όταν αυτό επηρεάζει την ευημερία του ή τις σχέσεις του».

Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι δεν υπάρχει επίσημη ιατρική διάγνωση.

Ο αριθμός των ωρών εργασίας από μόνος του δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί κάποιος εξαρτημένος από τη δουλειά. Αυτό που έχει σημασία είναι:

  • η απώλεια ελέγχου
  • η δυσφορία
  • η αδυναμία αποσύνδεσης από την εργασία

Ένας άνθρωπος που εργάζεται πολύ μπορεί να περάσει έντονες περιόδους δουλειάς, αλλά καταφέρνει να ξεκουραστεί και να αφιερώσει χρόνο στην οικογένεια και την προσωπική του ζωή.

Αντίθετα, κάποιος που εμφανίζει εξάρτηση από την εργασία συνεχίζει να δουλεύει ακόμη και όταν θέλει να σταματήσει ή όταν το περιβάλλον του τον προτρέπει να μειώσει τον ρυθμό.

Συχνά βιώνει:

  • άγχος
  • αίσθημα κενού
  • έντονη ανησυχία όταν δεν εργάζεται

Πώς εμφανίζεται η εξάρτηση από την εργασία

Σε καθημερινό επίπεδο, η εξάρτηση από τη δουλειά μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους.

Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Amy Morin, που μίλησε στο Psychology Today, το άτομο μπορεί να:

  • φτάνει πολύ νωρίς στη δουλειά και να φεύγει πολύ αργά
  • παίρνει συστηματικά δουλειά στο σπίτι
  • απαντά σε email το βράδυ, το Σαββατοκύριακο ή στις διακοπές

Συχνά οι άδειες μειώνονται, αναβάλλονται ή θεωρούνται χάσιμο χρόνου.

Παράλληλα, παρατηρείται:

  • δυσκολία στην ανάθεση εργασιών σε άλλους
  • συνεχής έλεγχος της δουλειάς
  • τελειομανία που επιμηκύνει τον χρόνο εργασίας

Ακόμη και όταν το περιβάλλον προτείνει να μειωθεί ο ρυθμός εργασίας, το άτομο συνήθως δεν αλλάζει συμπεριφορά.

Οι επιπτώσεις στην υγεία

Πολλοί άνθρωποι που βιώνουν αυτή την κατάσταση αναφέρουν ότι η εργασία τους προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση από συναισθήματα όπως:

  • ενοχή
  • άγχος
  • θλίψη

Ωστόσο, όταν σταματούν να εργάζονται μπορεί να εμφανιστούν:

  • νευρικότητα
  • ανησυχία
  • εκνευρισμός

Το σώμα συχνά δίνει και τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια, όπως:

  • χρόνια κόπωση
  • προβλήματα ύπνου
  • πονοκεφάλους
  • μυϊκούς ή πεπτικούς πόνους

Έρευνες έχουν συνδέσει την υπερβολική εργασία με αυξημένο κίνδυνο για:

  • υπέρταση
  • αγχώδεις διαταραχές
  • κατάθλιψη
  • burnout

Τα 7 σημάδια της εξάρτησης από την εργασία

Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Scandinavian Journal of Psychology, οι επιστήμονες δημιούργησαν την κλίμακα εξάρτησης από την εργασία (Bergen Work Addiction Scale).

Η κλίμακα περιλαμβάνει επτά δηλώσεις. Αν κάποιος απαντά «συχνά» ή «πάντα» σε τουλάχιστον τέσσερις, τότε υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εξάρτησης.

Τα σημάδια είναι:

  • Προσπαθείτε συχνά να βρείτε περισσότερο χρόνο για να δουλέψετε.
  • Εργάζεστε πολύ περισσότερο από όσο αρχικά είχατε προγραμματίσει.
  • Δουλεύετε για να μειώσετε δυσάρεστα συναισθήματα όπως ενοχή, άγχος ή λύπη.
  • Οι κοντινοί σας άνθρωποι σας έχουν ζητήσει να μειώσετε τον χρόνο εργασίας χωρίς αποτέλεσμα.
  • Νιώθετε έντονη πίεση ή εκνευρισμό όταν δεν μπορείτε να εργαστείτε.
  • Οι δραστηριότητες αναψυχής, ο αθλητισμός ή οι έξοδοι περνούν σε δεύτερη μοίρα λόγω δουλειάς.
  • Εργάζεστε τόσο πολύ που η υγεία σας έχει ήδη επηρεαστεί.

Πότε χρειάζεται βοήθεια

Αν κάποιος αναγνωρίζει πολλά από τα παραπάνω σημάδια, μια συζήτηση με:

  • γιατρό
  • ψυχολόγο
  • γιατρό εργασίας

μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση της κατάστασης.

Η ψυχοθεραπεία, και ιδιαίτερα η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των πεποιθήσεων που οδηγούν σε υπερβολική εργασία.

Παράλληλα, μικρές πρακτικές αλλαγές μπορούν να αποτελέσουν ένα πρώτο βήμα, όπως:

  • συγκεκριμένες ώρες χωρίς email
  • βράδια ή Σαββατοκύριακα χωρίς εργασία
  • πραγματική αξιοποίηση των διακοπών

Στόχος είναι η εργασία να παραμένει σημαντικό μέρος της ζωής, χωρίς όμως να καταλαμβάνει ολόκληρη την καθημερινότητα.

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις