Γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν ζητούν ποτέ βοήθεια – Τι εξηγεί ψυχολόγος
Οι άνθρωποι που επιμένουν να τα καταφέρνουν πάντα μόνοι τους δεν το κάνουν απαραίτητα από αυτοπεποίθηση. Σύμφωνα με την ψυχολόγο Amy Marschall, η υπερβολική ανεξαρτησία μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας απέναντι σε δύσκολες εμπειρίες του παρελθόντος.
«Δεν χρειάζομαι βοήθεια, θα τα καταφέρω μόνος μου». Για κάποιους ανθρώπους, αυτή η φράση δεν είναι απλώς μια δήλωση αυτονομίας, αλλά ένας τρόπος με τον οποίο έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες και τις σχέσεις τους.
Το να μπορεί κανείς να βασίζεται στον εαυτό του θεωρείται συνήθως θετικό χαρακτηριστικό. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις όπου η ανάγκη για ανεξαρτησία γίνεται τόσο έντονη, ώστε το άτομο δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια, να εμπιστευτεί τους άλλους ή ακόμη και να παραδεχτεί ότι χρειάζεται υποστήριξη.
Αυτή η συμπεριφορά περιγράφεται ως υπερ-ανεξαρτησία (hyper-independence) και, σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με επώδυνες εμπειρίες του παρελθόντος.
Τι είναι η υπερ-ανεξαρτησία
Όπως εξηγεί η ψυχολόγος Amy Marschall στο Verywell Mind, η υπερ-ανεξαρτησία χαρακτηρίζει την προσπάθεια ενός ανθρώπου να είναι απολύτως αυτάρκης σε κάθε πλευρά της ζωής του, ακόμη κι όταν αυτό δεν είναι απαραίτητο ή όταν πραγματικά χρειάζεται τη βοήθεια κάποιου άλλου.
Στην καθημερινότητα, αυτή η στάση μπορεί να εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους. Ένα άτομο μπορεί να αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες από όσες αντέχει, να αρνείται να αναθέσει δουλειές σε άλλους ή να αποφεύγει να μοιραστεί όσα το προβληματίζουν.
Μπορεί ακόμη να κρατά αποστάσεις στις προσωπικές του σχέσεις, να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τους γύρω του και να αισθάνεται άβολα όταν βρίσκεται σε θέση ανάγκης.
Η διαφορά από την υγιή ανεξαρτησία βρίσκεται στη δυνατότητα επιλογής. Ένας ανεξάρτητος άνθρωπος μπορεί να αντιμετωπίζει μόνος του τις δυσκολίες, αλλά και να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται. Αντίθετα, στην υπερ-ανεξαρτησία, η αποδοχή βοήθειας μπορεί να βιώνεται ως κάτι ιδιαίτερα δύσκολο.
Γιατί κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να βασιστούν στους άλλους
Η ανάγκη να τα καταφέρνει κάποιος μόνος του μπορεί να συνδέεται με εμπειρίες από την παιδική ηλικία ή με μεταγενέστερες σχέσεις στις οποίες δεν ένιωσε ασφάλεια και υποστήριξη.
Η ψυχολόγος Caroline Dumas εξηγεί ότι όταν ένας γονέας δεν μπορεί να αναγνωρίσει ή να ανταποκριθεί στα συναισθήματα και στον πόνο ενός παιδιού, εκείνο μπορεί να αναπτύξει συμπεριφορές που το βοηθούν να προσαρμοστεί στις συνθήκες στις οποίες μεγαλώνει.
Συνήθως, όταν γίνεται λόγος για τις συνέπειες τέτοιων εμπειριών, η προσοχή στρέφεται στη συναισθηματική εξάρτηση: τη διαρκή ανάγκη επιβεβαίωσης, τον φόβο εγκατάλειψης ή τη δυσκολία λήψης αποφάσεων χωρίς την έγκριση άλλων.
Ωστόσο, μια διαφορετική αντίδραση μπορεί να είναι η υπερβολική αυτάρκεια. Αντί να αναζητά συνεχώς στήριξη, το άτομο μπορεί να μάθει να αποφεύγει να εξαρτάται από οποιονδήποτε.
Όπως επισημαίνει η σύμβουλος ψυχικής υγείας Joanne Frederick στο PsychCentral, όταν η υπερ-ανεξαρτησία σχετίζεται με τραυματικές εμπειρίες, οι αντίστοιχες συμπεριφορές μπορεί να αναπτύσσονται χωρίς το άτομο να το συνειδητοποιεί.
Οι 7 εμπειρίες που μπορεί να βρίσκονται πίσω από την υπερ-ανεξαρτησία
Η θεραπεύτρια Susanne Wolf έχει συγκεντρώσει επτά πιθανούς λόγους που μπορεί να εξηγούν γιατί ένας άνθρωπος αισθάνεται ότι πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στον εαυτό του:
- Έμαθε από παιδί να τα καταφέρνει μόνος του. Η ανεξαρτησία μπορεί να αναπτύχθηκε ως τρόπος αντιμετώπισης δύσκολων συνθηκών.
- Ήταν πάντα ο «δυνατός» για τους άλλους. Συνήθισε να προσφέρει στήριξη, χωρίς να αισθάνεται ότι μπορεί και ο ίδιος να τη ζητήσει.
- Δεν έμαθε να εκφράζει τις ανάγκες και τα συναισθήματά του. Έτσι, προτιμά να αντιμετωπίζει μόνος του όσα τον δυσκολεύουν.
- Δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τους άλλους. Η εμπιστοσύνη δεν αναπτύχθηκε με τρόπο που να του επιτρέπει να αισθάνεται ασφαλής όταν βασίζεται σε κάποιον.
- Οι βασικές του ανάγκες δεν καλύπτονταν στην παιδική ηλικία. Μπορεί να έμαθε ότι δεν πρέπει να περιμένει από τους άλλους να ανταποκριθούν σε αυτές.
- Έχει βιώσει επανειλημμένα απόρριψη ή εγκατάλειψη. Οι προηγούμενες απογοητεύσεις μπορεί να τον οδηγούν να αποφεύγει την εξάρτηση από άλλους ανθρώπους.
- Δεν έχει βιώσει επαρκώς την αίσθηση ασφάλειας και υποστήριξης. Η αποκλειστική εμπιστοσύνη στον εαυτό του μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο να προστατεύεται από νέες απογοητεύσεις.
Όταν η ανεξαρτησία γίνεται τρόπος προστασίας
Η υπερ-ανεξαρτησία μπορεί να δημιουργεί δυσκολίες στις προσωπικές σχέσεις, ιδιαίτερα όταν ένας άνθρωπος αποφεύγει συστηματικά να εκφράζει τις ανάγκες του ή να επιτρέπει στους άλλους να τον στηρίξουν.
Μια συμπεριφορά που εξωτερικά μοιάζει με δύναμη και αυτοπεποίθηση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να σχετίζεται με την προσπάθεια αποφυγής μιας νέας απογοήτευσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ανεξαρτησία είναι αρνητική ούτε ότι η επιθυμία για προσωπικό χώρο αποτελεί πρόβλημα.
Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στο αν κάποιος επιλέγει να αντιμετωπίζει μόνος του μια κατάσταση ή αν αισθάνεται ότι δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά, ακόμη κι όταν χρειάζεται βοήθεια.
