Μιλάς μόνος σου; Η ψυχολογία λέει ότι ίσως είναι καλό σημάδι

Το να μιλά κανείς στον εαυτό του δυνατά όταν είναι μόνος του μοιάζει απόλυτα φυσιολογικό. Όταν όμως γίνεται συστηματικά, δημιουργείται το ερώτημα: είναι κάτι ανησυχητικό ή, αντίθετα, δείχνει κάτι θετικό;

Αν προσπαθούσαμε να φανταστούμε τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου που «δεν είναι στα καλά του», πιθανότατα θα τον φανταζόμασταν να μιλά μόνος του. Και ενώ όλοι έχουμε εσωτερικούς διαλόγους που μερικές φορές μοιάζουν παράλογοι, όταν αυτοί εκφράζονται δυνατά, μπορεί να μας κάνουν να αναρωτηθούμε αν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Κι όμως, πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να το αποφύγουν. Μιλούν δυνατά στον εαυτό τους όταν είναι μόνοι: στην κουζίνα, στη δουλειά, μπροστά στην τηλεόραση, επιστρέφοντας στο σπίτι ή ακόμη και μόλις ξυπνήσουν. Για κάποιους είναι απολύτως φυσιολογικό, ενώ για άλλους μοιάζει παράξενο. Τι δείχνει τελικά αυτή η συνήθεια;

Γιατί μιλάμε στον εαυτό μας

Η πρώτη εξήγηση που έρχεται στο μυαλό είναι η μοναξιά. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει απαραίτητα. Ακόμη και άνθρωποι με έντονη κοινωνική ζωή και καλές σχέσεις με τους γύρω τους μπορεί να μιλούν στον εαυτό τους.

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι κάποιοι δυσκολεύονται να «κρατήσουν» όλες τις σκέψεις τους μέσα στο μυαλό τους. Έτσι, η εξωτερίκευση λειτουργεί σαν τρόπος οργάνωσης και εκτόνωσης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή ψυχολογίας Robert N. Kraft, το να μιλά κανείς στον εαυτό του δυνατά βοηθά να δημιουργηθεί απόσταση ανάμεσα στις σκέψεις και στο ίδιο το άτομο. Αυτό διευκολύνει τη ρύθμιση των σκέψεων και των συναισθημάτων.

Μάλιστα, όπως αναφέρει στο Psychology Today, όταν κάποιος μιλά στον εαυτό του χρησιμοποιώντας το «εσύ» ή ακόμη και το όνομά του, ενισχύεται αυτή η απόσταση, κάτι που βοηθά στον καλύτερο έλεγχο των σκέψεων, των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς.

Από την πλευρά της, η ψυχοθεραπεύτρια Anne Wilson επισημαίνει ότι όλοι έχουμε ανάγκη να μιλάμε με κάποιον που μας γνωρίζει καλά και είναι «με το μέρος μας» — και ποιος καλύτερος από τον ίδιο μας τον εαυτό;

Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να πάρουμε απόσταση, να επεξεργαστούμε καλύτερα τις πληροφορίες και να δούμε τα πράγματα πιο καθαρά.

Τα οφέλη της συνήθειας

Πέρα από τη διαχείριση σκέψεων και συναισθημάτων, το να μιλά κανείς στον εαυτό του έχει και πρακτικά οφέλη.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα παιδιά συχνά μιλούν δυνατά όταν παίζουν μόνα τους. Ο εσωτερικός διάλογος συμβάλλει στη μάθηση.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2012 στο The Quarterly Journal of Experimental Psychology έδειξε ότι το να λέμε δυνατά αυτό που αναζητούμε μπορεί να βελτιώσει τις νοητικές επιδόσεις. Στο πείραμα, όσοι έλεγαν δυνατά το αντικείμενο που έψαχναν στην οθόνη το εντόπιζαν πιο γρήγορα.

Όπως εξήγησε ο ερευνητής Gary Lupyan, «όταν ονομάζουμε αυτό που βλέπουμε, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί την οπτική πληροφορία και εντοπίζει το αντικείμενο πιο γρήγορα».

Επιπλέον, η συνήθεια αυτή φαίνεται να βοηθά και στις σωματικές επιδόσεις. Όπως αναφέρει ο Kraft, αθλητές —όπως οι μπασκετμπολίστες— αποδίδουν καλύτερα όταν περιγράφουν δυνατά τις κινήσεις τους. Γενικότερα, η θετική «αυτο-ομιλία» αυξάνει τη motivation πριν από μια προσπάθεια.

Το να μιλά κανείς στον εαυτό του δεν είναι απαραίτητα κάτι περίεργο ή ανησυχητικό. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη καλύτερης διαχείρισης σκέψεων και συναισθημάτων, αλλά και να ενισχύει τις γνωστικές και σωματικές επιδόσεις.

Ίσως τελικά το να μιλάμε στον εαυτό μας να είναι πολύ πιο χρήσιμο απ’ όσο νομίζουμε.