Ο νέος εκλογικός νόμος του Υπουργείου Εσωτερικών για την Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν αποτελεί «εκσυγχρονισμό» ούτε «απλούστευση». Πρόκειται για μια πρωτοφανή θεσμική εκτροπή, ένα καλπονοθευτικό πείραμα που δεν συναντάται σε καμία προηγμένη δημοκρατία του κόσμου. Με πρόσχημα την εξοικονόμηση πόρων και την αποφυγή της αποχής, εισάγεται ένας μηχανισμός «συμπληρωματικής ψήφου» που αλλοιώνει τη λαϊκή βούληση, καταργεί την αναλογικότητα και μετατρέπει τους Δήμους σε κλειστά κέντρα υπόγειων συναλλαγών.

1. Η Μαθηματική Απόδειξη της Αλλοίωσης: Όταν η «Δεύτερη Επιλογή» Ακυρώνει την Πρώτη

Η εισαγωγή της συμπληρωματικής ψήφου (πολλαπλών επιλογών) από την πρώτη Κυριακή επιτρέπει το απόλυτο πολιτικό παράδοξο: ο ηττημένος της πραγματικής κάλπης να ανακηρύσσεται νικητής και απόλυτος μονάρχης, χωρίς η κοινωνία να έχει τη δυνατότητα να τον κρίνει σε έναν καθαρό, δεύτερο γύρο.

Ας δούμε την αμείλικτη αλήθεια των αριθμών μέσα από το συγκεκριμένο παράδειγμα σε έναν Δήμο 10.000 ψηφοφόρων:

  • 1η Επιλογή (Η Αυθεντική Βούληση): Οι πολίτες εκφράζουν την πραγματική τους προτίμηση. Ο Συνδυασμός Β έρχεται πρώτος με 4.150 ψήφους (41,5%). Ο Συνδυασμός Α έρχεται δεύτερος με 4.000 ψήφους (40%). Οι υπόλοιποι συνδυασμοί (Γ με 15% και Δ με 3%) μοιράζονται τις υπόλοιπες ψήφους, ενώ λευκά και άκυρα αποτελούν το 0,5%. Η κοινωνία μίλησε: ο Β είναι ο καθαρός νικητής της κανονικής ψηφοφορίας.
  • Η Μηχανική Παρέμβαση (Δεύτερες Προτιμήσεις): Επειδή κανείς δεν έπιασε το 50%+1, οι Γ και Δ αποκλείονται. Το σύστημα ενεργοποιεί τις «δεύτερες επιλογές». Λόγω προεκλογικού παρασκηνιακού παζαριού, ο Α εισπράττει μαζικά +3.500 «συμπληρωματικές» ψήφους, ενώ ο Β εισπράττει μόλις +2.500. Το 40% των συνολικών ψηφοφόρων αρνείται συνειδητά να χρησιμοποιήσει τη συμπληρωματική ψήφου, αφήνοντας το κουτάκι κενό.
  • Η Ανατροπή: Το σύστημα προσθέτει τις ψήφους και η πραγματικότητα διαστρεβλώνεται: Ο Συνδυασμός Α συγκεντρώνει 4.000+3.500=7.500 ψήφους. Ο Συνδυασμός Β συγκεντρώνει 4.150+2.500=6.650 ψήφοι.

Δήμαρχος ανακηρύσσεται ο Υποψήφιος Α.

Το Θεσμικό Έκτρωμα: Ο υποψήφιος που απορρίφθηκε στην πρωτογενή, αυθεντική καταμέτρηση, καταλαμβάνει τον δημαρχιακό θώκο επειδή η «ψήφος ανοχής» ή η ψήφος του παρασκηνίου απέκτησε μεγαλύτερη βαρύτητα από την ίδια την κύρια ψήφο. Το πιο εξοργιστικό; Ο νόμος ΥΠΕΣ (Λιβάνιου) του χαρίζει αυτομάτως το μπόνους των 3/5 (60%) των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου. Μια κατασκευασμένη παντοδυναμία που στερείται πραγματικής δημοκρατικής νομιμοποίησης.

2. Το Ενιαίο Ψηφοδέλτιο και ο Θάνατος της Αναλογικότητας

Η στρέβλωση ολοκληρώνεται με τη δομή του ενιαίου ψηφοδελτίου, η οποία λειτουργεί ως παγίδα για τη σύνθεση του Δημοτικού Συμβουλίου.

  • Διαζύγιο Ψήφου και Αντιπροσώπευσης: Η συμπληρωματική ψήφος αφορά αποκλειστικά το πρόσωπο του Δημάρχου και όχι τους συμβούλους του. Ο πολίτης που έβαλε δεύτερη επιλογή τον Α, δεν επέλεξε ποτέ τους συμβούλους του Α.
  • «Κλεμμένες» Έδρες: Όταν ο Α κερδίζει τον Δήμο μέσω των μαθηματικών προσθέσεων, η παράταξή του καταλαμβάνει το 60% του συμβουλίου. Αυτό σημαίνει ότι δεκάδες δημοτικοί σύμβουλοι εκλέγονται χωρίς καμία αναλογική βάση, πατώντας πάνω σε ψήφους ανθρώπων που δεν τους ήθελαν στην πρώτη τους επιλογή.
  • Τιμωρία της Συνειδητής Ψήφου: Όπως δείχνει το παράδειγμα, το 40% των πολιτών επέλεξε να μην συμπληρώσει δεύτερη επιλογή. Το σύστημα, αντί να σεβαστεί αυτή τη στάση και να οδηγήσει την εκλογή σε έναν καθαρό δεύτερο γύρο, προτιμά να βγάλει Δήμαρχο πριμοδοτώντας εκείνους τους συνδυασμούς που είχαν κάνει υπόγεια προεκλογικά deals.

3. Μια Παγκόσμια Πρωτοτυπία Αυταρχισμού

Η κυβέρνηση επικαλείται διεθνή συστήματα (όπως το Supplementary Vote της Μεγάλης Βρετανίας). Λένε μισές αλήθειες. Πουθενά στον κόσμο δεν συνδυάζεται η συμπληρωματική ψήφος με αυτόματη πριμοδότηση 60% των εδρών στην παράταξη του νικητή, χωρίς ο ψηφοφόρος να μπορεί να επιλέξει τους συμβούλους.

Στο εξωτερικό, όπου εφαρμόστηκαν ανάλογα συστήματα, αφορούσαν αυστηρά μονοπρόσωπα όργανα (Customarily Δήμαρχος Λονδίνου), ενώ τα συμβούλια εκλέγονταν με εντελώς ξεχωριστό, καθαρά αναλογικό σύστημα για να διασφαλίζεται ο έλεγχος. Ακόμη και εκεί, το σύστημα εγκαταλείφθηκε ως εξαιρετικά πολύπλοκο, δυσλειτουργικό και χειραγωγίσιμο.

4. Ανεξάρτητα Τοπικά Ψηφοδέλτια: Η Αποκέντρωση στην Πράξη

Η πλήρης αποσύνδεση των τοπικών ψηφοδελτίων (για τις κοινότητες και τις γειτονιές) από τα κεντρικά ψηφοδέλτια των υποψηφίων δημάρχων αποτελεί την καρδιά της πραγματικής αποκέντρωσης και χτυπάει μια από τις πιο μεγάλες παθογένειες του ισχύοντος συστήματος.

Σήμερα, οι τοπικοί σύμβουλοι είναι υποχρεωμένοι να «σέρνονται» πίσω από τα μεγάλα ψηφοδέλτια των υποψηφίων δημάρχων. Αυτό σημαίνει ότι άνθρωποι που ζουν στην ίδια γειτονιά, γνωρίζουν τα καθημερινά προβλήματα και θέλουν να προσφέρουν, αναγκάζονται να χωριστούν σε κομματικά ή παραταξιακά «στρατόπεδα» απλώς και μόνο για να έχουν δικαίωμα να εκλεγούν.

Η θεσμοθέτηση αυτόνομων τοπικών ψηφοδελτίων θα άλλαζε ριζικά το τοπίο:

  • Απελευθέρωση της Τοπικής Κοινωνίας: Οι κάτοικοι ενός χωριού ή μιας συνοικίας θα μπορούν να φτιάχνουν ενιαία, ανεξάρτητα ψηφοδέλτια με τους ικανότερους της τοπικής κοινωνίας, ανεξαρτήτως του ποιον δήμαρχο στηρίζει ο καθένας για τον κεντρικό Δήμο.
  • Τέλος στην «Ομηρία» των Τοπικών Συμβουλίων: Σήμερα, αν ένας δήμαρχος πάρει το 60% των εδρών λόγω του καλπονοθευτικού μπόνους, η παράταξή του ελέγχει αυτόματα και τα τοπικά συμβούλια, ακόμη κι αν σε μια συγκεκριμένη κοινότητα οι κάτοικοι ψήφισαν μαζικά κάποιον άλλον. Με το ανεξάρτητο ψηφοδέλτιο, το τοπικό συμβούλιο θα εκφράζει μόνο τη γειτονιά.
  • Ανάδειξη των Πραγματικών Προβλημάτων: Οι εκλογές για τις κοινότητες θα σταματήσουν να είναι μια μικρογραφία της κεντρικής πολιτικής κόντρας. Θα αφορούν το οδικό δίκτυο, την καθαριότητα, τα σχολεία και την καθημερινότητα της συγκεκριμένης περιοχής.

Τεκμηριωμένες Προτάσεις για μια Πραγματική Δημοκρατική Μεταρρύθμιση

Απέναντι σε αυτόν τον διοικητικό αυταρχισμό, η Τοπική Αυτοδιοίκηση χρειάζεται ένα σταθερό, διαφανές και βαθιά δημοκρατικό πλαίσιο που θα επιστρέψει την εξουσία στους πολίτες:

1. Επαναφορά του Καθαρού Δεύτερου Γύρου (50%+1)

Η εκλογή των μονοπρόσωπων οργάνων πρέπει να γίνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του σώματος. Αν κανείς δεν συγκεντρώσει το 50%+1 την πρώτη Κυριακή, οι δύο πρώτοι αναμετρώνται τη δεύτερη Κυριακή. Αυτό επιτρέπει στους πολίτες να συγκρίνουν καθαρά τα προγράμματα, να ζυγίσουν τις συμμαχίες στο φως της ημέρας και να ψηφίσουν με πλήρη επίγνωση των δεδομένων, χωρίς μαθηματικά τεχνάσματα.

2. Καθιέρωση Διπλής, Ανεξάρτητης Κάλπης

Διαχωρισμός της εκλογής Δημάρχου από την εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου με δύο ξεχωριστά ψηφοδέλτια:

  • Κάλπη Α (Δήμαρχος): Εκλογή με πλειοψηφικό σύστημα δύο γύρων.
  • Κάλπη Β (Συμβούλιο): Εκλογή με το σύστημα της Απλούστευσης της Αναλογικής (χωρίς καλπονοθευτικά μπόνους 60%). Οι έδρες του συμβουλίου πρέπει να αντιστοιχούν επακριβώς στο ποσοστό που έλαβε κάθε παράταξη την πρώτη Κυριακή.

3. Διακριτή Κάλπη Κοινότητας και Αυτονομία Πόρων

Ο ψηφοφόρος λαμβάνει ένα ξεχωριστό, ενιαίο ψηφοδέλτιο για την κοινότητα ή τη δημοτική του ενότητα, όπου συμμετέχουν είτε ανεξάρτητοι τοπικοί συνδυασμοί είτε μεμονωμένοι υποψήφιοι. Τα τοπικά συμβούλια που εκλέγονται από αυτά τα ψηφοδέλτια θα πρέπει να έχουν δικό τους, θεσμοθετημένο μικρό προϋπολογισμό για άμεσες παρεμβάσεις, ώστε να μην εξαρτώνται από τις διαθέσεις και τις «χάρες» του εκάστοτε κεντρικού δημάρχου.

4. Κατάργηση του Ορίου του 3% και Ενίσχυση της Πολυφωνίας

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι το κύτταρο της δημοκρατίας. Κάθε τοπική κίνηση, κάθε γειτονιά που καταφέρνει να συγκεντρώσει το εκλογικό μέτρο πρέπει να έχει εκπροσώπηση στο Δημοτικό Συμβούλιο. Η κατάργηση του ορίου του 3% επαναφέρει τη φωνή στους πολίτες και σπάει το μονοπώλιο των μεγάλων κομματικών μηχανισμών.

5. Θεσμοθέτηση Τοπικών Δημοψηφισμάτων και Συμμετοχικού Προϋπολογισμού

Η «κυβερνησιμότητα» δεν εξασφαλίζεται με το να κλείνονται οι αποφάσεις σε ελεγχόμενες επιτροπές. Προτείνεται η υποχρεωτική διεξαγωγή τοπικών δημοψηφισμάτων για μεγάλα έργα ή περιβαλλοντικά ζητήματα, καθώς και η εφαρμογή του συμμετοχικού προϋπολογισμού, όπου οι ίδιοι οι κάτοικοι κάθε γειτονιάς θα αποφασίζουν πού θα κατευθυνθεί μέρος των πόρων του Δήμου.

Σύνοψη: Ο νόμος ΥΠΕΣ πρέπει να αποσυρθεί. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν έχει ανάγκη από εκλογικούς μάγους, μαθηματικά τεχνάσματα και «δημάρχους του π Παρασκηνίου». Έχει ανάγκη από διαφάνεια, αναλογικότητα, ανεξάρτητες κοινότητες και, πάνω απ' όλα, εμπιστοσύνη στην αυθεντική κρίση της ίδιας της κοινωνίας.

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
* Τα άρθρα δεν απηχούν απαραίτητα τη γνώμη του notospress.gr