Ορισμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας φαίνεται πως διαμορφώνονται ήδη από τα παιδικά χρόνια. Νέα επιστημονική μελέτη εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον τρόπο ανατροφής και σε συμπεριφορές που εμφανίζονται αργότερα στην ενήλικη ζωή.

Ναρκισσισμός, χειριστική συμπεριφορά και έλλειψη ενσυναίσθησης είναι χαρακτηριστικά που συχνά αποδίδονται σε ανθρώπους με δύσκολη προσωπικότητα. Στην ψυχολογία, αυτά τα στοιχεία εντάσσονται σε αυτό που είναι γνωστό ως «Σκοτεινή Τριάδα», έναν όρο που καθιερώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 από τους ψυχολόγους Delroy Paulhus και Kevin Williams.

Η Σκοτεινή Τριάδα περιλαμβάνει τρία βασικά χαρακτηριστικά: τον ναρκισσισμό, τον μακιαβελισμό και την ψυχοπάθεια. Τα άτομα που εμφανίζουν έντονα αυτά τα στοιχεία συχνά χαρακτηρίζονται από εγωκεντρισμό, τάση χειραγώγησης, περιορισμένη ενσυναίσθηση και έντονη επιθυμία για έλεγχο ή εξουσία.

Παρότι τέτοιες προσωπικότητες συχνά προκαλούν ανησυχία, δεν είναι λίγες οι φορές που θεωρούνται ιδιαίτερα χαρισματικές ή εντυπωσιακές. Το ερώτημα που απασχολεί τους επιστήμονες είναι κατά πόσο ο τρόπος ανατροφής στην παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάζει την ανάπτυξη αυτών των χαρακτηριστικών.

Τι δείχνουν οι έρευνες για την παιδική ηλικία

Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές μελετούν όλο και περισσότερο τους παράγοντες που ενδέχεται να συμβάλλουν στην ανάπτυξη χαρακτηριστικών της Σκοτεινής Τριάδας.

Ανάμεσα στους σημαντικότερους παράγοντες βρίσκεται το οικογενειακό περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς ανταποκρίνονται στις ανάγκες του παιδιού, το επιβραβεύουν ή θέτουν όρια.

Οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας φαίνεται πως παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας, επηρεάζοντας τόσο τις κοινωνικές σχέσεις όσο και τη συναισθηματική λειτουργία του ατόμου στην ενήλικη ζωή.

Ο ρόλος της υπερβολικής επιείκειας

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Psychology, η υπερβολική επιείκεια από τους γονείς κατά την παιδική ηλικία συνδέεται με χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη Σκοτεινή Τριάδα.

Οι ερευνητές εξέτασαν κυρίως τρεις παραμέτρους της ανατροφής:

  • Τον έπαινο από τους γονείς
  • Την υπερβολική επιείκεια
  • Την έμφαση στην κοινωνική θέση και το κύρος

Η υπερβολική επιείκεια περιγράφει την τάση ορισμένων γονέων να υπερπροστατεύουν ή να υπερ-ικανοποιούν το παιδί τους, με στόχο να το κάνουν ευτυχισμένο και να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή του.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτή η στάση συχνά συνοδεύεται από έλλειψη σαφών ορίων.

Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που μεγάλωσαν σε περιβάλλον έντονης επιείκειας εμφάνιζαν συχνότερα χαρακτηριστικά όπως μεγαλύτερο εγωισμό, περισσότερη σκληρότητα στις διαπροσωπικές σχέσεις και αυξημένες ναρκισσιστικές τάσεις.

Η γονική στάση που φαίνεται να βοηθά περισσότερο

Η ίδια μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πιο ωφέλιμη γονική συμπεριφορά δεν είναι η υπερβολική επιείκεια αλλά η ουσιαστική επιβράβευση.

Όπως εξηγεί η συγγραφέας της έρευνας:

«Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία του να προσφέρουμε στα παιδιά θετική αναγνώριση και ενθάρρυνση χωρίς να οδηγούμαστε στην υπερβολική επιείκεια».

Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα παιδιά που λαμβάνουν συχνά ειλικρινή επιβράβευση φαίνεται να αναπτύσσουν περισσότερα κοινωνικά και συναισθηματικά πλεονεκτήματα.

Οι συμμετέχοντες που είχαν μεγαλώσει σε τέτοιο περιβάλλον παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα αυτοπεποίθησης, μεγαλύτερη αίσθηση προσωπικής αποτελεσματικότητας και καλύτερη προσαρμογή στις κοινωνικές σχέσεις.

Η επιβράβευση, όταν συνοδεύεται από υγιή όρια, φαίνεται πως συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας πιο σταθερής αυτοεκτίμησης και καλύτερων κοινωνικών δεξιοτήτων.

Τι μας διδάσκει η έρευνα

Η συγκεκριμένη μελέτη υπενθυμίζει πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν τα παιδικά βιώματα στη διαμόρφωση της προσωπικότητας.

Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της κατανόησης των εμπειριών που έχουμε ζήσει ως παιδιά, καθώς η αυτογνωσία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη βελτίωση των σχέσεών μας με τους άλλους αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό.

Πηγές: Μελέτη «Praise the light, indulge the dark: Parenting strategies and dark personality traits» των Jennifer Vonk, Virgil Zeigler-Hill και Nyla Griffin.

psychologies.com

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις