Οι ευθύνες των Κρατικών Οργάνων για την πρόληψη πυρκαγιών

Γράφει ο Χρήστος Ηλ. Τσίχλης*

Η αρμοδιότητα καθαρισμού των ρεμάτων ανήκει πρωτίστως στις Περιφέρειες, σύμφωνα με το Άρθρο 224 του Ν.4555/2018. Οι Περιφέρειες είναι υπεύθυνες για την αφαίρεση φερτών υλικών, μπαζών και τη συντήρηση της κοίτης, συνήθως μετά από πίεση των δημοτικών αρχών. Αν και οι Δήμοι συνεργάζονται, η τελική ευθύνη για τα αντιπλημμυρικά έργα σε ρέματα ανήκει στην Περιφέρεια.

Η περιφέρεια είναι υπεύθυνη για τον καθαρισμό, τη διευθέτηση και την αστυνόμευση όλων των ρεμάτων (ανοιχτών και κλειστών).

Οι Δήμοι παρέχουν συνδρομή, αλλά η νομοθεσία (Ν. 4555/2018) έχει μεταφέρει την κύρια αρμοδιότητα στην Περιφέρεια.

Σύμφωνα με την ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/66006/2360 (ΦΕΚ 3985Β/22-06-2023) Υπουργική Απόφαση, οι Πολεοδομίες των Δήμων οφείλουν να απαγορεύουν την δόμηση μέσα στην έκταση που περικλείεται από τις οριογραμμές του ρέματος.

Η δόμηση επιτρέπεται εκτός των οριογραμμών του ρέματος, όταν αυτές καθορίζονται με έργα, εφόσον έχουν κατασκευαστεί τα τυχόν προβλεπόμενα έργα διευθέτησης αυτού.

Στα ρέματα που διαπιστώνεται ότι έχουν καταργηθεί αλλά απεικονίζονται στα εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια, η δόμηση επιτρέπεται ύστερα από σχετική βεβαίωση της Δ/νσης Περιβάλλοντος και Υδάτων της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την κατάργηση του ρέματος.

Οι Δήμοι θα πρέπει να μεριμνούν για τον καθαρισμό των χόρτων σε νησίδες δρόμων, σε παιδικές χαρές, σε σχολεία, σε αθλητικά κέντρα, σε δημοτικά ακίνητα, σε πλατείες και σε άλλους κοινόχρηστους χώρους χωριών, αλλά και αστικών ιστών.

Ο Δήμος, στο πλαίσιο της πυροπροστασίας και της δημόσιας υγείας, καθαρίζει αυτεπάγγελτα οικόπεδα αγνώστου ιδιοκτήτη, όταν αυτά αποτελούν εστία κινδύνου. Τα έξοδα καθαρισμού και απομάκρυνσης υλικών βαρύνουν τον ιδιοκτήτη, ο οποίος, αν εντοπιστεί, καλείται να τα καταβάλει.

Παρομοίως, σε περίπτωση ακινήτου πολλών μεριδούχων ιδιοκτητών όπου υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ τους, ο Δήμος καθαρίζει αυτεπάγγελτα το ακίνητο και επιβάλλει τα έξοδα στους ιδιοκτήτες μεριδούχους.

Εάν ιδιοκτήτες ακινήτου, μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού, δεν συμμορφώνονται, ακολουθείται η ίδια διαδικασία.

Οι ιδιοκτήτες ακινήτων στην επαρχία διαμαρτύρονται ότι δεν βρίσκουν διαθέσιμους εργάτες ή ότι οι εργάτες καθαρισμού ζητούν πολλά χρήματα και εξετάζεται η επιβολή πλαφόν στο μεροκάματο καθαρισμού οικοπέδων.

Οι Δήμοι οφείλουν να εισηγούνται στην Περιφέρεια ή στο δασαρχείο την ανάγκη καθαρισμού δρόμων ή την ανάγκη διάνοιξης νέων δρόμων πυρόσβεσης, εκτός αρμοδιοτήτων τους.

Οι Δήμοι οφείλουν να μεριμνούν για την περισυλλογή χόρτων και κλαδιών που προκύπτουν από τον καθαρισμό οικοπέδων και για την επικοινωνία με μόνιμους κατοίκους εξωτερικού, ιδιοκτήτες ακινήτων εντός των ορίων του Δήμου.

Οι Δήμοι οφείλουν να απομακρύνουν ξερά ή επικίνδυνα δέντρα που βρίσκονται κοντά σε δρόμους.

Οι Δήμοι εισηγούνται την δημιουργία αντιπυρικών ζωνών εκτός οικισμού. Η αντιπυρική ζώνη είναι μια λωρίδα εδάφους απαλλαγμένη από καύσιμη ύλη (δέντρα, ξερά χόρτα) που δημιουργείται σκόπιμα για να εμποδίσει ή να επιβραδύνει την εξάπλωση μιας πυρκαγιάς. Λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας δασών και οικισμών, με ιδανικό πλάτος 20-30 μέτρων.

Θα πρέπει να απλοποιηθεί η νομοθεσία, ώστε τα δασαρχεία να μην θέτουν εμπόδια στους ιδιοκτήτες ακινήτων που προβαίνουν στον καθαρισμό τους.

Η ανάγκη για την απόκτηση νέων πυροσβεστικών αεροσκαφών από την κεντρική διοίκηση είναι επιτακτική, με σκοπό την ενίσχυση του στόλου και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, ιδιαίτερα ενόψει των ολοένα και πιο απαιτητικών αντιπυρικών περιόδων και των δύσβατων περιοχών.

Η Ελλάδα προχωρά στην αγορά 7 νέων πυροσβεστικών αεροσκαφών τύπου Canadair CL-515, όντας η πρώτη χώρα που θα παραλάβει τα σύγχρονα αυτά μοντέλα. Η παράδοση αναμένεται να ξεκινήσει, με δύο αεροσκάφη να προβλέπεται να έρθουν το 2028.

Με βάση τη σύμβαση που κυρώθηκε, η παράδοση των 7 νέων αεροσκαφών προβλέπεται σε στάδια: 2 το 2027 (βάσει παλαιότερης ενημέρωσης, πλέον αναφέρονται για το 2028), 1 το 2028, 1 το 2029 και τα υπόλοιπα έως το 2030.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδοτεί την απόκτηση συνολικά 12 νέων πυροσβεστικών αεροσκαφών που θα διανεμηθούν σε έξι χώρες, ενισχύοντας τον ευρωπαϊκό στόλο rescEU.

Η αναβάθμιση του στόλου κρίνεται απαραίτητη για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, του φυσικού πλούτου και των υποδομών, καθώς οι παλαιότεροι τύποι αεροσκαφών παρουσιάζουν αυξημένες ανάγκες συντήρησης. Εκτός από την αγορά πυροσβεστικών αεροσκαφών, θα πρέπει να προχωρήσει και η μίσθωση αεροσκαφών, με άμεση παραλαβή.

Το πρόγραμμα Antinero αποτελεί το πιο εκτεταμένο πρόγραμμα πρόληψης που έχει σχεδιαστεί και υλοποιηθεί στη χώρα μας για την προστασία των δασικών μας οικοσυστημάτων. Σε αυτό συνεργάζονται η Γενική Διεύθυνση Δασών, ως Προϊσταμένη Αρχή, περιφερειακές δασικές υπηρεσίες και η αρμόδια μονάδα έργων του Υπερταμείου (πρώην ΤΑΙΠΕΔ), υλοποιώντας με μεγάλη ταχύτητα έργα πρόληψης, αντιπυρικής προστασίας, καθαρισμού δασών, απομάκρυνσης καύσιμης ύλης και διάνοιξης και συντήρησης αντιπυρικών ζωνών και δασικού οδικού δικτύου.

Κατά την αντιπυρική περίοδο, η ευθύνη για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας των μέσων πυρόσβεσης (συμπεριλαμβανομένων των δεξαμενών) είναι συλλογική, αφορώντας φορείς, δημόσιες υπηρεσίες και πολίτες.

Η ευθύνη για τις δημόσιες δεξαμενές πυρόσβεσης ανήκει στην Περιφέρεια, τους Δήμους ή σε συνεργασία με Συνδέσμους Προστασίας (π.χ. ΣΠΑΥ), όπως στην περίπτωση νέων δεξαμενών για δασοπυρόσβεση. Ο έλεγχος των δεξαμενών, ειδικά των επικίνδυνων εγκαταστάσεων, γίνεται από τους Δήμους.

Σε περίπτωση δωρεάς, η ευθύνη συντήρησης συνήθως μεταφέρεται στον οικείο Δήμο μετά την τοποθέτηση.

Την ευθύνη για τις ιδιωτικές δεξαμενές φέρει ο ιδιοκτήτης ή ο διαχειριστής του κτιρίου-εγκατάστασης. Πρέπει να διασφαλίζουν ότι η δεξαμενή είναι πάντα γεμάτη, συντηρημένη και λειτουργική.

Την ευθύνη για τη σωστή εγκατάσταση φέρει συνήθως ο εγκαταστάτης-προμηθευτής, ο οποίος αποζημιώνει σε περίπτωση που δεν τηρηθούν οι συμφωνημένες προδιαγραφές.

Διαχρονικά, σε πολλές περιοχές, μετά από μία καταστροφική πυρκαγιά, «ξεφυτρώνουν» ανεμογεννήτριες. Οι εταιρείες επιλέγουν κορυφογραμμές, όπου η βλάστηση είναι ήδη χαμηλή ή ανύπαρκτη λόγω ισχυρών ανέμων.

Οι ανεμογεννήτριες λειτουργούν καλύτερα χωρίς δέντρα (ομαλή ροή αέρα - laminar flow) και άδεια τοποθέτησης δίδεται από το Κράτος.

Βέβαια, η εγκατάσταση αιολικών πάρκων επιτρέπεται σε αναδασωτέες εκτάσεις μετά από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, εφόσον εξυπηρετούν ανάγκες με κοινωνική-οικονομική σημασία, γεγονός που τροφοδοτεί τη συζήτηση περί σκοπιμότητας.

Η ύπαρξη δάσους και έντονης βλάστησης στην περιοχή δημιουργεί αναταράξεις στην ροή του αέρα που δεν βοηθούν στην ομαλή λειτουργία και την υψηλή απόδοση των ανεμογεννητριών, εκτός αν το ύψος του πυλώνα της ανεμογεννήτριας είναι τέτοιο που τοποθετεί τα πτερύγια πολύ πιο πάνω από την κορυφή του δάσους.

Μία απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας που εκδόθηκε το 2012 (ΣτΕ 2499/2012) συνδέθηκε από κάποιους με τις πυρκαγιές, με την έννοια ότι δημιούργησε κίνητρο εμπρησμού προκειμένου να καταστεί δυνατή η εγκατάσταση ανεμογεννητριών.

Έχουν τοποθετηθεί ανεμογεννήτριες σε δασώδεις περιοχές, αλλά το κόστος του πυλώνα αυξάνεται εκθετικά σε σχέση με το ύψος του σε δασικές περιοχές.

Δηλαδή, οι ανεμογεννήτριες αποδίδουν καλύτερα όταν ο περιβάλλων χώρος δεν έχει δέντρα ή τα δέντρα είναι χαμηλά.

Εάν το βουνό ή ο λόφος στην κορυφή του οποίου έχουν τοποθετηθεί ανεμογεννήτριες είναι χωρίς βλάστηση, τότε η ροή του αέρα είναι ομαλή προς την κορυφή και επιταχυνόμενη. Αν όμως υπάρχει δάσος ή έντονη βλάστηση και μάλιστα με δένδρα διαφορετικού ύψους, η ομαλή ροή διαταράσσεται (break of laminar flow) και μειώνεται και η ταχύτητα του αέρα που φτάνει στην έλικα της ανεμογεννήτριας.

Η ύπαρξη δάσους μπορεί να δημιουργήσει ανοδικά ρεύματα στον αέρα και να ανακόψει την ταχύτητα του αέρα πριν συναντήσει τα πτερύγια της ανεμογεννήτριας.

Εκ των άνω προκύπτει ότι μία περιοχή χωρίς βλάστηση είναι πολύ πιο προσιτή για την εγκατάσταση των Wind Farms. Χωρίς βεβαίως αυτό να προσδιορίζει ότι το κάψιμο μίας περιοχής στόχευε στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών.

Τα τελευταία χρόνια αποτελεί τη μόνιμη συζήτηση όταν οι φωτιές κατακαίνε την Ελλάδα: «Βάζουν τις φωτιές για να τοποθετήσουν ανεμογεννήτριες», αλλά η άδεια εγκατάστασης ανεμογεννητριών δίδεται από το Κράτος.

Κατά το Σύνταγμα (άρθρο 24 παρ. 1), μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων επιτρέπεται μόνο αν προέχει για την Εθνική Οικονομία η αγροτική εκμετάλλευση ή άλλη χρήση τους, που την επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον.

Κατά τη νομολογία, οι περιπτώσεις επιτρεπτών επεμβάσεων σε δάση και δασικές εκτάσεις πρέπει να προβλέπονται από τον νομοθέτη, οι σχετικές επιλογές του οποίου υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο στο πλαίσιο ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων.

Σε άλλη διάταξη του Συντάγματος (άρθρο 117 παρ. 3) ορίζεται ότι δάση και δασικές εκτάσεις που καταστρέφονται από πυρκαγιά ή με άλλον τρόπο αποψιλώνονται κηρύσσονται υποχρεωτικά αναδασωτέα και αποκλείεται να διατεθούν για άλλον σκοπό.

Το 2025, το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), με την ιστορική απόφαση 1600/2025, έβαλε οριστικό τέλος στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε 14 νησίδες του Αιγαίου, ακυρώνοντας άδειες παραγωγού που είχε ανανεώσει η ΡΑΑΕΥ.

Ακυρώθηκαν οι βεβαιώσεις παραγωγού για μεγάλα αιολικά πάρκα, προστατεύοντας το αρχιπελαγικό οικοσύστημα.

Γενικά, η Νομολογία έχει κρίνει ότι το δημόσιο συμφέρον υπερισχύει και του Δάσους (π.χ. για λόγους εθνικής οικονομίας δημοσίου συμφέροντος).

Η εγκατάσταση μελισσοκομείων επιτρέπεται κατ' αρχήν σε δημόσια δάση, δημόσιες χορτολιβαδικές εκτάσεις και δασικές εκτάσεις, σύμφωνα με τη δασική νομοθεσία.

Απαγορεύεται η εγκατάσταση μελισσοκομείων για 5 χρόνια σε εκτάσεις που έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες.

Τα μελισσοκομεία θα πρέπει να φέρουν εμφανή ταμπέλα με τα στοιχεία του μελισσοκόμου (ονοματεπώνυμο, τηλέφωνο).

Για την τοποθέτηση κυψελών σε μία δασική περιοχή, εκτός από τα οριζόμενα από τον νόμο (π.χ. απόσταση 25 μέτρα από δρόμο και 35 μέτρα από την τελευταία κατοικία), πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και ο κίνδυνος από πυρκαγιά (υποχρέωση αποψίλωσης, 10 μέτρα μακριά από δένδρα ή θάμνους κλπ).

Εκτός από τις διαχρονικές επελάσεις άγριων γουρουνιών και μοσχαριών που καταστρέφουν αγροτικές εκτάσεις και κήπους στα χωριά, τις επελάσεις τσακαλιών που αφανίζουν κτηνοτρόφους και σκοτώνουν παραγωγικά ζώα, τον μη καθαρισμό και την μη διάνοιξη δασικών δρόμων, την αναμονή δημιουργίας κρατικού φράγματος σε ποταμούς, τον μη καθαρισμό των ρεμάτων από την πολιτεία, την κατάσταση των δεξαμενών πυρόσβεσης, την παγκόσμια κλιματική αλλαγή:

ο ενδεχόμενος κίνδυνος πυρκαγιάς απειλεί να αφανίσει τα υπέροχα δάση.

Πέρα από την καθιερωμένη προσευχή προς τον Θεό να την γλιτώσουμε και εφέτος, θα πρέπει να γίνουν τα αυτονόητα που σχετίζονται με την πρόληψη και ειδικότερα η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών.

Η σοβαρότητα των κινδύνων πυρκαγιάς ή έκρηξης αναδεικνύει την ανάγκη να δοθεί έμφαση στην πρόληψη. Τα σοβαρά ατυχήματα που έχουν συμβεί στη χώρα μας και σχετίζονται με τέτοιου είδους κινδύνους αναδεικνύουν επίσης αυτή την αναγκαιότητα.

Οι προσπάθειες για τη λήψη μέτρων πρέπει να γίνουν από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς: Δήμους, Περιφέρειες, τοπικές κοινότητες, δασαρχεία κ.α., που διαχειρίζονται χρήματα των ελλήνων φορολογουμένων.

Οι Δήμοι ως κατά τόπο αρμόδια όργανα θα πρέπει να εισηγηθούν σχέδιο αναγκαίων αντιπυρικών έργων στην περιοχή τους.

Θα πρέπει να επιμείνουμε στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, γιατί όταν μας συμβαίνουν τέτοια γεγονότα, με εξαιρετικά μεγάλες πυρκαγιές, με τη συγκυρία των μελτεμιών και των ιδιαίτερα ξηροθερμικών συνθηκών, τότε οι πυρκαγιές παίρνουν μεγάλες διαστάσεις, γίνονται ανεξέλεγκτες και δυστυχώς δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν με τα επίγεια μέσα, αλλά ούτε και με τα εναέρια, τα οποία υπόκεινται σε σειρά από περιορισμούς.

Το πρόγραμμα «Προστασία και Αναβάθμιση Δασών 2024» του Πράσινου Ταμείου, με σκοπό την δημιουργία αντιπυρικών ζωνών πλάτους 10 μέτρων περιμετρικά οικισμών που βρίσκονται εντός ή πλησίον δασών και δασικών εκτάσεων υψηλής επικινδυνότητας για την εκδήλωση πυρκαγιών, θα έπρεπε να επεκταθεί.

Όχι μονάχα αντιπυρικές ζώνες γύρω από τους οικισμούς, αλλά και αντιπυρικές ζώνες γύρω από το δάσος.

Έχει αποδειχθεί διαχρονικά και εκ του αποτελέσματος ότι οι αντιπυρικές ζώνες κατάφεραν να σταματήσουν πυρκαγιές και να σώσουν οικισμούς, δάση και ολόκληρες περιοχές.

Σε περιοχές που κάποιοι διαφωνούσαν με την διάνοιξη των αντιπυρικών ζωνών (με την αιτιολογία ότι για την διάνοιξη της ζώνης καταστρέφεται ένα μικρό τμήμα του δάσους), εκ του αποτελέσματος αναδεικνύεται ότι έκαναν λάθος, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές που είχαν ως συνέπεια την καταστροφή χιλιάδων στρεμμάτων πολύτιμου δάσους.

Δυστυχώς, σε πολλές περιοχές της χώρας που κάηκαν τα τελευταία χρόνια και ειδικά στην Αττική, παρατηρήσαμε με λύπη κατοίκους που παρακαλούσαν να ανοίξουν αντιπυρικές ζώνες πριν συμβεί το κακό και οι αντιπυρικές ζώνες τελικά άνοιξαν μετά την καταστροφική πυρκαγιά.

Υπάρχει σύγχρονη τεχνολογία με ειδικές κάμερες ανίχνευσης πυρός μέσω συχνοτήτων (όχι απλή φωτογράφηση), όπου η φωτιά εντοπίζεται από ένα εναέριο μέσο (π.χ. ντρόουν, δορυφόροι κ.λπ.) όταν ακόμη έχει το μέγεθος μιας παλάμης. Αμέσως ειδοποιείται το κέντρο ελέγχου και ένα εναέριο ή επίγειο μέσο πάει και τη σβήνει προτού γιγαντωθεί και γίνει ανεξέλεγκτη.

Η οικονομική κρίση και τα μνημόνια οδήγησαν σε ξαφνικές περικοπές στην χρηματοδότηση την προηγούμενη δεκαετία. Με αδιάβατους δασικούς δρόμους και με μηχανήματα που δεν μπορούν να επισκευαστούν λόγω υποχρηματοδότησης, με ελάχιστο προσωπικό στις δασικές υπηρεσίες και με προβληματικές δεξαμενές πυρόσβεσης, τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο.

Η Πολιτεία παρόλο που υποχρεούται, δεν καθαρίζει τα ρέματα, τα οποία διαχρονικά αποτελούν εστία πρόκλησης πυρκαγιάς και υγειονομικές βόμβες μόλυνσης του περιβάλλοντος.

Οι Δήμοι συνήθως δεν απομακρύνουν ξερά δέντρα δίπλα στους δρόμους.

Υπενθυμίζεται ότι η αρμοδιότητα του καθαρισμού των κοιτών των υδατορεμάτων ορίζεται στο άρθρο 224 του ν. 4555/2018 (Κλεισθένης), σύμφωνα με το οποίο το αντικείμενο του καθαρισμού των υδατορεμάτων αποτελεί εξ ολοκλήρου αρμοδιότητα των Περιφερειών της χώρας, ανεξαρτήτως του καθορισμού ορεινής και πεδινής κοίτης αυτών.

Υπενθυμίζεται, επιπροσθέτως, ότι σε περίπτωση ανάγκης απομάκρυνσης τυχόν φυόμενης δασικής βλάστησης επί υδατορεμάτων, εντός ή εκτός της κοίτης τους, ισχύουν και εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν.δ. 86/1969 περί δασικού κώδικα σχετικά με την σύνταξη πινάκων υλοτομίας, έγκρισή τους και έκδοσης, αρμοδίως, απόφασης έκτακτης κάρπωσης απόληψης δασικών προϊόντων, με αντίστοιχο ορισμό του τρόπου διάθεσης και διακίνησης των παραχθέντων δασικών προϊόντων.

Επιπλέον, επισημαίνεται ότι οι εν λόγω καθαρισμοί αφορούν το σύνολο του χώρου που διαμορφώνει ένα υδατόρεμα, δηλαδή την κοίτη, τα πρανή και εν γένει τη γραμμή πλημμύρας, ό,τι δηλαδή αποτελεί δια της απόφραξής του εν δυνάμει απειλή για τις κατάντη περιοχές, σε περίπτωση εμφάνισης ακραίων πλημμυρικών φαινομένων.

Τα κλειστά ρέματα επιφέρουν πλημμύρες και ανυπολόγιστες ζημιές (πολλά ρέματα έχουν μπαζωθεί εδώ και χρόνια και παραμένουν ρέματα μονάχα στα χαρτιά).

Όλα αυτά κατ’ επίκληση της αντιμετώπισης καταστροφών που γεννάει η κλιματική κρίση, για την ανάσχεση της οποίας, ωστόσο, ο ίδιος ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 841/2018 έθεσε ως κύριο μοχλό τη βιώσιμη διαχείριση των υφισταμένων δασών και τη δημιουργία νέων, αφού τα δάση συνιστούν βασική πηγή οξυγόνου, ρυθμιστή του κλίματος και κύριο παράγοντα απορρόφησης των αερίων του θερμοκηπίου, ενώ με το ριζικό τους σύστημα προστατεύουν πόλεις, οικισμούς, εγκαταστάσεις και καλλιέργειες από τα πλημμυρικά φαινόμενα και τις κατολισθήσεις.

Κάθε χρόνο καίγονται χιλιάδες στρέμματα δασικών εκτάσεων, καταστρέφονται περιουσίες και δυστυχώς συχνά χάνονται και ανθρώπινες ζωές. Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, οφείλουμε να είμαστε πάντα σε εγρήγορση αλλά και να προστατεύουμε τα δάση μας με τον σωστό τρόπο. Και διαχρονικά αυτός ο τρόπος βάζει την πρόληψη στο επίκεντρο.

Η τελευταία έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), State of the Global Climate 2023, επιβεβαίωσε ότι το 2023 ήταν η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, με την παγκόσμια μέση θερμοκρασία κοντά στην επιφάνεια να φτάνει περίπου τους 1,45°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα (από το 1850 έως το 1900).

Επιπλέον, η τελευταία δεκαετία είναι η θερμότερη δεκαετία που έχει καταγραφεί ποτέ. Παγκοσμίως σημειώθηκαν ακόμη πολλαπλά αρνητικά ρεκόρ, π.χ. σε σχέση με τη θερμότητα και οξίνιση των ωκεανών, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, την κάλυψη πάγου της Ανταρκτικής και την υποχώρηση των παγετώνων κ.α., ανατρέποντας την καθημερινή ζωή για εκατομμύρια ανθρώπους και προκαλώντας πολλά δισεκατομμύρια δολάρια σε οικονομικές απώλειες.

Αυτά τα κλιματικά δεδομένα δείχνουν με αδιαμφισβήτητο τρόπο ότι χάνουμε το στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού που επιτάσσει η (μακροπρόθεσμη) αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας να περιοριστεί κάτω από τους 1,5°C.

Ο διευθυντής του ινστιτούτου Goddard της NASA έγραψε στο επιστημονικό περιοδικό Nature ότι η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας της τελευταίας χρονιάς έχει ξαφνιάσει ακόμα και τους ίδιους τους κλιματικούς επιστήμονες, καθώς ήταν μεγαλύτερη από αυτή που αναμενόταν βάσει των κλιματικών μοντέλων.

Όπως αναφέρει, εάν αυτή η ανωμαλία δεν σταθεροποιηθεί μέχρι τον Αύγουστο, τότε ο κόσμος μας θα βρεθεί σε πραγματικά αχαρτογράφητη περιοχή.

Αντίστοιχα, στη χώρα μας τα περασμένα χρόνια τα κλιματικά δεδομένα δεν ήταν καλύτερα και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης εκδηλώθηκαν έντονα.

Σύμφωνα με την ετήσια κλιματική αποτίμηση του climatebook, το 2023 η Ελλάδα βίωσε στο σύνολό της το θερμότερο έτος των τελευταίων 30 ετών με μέση ετήσια τιμή θερμοκρασίας στους 15,2°C.

Δεν φταίει μονάχα η κλιματική αλλαγή και η διαχρονική έλλειψη οργάνωσης, αλλά και η ερήμωση της υπαίθρου, η ραγδαία μείωση του αγροτικού πληθυσμού, ο μη καθαρισμός των αγροτικών δρόμων, η μη διάνοιξη νέων δρόμων που θα συμβάλουν στην εύκολη πυρόσβεση, η μη αγορά νέων εναέριων πυροσβεστικών μέσων και τα εμπόδια που πολλές φορές θέτει το δασαρχείο για τον καθαρισμό της ιδιοκτησίας σου, λόγω της αναχρονιστικής νομοθεσίας από την κεντρική διοίκηση.

(*) Δικηγόρος Αθηνών- Συνταγματολόγος