Ρήγας Φεραίος: Ο Δημεγέρτης του Γένους

Στις 12 Ιουνίου 1798 δεν χάθηκε απλώς ένας άνθρωπος. Δολοφονήθηκε μια ιδέα που τρόμαζε αυτοκρατορίες: η ιδέα της ελευθερίας.

Ο Ρήγας Φεραίος, γεννημένος στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας, υπήρξε η πρώτη μεγάλη φωνή που τόλμησε να μιλήσει ανοιχτά για την απελευθέρωση των υπόδουλων λαών των Βαλκανίων. Σε μια εποχή όπου η τυραννία παρουσιαζόταν ως φυσική τάξη πραγμάτων, εκείνος μιλούσε για δημοκρατία, ισότητα, λαϊκή κυριαρχία και κοινωνική δικαιοσύνη.

Ένας Άνθρωπος Μπροστά από την Εποχή του

Ο Ρήγας δεν ήταν στρατιωτικός ηγέτης. Το όπλο του ήταν ο λόγος. Με τη «Χάρτα της Ελλάδος», τον «Θούριο» και τα επαναστατικά του κείμενα, κάλεσε τους σκλαβωμένους λαούς να ενωθούν απέναντι στον δεσποτισμό.

Το όραμά του ξεπερνούσε τα όρια του Ελληνισμού. Ονειρευόταν μια δημοκρατική βαλκανική ομοσπονδία, όπου Έλληνες, Σέρβοι, Βούλγαροι, Ρουμάνοι και Αρβανίτες θα ζούσαν ως ελεύθεροι πολίτες. Ήταν μια πολιτική σύλληψη πρωτοφανής για τα δεδομένα της εποχής και γι' αυτό εξαιρετικά επικίνδυνη.

Η Δολοφονία που Δεν Σταμάτησε την Ιστορία

Οι ιδέες του δεν μπορούσαν να γίνουν ανεκτές. Συνελήφθη στη Βιέννη, παραδόθηκε στους Οθωμανούς και στραγγαλίστηκε στο Βελιγράδι μαζί με τους συντρόφους του. Το σώμα του ρίχτηκε στον Δούναβη, όμως οι ιδέες του συνέχισαν το ταξίδι τους.

Είκοσι τρία χρόνια αργότερα, το 1821, ο σπόρος που είχε φυτέψει είχε ήδη καρπίσει. Οι στίχοι του «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή» έγιναν σύνθημα μιας ολόκληρης γενιάς που αποφάσισε να διεκδικήσει την ελευθερία της.

Το Μήνυμα του Ρήγα Σήμερα

Διακόσια είκοσι οκτώ χρόνια μετά τη δολοφονία του, ο Ρήγας εξακολουθεί να μας αφορά. Σε μια εποχή γεμάτη διεθνείς κρίσεις, πολιτική πόλωση, παραπληροφόρηση και αμφισβήτηση των δημοκρατικών θεσμών, η προτροπή του «Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά» αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Η ελευθερία δεν είναι μόνιμα κατοχυρωμένη. Απαιτούν συνεχή συμμετοχή, κριτική σκέψη και αντίσταση απέναντι σε κάθε μορφή αυταρχισμού.

Ο Ρήγας Φεραίος δεν ανήκει μόνο στην Ιστορία. Ανήκει στο παρόν και στο μέλλον. Γιατί οι πραγματικοί επαναστάτες δεν ζουν μέσα στα μνημεία και τις επετείους. Ζουν στις ιδέες που συνεχίζουν να εμπνέουν τους λαούς να διεκδικούν ελευθερία, δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια.